قىتايدان كەلگەن قانداستار ونەر كورسەتەدI

قازاق تۋا بiتتi تالانت يەلەرiنەن كەندە ەمەس. سولاردىڭ قاتارىندا اتى جيi ەستiلمەسە دە، ونەرi ەشكiمنەن كەم ەمەس، بiر ءانشi جۇپ بار. ولار – قۇرمانبەك الiمعازى ۇلى جانە ريزا قايىربايقىزى. وسىدان بiرنەشە جىل بۇرىن قىتاي جەرiنەن تۋعان ەلگە ات باسىن تiرەگەن ونەرلi جۇپتىڭ بiردەن-بiر العا قويعان ماقساتتارى – حالىق اراسىنا تانىلماي كەلگەن ءداستۇرلi اندەردi كوپشiلiككە تانىتۋ.

ون جىلدان استام ۋاقىتتان بەرi ونەر ولكەسiندە جۇپتارى جازىلماي، شىعارماشىلىق جولدىڭ ىستىعى مەن سۋىعىنا قاتار ءتوزiپ كەلە جاتقان انشiلەر كەزiندە Iلە قازاق اۆتونومياسىنىڭ ەڭبەك سiڭiرگەن قايراتكەرلەرi دارەجەسiنە دەيiن كوتەرiلگەن. مۇحاممەد پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.) «تاربيەلi ۇرپاعىڭمەن ماقتان» دەگەنiندەي، ەرەكشە قاسيەت دارىعان بۇل وتباسى ونەرلi بالالارى ولجاس پەن ۇكiلايدى ماقتان تۇتىپ، بولاشاقتارىنان ۇلكەن ءۇمiت كۇتەدi.

«ەلiم، جەرiم» دەپ كەلگەن قۇرمانبەك پەن ريزا تۋعان ەلiندە 14 قازان كۇنi رەسپۋبليكا سارايىندا شىعارماشىلىق كەشiن وتكiزۋدi جوسپارلاپ وتىر. كەش الدىندا انشiلەرمەن اڭگiمەلەسۋدiڭ ءساتi تۇسكەن ەدi.

– اتاجۇرتقا قاشان ورالدىڭىزدار؟

– 2001 جىلدىڭ ون التىنشى جەلتوقسانىندا.

– قىتايداعى قازاق باۋىرلارىمىزدىڭ ءداستۇرلi ونەرگە دەگەن كوزقاراستارى قالاي؟

– قىتاي جەرiندەگi باۋىرلاستارىمىز حالىق ءانi دەسە، iشكەن اسىن جەرگە قويادى. سەبەبi، ولاردىڭ ءوزi سول حالىق اندەرiمەن، سول قازاق حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ اندەرiمەن سۋسىنداپ ءوستi عوي. اۋەندەردiڭ ءداستۇرلi قالپىن ساقتاپ، ونى كەيiنگi ۇرپاققا جەتكiزۋi دە بiرشاما جاقسى. قازiردە حالىق اۋەندەرiن ەستراداعا سالىپ، كەيبiرەۋ ءانiن، كەيبiرەۋ تiپتi ءسوزiن دە اۋىستىرىپ جاتىر. ارينە، ونى ەشكiم جامان دەي المايدى، ايتسەدە دە، ءار نارسەنiڭ ءوز ورنى بار عوي. كەزiندە شەت جاقتا ءجۇرiپ، راديو ارقىلى كوپتەگەن اقىن، كومپوزيتورلاردىڭ شىعارمالارىمەن تانىستىق. وسىنداي حالىق اندەرiنiڭ قۇدiرەتتiلiگi بiزدiڭ تاريحي وتانىمىزعا دەگەن قۇشتارلىعىمىزدى وياتىپ، سول ارقىلى ەلگە جەتiپ وتىرعان جاعدايىمىز بار. الدىمىزعا ۇلكەن ماقسات قويىپ، ونەرiمiزدi شىڭداي تۇسسەك دەگەن نيەتتەمiز.

– ال قازiرگi قازاق ەستراداسى تۋرالى نە ايتار ەدiڭiز؟

– بۇگiندە ءاۋ دەگەننiڭ بارلىعى ءانشi. كiم ءانشi، كiم كومپوزيتور، كiم اقىن ەكەنiن، ايىرا المايتىن جاعدايعا جەتiپ وتىرمىز. ارينە، كوپكە توپىراق شاشپايمىن، زامانا ىڭعايىنا بايلانىستى عوي بارلىعى، ۋاقىت وزعان سايىن ءان دە وزگەرەدi. سوندا دا، ءانشi ءانiن ايتىپ، قويشى قويىن باعۋ كەرەك.

