«تسيفرلىق قازاقستان»: قايتارىمى قانداي؟

الداعى 3 جىلدا 2 ملن اۋىل حالقى ساپالى ينتەرنەتكە قول جەتكىزەدى دەگەن بولجام جاسالدى. ۇكىمەت وتىرىسىندا وسىلاي دەگەن قر اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆتىڭ مالىمەتىنشە، قازاقستاننىڭ بارلىق 122 قالاسى جانە شامامەن 1200 اۋىلدىق ەلدى مەكەن تالشىقتى-وپتيكالىق جەلى ارقىلى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قول جەتكىزىپ وتىر.

كۇن تارتىبىندەگى ءبىرىنشى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ «تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاماسىندا ازاماتتاردى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ، اۋىل مەن قالا اراسىنداعى تسيفرلىق الشاقتىقتى قىسقارتۋ كوزدەلگەنىن مالىمدەدى.

«مينيسترلىك بولاشاعى بار 1700-گە جۋىق اۋىلدىق ەلدى مەكەنگە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىن تارتۋ جۇمىسىن قولعا الۋدا. ياعني، بۇل – 2 ميلليوننان استام تۇرعىن ساپالى ينتەرنەتكە قول جەتكىزەدى دەگەن ءسوز. جوبادا قامتىلاتىن اۋىلداردىڭ ءتىزىمى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ، انىقتالۋدا. جالپى، بۇل جوبا 2018-2020 جىلدار ارالىعىندا جۇزەگە اسىرىلادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر»، –  دەدى ول ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆقا قاراتا. داۋرەن اباەۆتىڭ ەسەبىنشە، جوبانىڭ ناتيجەسىندە 2021 جىلعا دەيىن ۇزىندىعى 24 مىڭ شاقىرىم تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى تارتىلادى. بۇل جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇرىلىمدىق بولىمدەرىنىڭ ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس. «ايتا كەتۋ كەرەك، جوبا مەملەكەت پەن جەكەشەلىك ارىپتەستىگى بويىنشا ىسكە اسىرىلادى دەپ جوسپارلاندى. بۇل رەتتە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ  بايلانىس قىزمەتتەرىن 13 جىل بويى (2018-2030) كەپىلدى تۇتىنۋىن قامتاماسىز ەتۋ دە قاراستىرىلىپ وتىر»، – دەدى اباەۆ. اتالعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە ينتەرنەتكە سەكۋندىنا 20 مەگابيتكە دەيىنگى جىلدامدىقپەن قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ، شامامەن 2 مىڭ مەكتەپتى ينتەرنەتپەن قامتۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىندە دە، جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردا دا 1200 نۇكتەگە قوسۋ جوسپارلانعان. «جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى ءىس-شارالاردىڭ  اتاۋىن  جانە ورىنداۋ مەرزىمىن كورسەتە وتىرىپ، ارنايى جول كارتاسىن ازىرلەدى. بۇگىنگى كۇنى بۇل قۇجات بەكىتىلدى. قازىرگى كەزدە جوبانىڭ تۇجىرىمداماسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن جانە قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك ورتالىعىمەن پىسىقتالۋدا»، – دەدى ول.

جىل سوڭىندا دايىن بولا ما؟

جاقىن ارادا «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى تانىستىرىلىپ، قابىلدانۋى ءتيىس ەدى. الايدا بۇل ماسەلە ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كەڭەستە كەڭىنەن تالقىلانىپ، جوبا كەرى قايتارىلدى.

وتكەن ايدىڭ سوڭىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆتى قابىلداعان. ول مەملەكەت باسشىسىنا باعدارلامانىڭ جوباسى تالقى تارازىسىنا سالىنىپ، 4 باسىم باعىت بەلگىلەنگەنىن بايانداعان ەدى.

«تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا، ادام كاپيتالىن جاقسارتۋعا، ەكونوميكا سالاسىن تسيفرلاندىرۋعا جانە مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالادى»، – دەگەن-ءدى مينيستر داۋرەن اباەۆ.

