تويعا تاماق جەۋ ءۇشIن باراتىندايمىز...

“قازiرگi جاستاردا ۇيات قالمادى، ۇلى دا، قىزى دا اراق iشiپ، شىلىم شەگەدi. اناشاعا اۋىز سالعاندارى دا كەزدەسەدi. زامان بۇزىلدى عوي، زامان بۇزىلدى” — دەپ ۇلكەندەر بار كiنانi جاستارعا ارتا سالادى. سول جاستاردىڭ وسىنداي بولىپ وسۋiنە ۇلكەندەردiڭ دە كiناسi كوپ دەپ ويلايمىن. ارينە، بارلىق كەلەڭسiزدiكتەردiڭ قالىپتاسۋىن بiر-اق نارسەمەن تۇسiندiرە سالۋعا بولمايدى. وعان سەبەپ وتە كوپ قوي.

مەنiڭ ستۋدەنتتiك شاعىم سەكسەنiنشi جىلداردىڭ بiرiنشi جارتىسىنا تۋرا كەلدi. ەكiنشi كۋرستا وقىپ جۇرگەندە بiر جiگiتتiڭ ۇيلەنۋ تويىنا باردىق. ونىڭ اۋىلى الماتى وبلىسىنىڭ بiر تاۋلى اۋدانىندا ەكەن. شاعىن عانا اۋىل. ول كەزدە جاستاردىڭ ۇيلەنۋ تويىنداعى ستولعا ۇلكەندەر وتىرمايتىن (بiز جاقتا سولاي ەدi). ال ول اۋىلدىڭ شالى مەن كەمپiرi تۇگەل ستولدا وتىرىپ، اراقتى سىلقيتادى ەكەن. يەكتەرiندەگi شوقشا ساقالدارى دiرiلدەپ، ماس بولىپ، شالداردىڭ وزiنە لايىقتى توبەلەس شىعارادى. توبەلەس دەگەن اتى بولماسا، زاتى بوقتاسۋ، بالاعاتتاۋ، مىقتى دەگەنi ءمۇجiپ سۇيەكتەرiن بiر-بiرiنە لاقتىرادى. كەمپiرلەر دە ماس، قالعىپ-مۇلگiپ داستارحان باسىندا وتىر. وندايدى كورمەگەن جاستار كوزiمiز اتىزداي بولىپ، اۋزىمىز اشىلىپ قالىپتى. ول كەزدەرi بiزدiڭ اتالارىمىز بەن اپالارىمىز اراق دەگەندi اۋىزدارىنا المايتىن. نامازدارىن وقىپ، ورازاسىن ۇستاپ، قۇدايعا قۇلشىلىق ەتiپ جۇرەتiن. شاقىرعان تويلارعا كۇندiز بارىپ، توي سىيلىعىن بەرiپ، ءوز سىيلارىمەن قايتاتىن. قازاقى سالت-ءداستۇرiمiزدiڭ قايماعى بۇزىلماعان وڭتۇستiك وسىنداي ەدi. قازiر شىن مانiندە بۇلاي ماقتانۋىمىز ءوزiمiزدi-ءوزiمiز الداۋ سياقتى. قازiر قانداي توي بولماسىن (جىلت ەتكەننiڭ ءبارiن كiشiگiرiم تويعا اينالدىرىپ جiبەرەتiن ادەت پايدا بولعان) ۇلكەندەردەن باتا سۇراپ، ءسوزدi الدىمەن سول كiسiلەرگە بەرەمiز. قولدارىنا اراق قۇيىلعان ستاقاندى قوسا ۇستايتىنىمىز تاعى بار. ول كiسiلەر دە “قوي” دەمەي-اق، قولدارىنا الىپ “اق قىلىپ” الىپ تاستايدى. جەتپiس-سەكسەنگە كەلiپ قالعان اقساقالدارىمىز تويدىڭ ورتا بەلiندە ماس بوپ، بىلجىرايدى دا قالادى. اقىل