Қазақстан мобильді интернеттің бағасы мен жылдамдығының арақатынасы бойынша әлемдегі алдыңғы қатарлы елдердің біріне айналды. Finprom.kz талдауына сәйкес, елімізде интернет салыстырмалы түрде арзан болғанымен, оны пайдалану көлемі жоғары. Сонымен қатар байланыс операторлары желі сапасын арттыру үшін инфрақұрылымға инвестиция салуды жалғастырып жатыр, деп хабарлайды turkystan.kz.
Қазақстандағы мобильді интернет әлемдік орташа бағадан төрт есе арзан
2026 жылғы Broadband Genie зерттеуінде Қазақстанда 1 ГБ мобильді интернеттің тарифтік пакеттер бойынша орташа бағасы 0,3 доллар деп көрсетілген. Бұл – 234 ел мен аумақтың арасындағы 53-орын. Әлемдік орташа баға 1,23 доллар, яғни Қазақстандағыдан төрт еседен астам жоғары. Дегенмен бұл көрсеткіш әр елдегі тарифтердің құрылымы мен интернет пакеттерінің көлеміне қарай өзгеруі мүмкін.
Интернеттің қолжетімділігін бағалау үшін тек бір гигабайттың құнын салыстыру жеткіліксіз. Finprom.kz Speedtest Global Index рейтингіндегі мобильді интернеті ең жылдам 55 елді алып, олардың айлық интернет құнын салыстырған. Нәтижесінде Қазақстан арзандығы жағынан жетінші орынға шықты: елдегі орташа айлық құн – 10,65 доллар, ал салыстырылған мемлекеттердегі орташа көрсеткіш 27 доллардан асады. Демек жетінші орын интернеттің жылдамдығына емес, жылдам байланысы бар елдер арасындағы бағасының қолжетімділігіне қатысты.
Қазақстандағы мобильді интернеттің орташа жылдамдығы 93 Мбит/с, бұл әлемдік рейтингтегі 51-орынға сәйкес келеді. Еліміз бұл көрсеткіш бойынша Канада, Ұлыбритания, Италия және Испания сияқты мемлекеттерден алда тұр. Сондай-ақ Орталық Азия мен ЕАЭО елдері арасында көш бастап келеді. Ал жылдамдық рейтингі басындағы БАӘ, Катар мен Кувейтте интернеттің айлық бағасы 58,8–80 доллардан жоғары. Бұл салыстыру жоғары жылдамдық әрдайым арзан қызметпен қатар жүрмейтінін көрсетеді.
Қазақстандықтар интернетті қаншалықты көп пайдаланады?
Қазақстандықтардың интернетті пайдалану көлемі де жоғары. Халықаралық электр байланысы одағының мәліметінше, 2025 жылы Қазақстанда бір мобильді кеңжолақты жазылымға жылына 283 ГБ трафик келген. Әлемдік орташа көрсеткіш – 184 ГБ. Айына шаққанда қазақстандықтар шамамен 23,6 ГБ пайдаланады. 2019 жылы жылдық тұтыну 120 ГБ болған, яғни алты жылда екі еседен астам өскен. Бұл мобильді интернеттің күнделікті өмірдегі рөлі артып келе жатқанын аңғартады.
Операторлар желілеріндегі жүктеме де біркелкі емес. 2026 жылы Tele2-де бір пайдаланушыға шаққандағы айлық трафик 40 ГБ-қа, Kcell/Activ-те 30,4 ГБ-қа жеткен. Beeline-да бұл көрсеткіш 22,9 ГБ болған. Интернетті белсенді пайдалану базалық станциялардың өткізу қабілетіне, байланыс тұрақтылығына және желілерді жаңарту қарқынына тікелей әсер етеді. Сондықтан тұтыну артқан сайын инфрақұрылымға жұмсалатын қаржының маңызы күшейеді.
Байланыс саласына қанша инвестиция салынды?
2023-2025 жылдары ақпарат және байланыс секторына шамамен 1,2 трлн теңге инвестиция бағытталды. Ал 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында 344,7 млрд теңге салынды, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 47%-ға көп. Операторлар базалық станцияларды жаңартып, 4G және 5G желілерін кеңейтіп жатыр. Мұндай жұмыстар әсіресе интернетке сұраныс жоғары қалаларда желінің шамадан тыс жүктелуін азайтуға, ал басқа өңірлерде қызметтің қолжетімділігін жақсартуға бағытталған.
Интернет тарифтері қаншалықты қымбаттады?
Сонымен бірге байланыс қызметтерінің тарифтері қымбаттап келеді. Алайда олардың өсу қарқыны жалпы инфляциядан төмен болған. 2020 жылғы желтоқсаннан 2026 жылғы қыркүйекке дейін қоңырау, интернет және SMS кіретін тарифтік жоспарлардың абоненттік төлемі 58,4%-ға өсті. Осы кезеңдегі жалпы инфляция 86,8%-ды құрады. Яғни байланыс қызметтері қымбаттағанымен, бағасы тұтыну нарығындағы орташа өсімнен баяу өзгерген.
Finprom.kz дерегінше, 2026 жылдың екінші тоқсанында халықтың орташа табысы 410 мың теңгеге жетіп, 2020 жылмен салыстырғанда 2,2 еседен астам артқан. Халық шығынындағы байланыс қызметтерінің үлесі шамамен 3,4% деңгейінде сақталған. Бұл көрсеткіш жалпы алғанда байланыс шығындарының отбасылық бюджеттегі салмағы күрт өзгермегенін білдіреді. Дегенмен орташа статистика барлық азаматтың жағдайын бірдей көрсете алмайды: тарифтің өсуі табысы төмен отбасыларға көбірек әсер етуі мүмкін.
Осылайша, Қазақстанда мобильді интернеттің салыстырмалы түрде арзан бағасы, жоғары тұтыну көлемі және жеткілікті жылдамдығы қатар сақталып отыр. Алдағы негізгі міндет – трафик өскен сайын байланыс сапасын төмендетпей, желілерді жаңартуды жалғастыру және интернетті халық үшін қолжетімді деңгейде ұстау.