قىتايدا – قازاق تIلIندە ءۇش تەلەارنا! ال بIزدە؟..

الماتىداعى تiرشiلiكتi ويلاعاندا باسىڭ اۋىرىپ، بالتىرىڭ سىزدايدى. نەگە دەسەڭiز، اينالاڭنىڭ ءبارiن ورىستiلدiلەر جاۋلاپ العانداي. قازاقتاردا نامىس قالماعان با، بiلمەيمiن، ولار قازاقپەن دە، شۇرشiتپەن دە، ورىسپەن دە ورىس تiلiندە سويلەسەدi.

مەنiڭشە بۇل اۋرۋدىڭ اسقىنعان بiر ءتۇرi. قازاقستان جاعدايىندا بۇل اۋرۋدىڭ ەمi تابىلماي تۇر-اۋ. ەمi تابىلار ەدi-اۋ، بiراق سول ەمنiڭ پايداسىنان گورi زيانىنا قاراي باعىتتاپ وتىرعان بەلگiلi بiر كۇشتi يلiكتiرە الساق..

جاقىندا تۋىستارىمدى iزدەپ، قىتايدىڭ قۇلجا قالاسىنا بارىپ قايتتىم. ونداعى قانداستارىمىز تازا قازاق تiلiندە بەرiلiپ تۇراتىن قازاقتىڭ ءۇش بiردەي تەلەارناسىنىڭ بار ەكەندiگiن ايتتى. وعان ءوزiم دە كۋا بولىپ قايتتىم. باياعىداعىداي ورتاق وتانىمىز ماسكەۋدەن iرگەمiزدi اجىراتقانىمىز قاشان؟ ءوز الدىمىزعا وتاۋ تiگiپ، تاۋەلسiز ەل بولىپ وتىرعانىمىز قاشان؟ مۇنى بۇكiلدۇنيەجۇزi مويىنداپ وتىر ەمەس پە؟ ەندەشە بiزگە نە كەدەرگi? الدە بەلگiلi بiر جاسىرىن كۇش – ورىس بيلiگi قىسىم جاساپ وتىر ما ەكەن؟ ارامىزدا بiرەۋگە باستى بايلاعان – بوداندىعىمىزدى قيماي جۇرگەندەردiڭ كوپتiگiنەن بە ەكەن؟ كiم بiلسiن؟! الىپ ەل – قىتايدا قازاقتىڭ ءۇش بiردەي تەلەارناسى بولعاندا، سولاردىڭ ەڭ قۇرىعاندا بiرەۋiنiڭ بiزدە جوقتىعى نەلiكتەن؟

قازاقستاندا قاي تەلەارنانىڭ تۇيمەسiن باسىپ قالساڭ دا، ورىسشا سايرايدى. كiشكەنتاي سابيلەرiمiزدiڭ تiلدەرi دە ورىسشا شىعىپ جاتادى. سەبەبi، وبلىس ورتالىقتارىندا، سونداي-اق الماتى مەن استانا قالالارىندا تازا قازاق تiلiندە بەرiلەتiن بالالارعا ارنالعان بiردە-بiر تەلەكانال جوق بولعان سوڭ عوي، ولاردىڭ تاۋلiك بويى بەرiلەتiن – Nickelodeon كانالىن كورiپ جاتقانى. بۇل كانالدا مۋلتفيلمدەردەن باستاپ، سابيلەرگە ارنالعان قىزىقتى دۇنيەلەر وتە كوپ. سوندىقتان دا بالدىرعاندار سول تەلەكانالدان اجىراعىسى جوق.

بۇل از دەسەڭiز، قالا توڭiرەگiندەگi اۋىلدار مەن الىستاعى اۋدانداردىڭ ءبارi تەلەانتەننا ورنىنا، سپۋتنيكتiك تاباقشالار قويعىزىپ العان. بۇل تاباقشالاردىڭ نە قۇدiرەتi بار ەكەندiگiن كiم بiلگەن، وسى تاباقشا ورناتقان ۇيلەردiڭ تەلەديدارلارى قازاق تiلiن مۇقىم بiلمەيدi، بiلەتiنi تەك تاسقا سالساڭ دا بiر مۇقالىپ قويمايتىن ورىس سوزدەرi. وسىدان كەيiن ونى كورiپ وتىرعان سابيلەردiڭ تiلدەرi ورىسشا شىقپاعاندا قايتەدi?

قازاقستان ايماعىندا اينالانىڭ ءبارi ورىس تiلiندە تiل قاتىسىپ جاتقانداي. باياعىدا (كەڭەس كەزiن ايتامىن دا) قازاقستاندا تۇراتىن ورىستار قىستا «رۋسسكايا زيما» دەپ تويلاپ جاتپاۋشى ما ەدi. ءالi دە ولاردىڭ سول داۋرەنi ءجۇرiپ تۇرعانداي. ولار ءالi دە قازاقستانداعى ورىس مەملەكەتiندە جۇرگەندەي كورiنەدi ماعان. شىندىعىندا دا سولاي ەمەس پە؟

شايمەرگەن الديبەك ۇلى

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button