ءوز كەزەگىندە پرەزيدەنت بارلىق مينيسترلىكتەر مەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەر جانە وڭىرلەر ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا بولىپ، ناتيجەلى جۇمىس اتقارۋى ءتيىس ەكەنىن العا تارتىپ، مينيسترگە ناقتى تاپسىرما بەردى. ال «تسيفرلىق قازاقستان» جوباسى تۋرالى ەلباسى: «رەسەيدى تسيفرلاندىرۋ 2024 جىلعا قاراي جالپى ىشكى ونىمگە قوسىمشا 5-7 تريلليون رۋبل ءوسىم بەرە الادى ەكەن. وسى ماقساتتا ولار وسى ىسكە 1،5 تريلليون رۋبل سالۋدى جوسپارلاۋدا. ال ءبىزدىڭ باعدارلامانى ازىرلەۋشىلەر ودان قانداي پايدا تابۋدى جوسپارلاۋدا؟ ول تۋرالى ەشتەڭە ەستىمەدىك. جارايدى، 2021 جىلعا قاراي جوبا بويىنشا 251 ميلليارد تەڭگە شىعىندايىق. قايتارىمى قانداي؟ تسيفرلار جوق. ەگەر ءدال وسىلاي جۇمىس ىستەيتىن بولساق، بۇل اقشانى جەلگە شاشۋ بولماق نەمەسە ول قارجى تاعى ۇرلانادى. سوندىقتان ءبىز ءوز ماقساتتارىمىزدى ناقتىلاپ الۋعا ءتيىسپىز. ەگەر ءبىزدىڭ باعدارلاما ازىرلەۋشىلەر مەن كەڭەسشىلەر قايتارىم-ەففەكتىنى دۇرىس جوسپارلامايتىن بولسا، وندا ولار قانداي دا ءبىر سەبەپ نە نيەتپەن ءبىزدىڭ دامۋىمىزعا تەجەۋ سالعىسى، ءتىپتى توقتاتىپ تاستاعىسى كەلەدى دەپ ساناۋىمىز قاجەت. مەن بۇل جەردە «ولاردىڭ ويلاعانى سول» دەپ وتىرعان جوقپىن، بىراق سولاي بولۋى دا مۇمكىن»، – دەدى. وسىلايشا، ەلباسى ۇكىمەتكە جىل سوڭىنا دەيىن ۋاقىت بەردى. «باعدارلاما پىسىقتالسىن، ناقتىلانسىن. جىل سوڭىنا دەيىن ۋاقىت بەرەمىن. كەلەر جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ءاربىر اي سايىن قايدا بارا جاتقانىمىزدى جەكە ءوزىم باقىلاپ وتىراتىن بولامىن»، – دەپ قورىتتى ويىن پرەزيدەنت.

بۇعان قوسا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەەو-عا مۇشە رەسەي، بەلارۋس مەملەكەتتەرىمەن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسى بويىنشا بىرىككەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردى. ال پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ ەلباسىنىڭ سىنى مەن ەسكەرتۋىنەن كەيىن «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا 5 تاپسىرما جۇكتەدى.

ءبىرىنشى تاپسىرما بويىنشا، مينيسترلىك «الاتاۋ» يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالىق پاركى مەن حالىق­­ارالىق IT تەحنوپاركىنە قازىنا قارجىسىنان قۇيىلعان اقشانىڭ قاشان قايتاتىنىن انىقتاۋ كەرەك. سونداي-اق، پرەمەر-مينيستر: «ەلباسىنىڭ بەرگەن ەڭ ماڭىزدى تاپسىرمالارىنىڭ ءبىرى – ادام كاپيتالىن دامىتۋ. ءبىز قازىرگى تاڭداعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن قايتا قاراپ، ۇزدىكسىز ءبىلىم الۋعا كوشۋىمىز قاجەت. وسى ورايدا مەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە اتالعان ماسەلەنى قاراستىرىپ، ەكى اپتانىڭ ىشىندە ناقتى ۇسىنىستاردى ەنگىزۋ تاپسىرامىن»، – دەدى.

ءۇشىنشى تاپسىرما پيار-ستراتەگيا قۇرۋعا قاتىستى. بۇل جونىندە باقىتجان ساعىنتاەۆ: «ۇشىنشىدەن، مەملەكەت باسشىسى بارلىق ازاماتتاردىڭ تسيفرلاندىرۋ پروتسەستەردىڭ ماڭىزدىلىعىن ناقتى ءتۇسىنۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان مينيسترلىككە مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرىگىپ، ءتيىستى پيار-ستراتەگيانى قۇرۋعا تاپسىرما بەرەمىن»، – دەدى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءتورتىنشى تاپسىرماسىنا سايكەس، مينيسترلىك استانا، الماتى، شىمكەنت، اقتوبە قالالارىنداعى «smart city» جوباسىن وزگە وڭىرلەرگە ۇلگى ەتۋگە مىندەتتەلدى. مۇنىڭ اياسىندا بارلىق وبلىس ورتالىقتارعا كەلەتىن «اقىلدى قالا» تۇجىرىمداماسىن جاساۋ تاپسىرىلدى.

بەسىنشى تاپسىرما – مينيسترلىككە 1 قازانعا دەيىن رەسەي، بەلارۋس ەلدەرىمەن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسى بويىنشا بىرىگىپ جۇمىس ىستەۋگە ۇسىنىس ازىرلەۋ قاجەتتىگى قاپەرگە سالىندى. قىسقاسى، پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ «تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاماسىنىڭ كەم-كەتىگىن تولتىرىپ، قاراشانىڭ سوڭىنا دەيىن ۇكىمەتتىڭ تالقىسىنا سالۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى.

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button