– قىتاي جەرiندە ءجۇرiپ، ءوز ونەرلەرiڭiزدi قالاي شىڭدادىڭىزدار؟

– تۇرعان جەرiمiز Iلە قازاق اۆتونومياسىندا كارiم ابدراحماننىڭ جەتەكشiلiك ەتۋiمەن الپىس-جەتپiس ادامدىق ۇلكەن فيلارمونيا بولدى، سوندا ون توعىز جىل بويى جۇپتاسىپ تا، جەكە دە ءان سالىپ، قوس اققۋداي قالقىپ جۇردiك. شىعارماشىلىق جولىمىز فيلارمونيامەن تىعىز بايلانىستى. رەپەرتۋارىمىزدا حالىق اندەرi دە، ەسترادا مەن كلاسسيكالىق اندەر دە بولدى.

– اڭگiمە جەلiسiن شىعارماشىلىق كەشتەرiڭiز جايىندا وربiتسەك. رەپەرتۋارلارىڭىزعا كەش بارىسىندا ورىندالاتىن جاڭا اندەر ەندi مە؟

– كەشكە ۇلكەن ازiرلiكپەن دايىندالىپ جاتىرمىز. اندەردiڭ كوپشiلiگi سيمفونيالىق وركەسترمەن ورىندالادى. وركەسترمەن دايىندىق ۇستiندەمiز. سونداي-اق، ريزا بۇرىن ەش جەردە ايتىلماعان، ەش جەردەن ەسiلمەگەن ءتورت حالىق ءانiن ورىندايدى. بۇل اندەردi نەگiزiنەن قىتاي جەرiنەن الىپ كەلiپ وتىرمىز. بۇل جەردەگi ماقساتىمىز – قازاقتىڭ كەرەمەت اندەرiن حالىققا تىڭداتۋ، تانىستىرۋ. كەش بارىسىندا شىرقالاتىن اندەردiڭ دەنi جاڭا اندەر. ءداستۇرلi اندەردi ءداستۇرلi قالپىن ساقتاي وتىرىپ، ەستراداعا سالىپ تا ورىنداماقپىز.

– سiزدەردiڭ وسى كەشتەرiڭiزگە قوناق رەتiندە كiمدەر قاتىcادى؟

– ماقپال ءجۇنiسوۆا، بايان نۇرمىشەۆا، «ەركە-نۇر» ءسان تەاترى، «تارلان» توبى، بيشi گۇلنار نۇرسۇلتانقىزى جانە ۇلىمىز ولجاس پەن قىزىمىز ۇكiلاي ونەر كورسەتەدi. ەكەۋiنiڭ بولاشاعىنان زور ءۇمiت كۇتەمiز. ولجاس كەشە عانا وتكەن «ماڭگiلiك سارىن» فەستيۆالiندە نارقوبىزبەن بايقاۋعا قاتىسىپ، ەكiنشi ورىندى جەڭiپ الدى. بۇل دا بiز ءۇشiن ۇلكەن قۋانىش.

– ماقپال ءجۇنiسوۆا دەمەكشi، كەزiندە وسى كiسiمەن دە دۋەت بولىپ ءان سالدىڭىز. تانىستىقتارىڭىز قالاي باستالدى؟

– ماقپال ءجۇنiسوۆا 1998 جىلى Iلە قازاق اۆتونومياسىنا گاسترولدiك ساپارمەن بارعان ەدi. ونى مارقۇم زامانبەك نۇرقادiلوۆ باستاپ الىپ كەلگەن بولاتىن. سوندا بiزدiڭ دە شىعارماشىلىق كەشiمiز ءوتتi. ورىندالعان اندەردi تىڭداپ، زاكەڭنەن «وسى شىرقاعان اندەرiڭدi ەلگە بارىپ نەگە ورىنداماسقا؟» دەگەن ۇسىنىس ءتۇستi. ەلگە كەلۋiمiزگە وسى بiر اۋىز لەبiزدiڭ دە اسەرi بولدى. كەلگەن كۇننەن باستاپ ماقپالدىڭ كەشتەرiندە ءان سالا باستادىق. سودان بەرگi ۋاقىتتا شىعارماشىلىق جولدا بiرگەمiز.

اڭگiمەلەسكەن بالجان ۇسەەۆا

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button