ايتىپ وتىرۋدىڭ ورنىنا بالالارىمەن، تiپتi كەلiندەرiمەن ستاكان سوعىستىرىپ iشiپ وتىرا بەرەدi. بي باستالعان كەزدە ءوزi ونسىز تار جەردiڭ قاق تورiنە شىعىپ الىپ، جاستارعا بيلەۋگە مۇمكiندiك بەرمەيدi. تويعا كەلگەن قوناقتاردىڭ بارلىعى سوزگە شىعىن، توي سىيلىعىن تابىستاپ بولعانىنشا تويدىڭ تارقايتىن ۋاقىتى دا تاياپ قالادى. القالى جينالىسقا اينالىپ كەتكەن تويدىڭ ەڭ سوڭىندا ءسوز سويلەۋ كەزەگi جاستارعا دا جەتەدi-اۋ ايتەۋiر. وزدەرi سويلەپ بولعان سوڭ بiر-ەكi مۋزىكاعا بيلەپ، ارقالارى قوزىپ العان جاستار تويدىڭ “تىم ەرتە” تارقاعانىنا نارازى بولادى. سول سەبەپتi كەي تويلاردا جاستار قان-جوسا توبەلەس باستاپ جiبەرەدi. تويحانانىڭ ىدىس-اياعى قيراپ، ورىندىقتارى سىنىپ دەگەندەي، توي يەسiنiڭ شىعىنىن كوبەيتە تۇسەدi. جالعاسىن تاۋىپ جاتاتىن توبەلەستەردiڭ سوڭى قايعىلى وقيعالارمەن اياقتالادى. بiزدiڭ قازاقتا، اسiرەسە قازiرگi كۇندەرi توي كوپ، جاستاردىڭ ۇيلەنۋ تويىن تەك جاستاردىڭ ەنشiسiنە عانا بەرسەك قايتەدi وسى. سiرەسكەن قىزمەتتەستەردi (اتا-اناسىنىڭ)، الىس-جاقىن جەكجاتتاردى ۇيلەنۋ تويىنا شاقىرۋدىڭ قانشالىقتى قاجەتi بار ەكەن دەپ ويلايمىن. كۇيەۋ مەن كەلiن ءوز جورا-جولداستارىمەن عانا ويناپ-كۇلiپ، ءان ايتىپ، بي بيلەپ عانا تويلاسا قىزىق بولار ەدi. نەگiزi ۇيلەنۋ تويى قازاقتا تەك قانا جاستاردىڭ تويى بولىپ سانالادى. جەكجات شاقىرىپ، كوكپار تارتقىزىپ جاتاتىن تويلاردىڭ ءجونi بiر بولەك. وزبەك حالقى ءوز سالت-داستۇرلەرiندە بەرiك حالىق ەكەن. ءالi كۇنگە دەيiن ورىن-ورنىمەن تويلايدى. سولاردان ۇيرەنسەك جامان بولماس ەدi. تويدىڭ باسىنان اياعىنا دەيiن (تويعا كەلگەندەر سويلەپ بiتەمiن دەگەنشە) تاپجىلماي ستولدا وتىرعان جاستار سامساپ تۇرعان بوتەلكiلەردi ەرمەك قىلادى دا وتىرادى. سوڭعى كەزدەرi تويعا iشكiلiك iشۋ، تاماق جەۋ ءۇشiن عانا كەلۋ ادەتكە اينالعانداي. توقسان اۋىز ءسوزدiڭ توبىقتاي ءتۇيiنi – ۇيلەنۋ تويىن تەك جاستار تويى ەتiپ وتكiزۋگە تىرىسساق. “جينالىس” جاساپ، توي سىيلىعىن جيىپ الۋ ءۇشiن باسقا تويلار دا جەتەتiن شىعار.

بالتابەك تYيەتاەۆ

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button