Қазақстан кейінгі жылдары экология саласындағы мәселелерге баса назар аударып келеді. Осы жұмыстар аясында Жаңа Экологиялық кодекс қабылданды, бірыңғай экологиялық портал әзірленді, «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетін дамыту тұжырымдамасы бекітілді, деп хабарлайды turkystan.kz.
Нәтижесінде экологиялық акцияларға қатысушылар саны артқан. Елімізде 2019-2023 жылдары өткізілген бұқаралық экологиялық акцияларға жалпы саны 2,4 млн адам қатысқан. Осы уақыт аралығында 900 мың тонна қоқыс жиналып, шамамен 2,5 млн жасыл желек отырғызылған. Ал 2024 жылы экологиялық акцияларға қатысушылар саны 6,2 млн адамға жеткен. Бір жылдың ішінде 1,1 млн тонна қалдық жиналып, 1,6 млн-ға жуық ағаш отырғызылған. Сонымен қатар жыл сайын өткізілетін жаппай экологиялық акциялар саны 62-ден 183-ке дейін өскен.
Бұл көрсеткіштер экологиялық шаралардың ауқымы кеңейгенін аңғартады. Алайда қатысушылар санының артуы қоршаған ортаның жағдайы дәл осынша жақсарды дегенді білдірмейді. Нақты нәтижені бағалау үшін қалдықтарды қайта өңдеу, ағаштардың сақталуы және заңсыз қоқыс орындарының қайта пайда болу көрсеткіштерін де ескеру қажет.
«Таза Қазақстан» акциясы – маңызды бастама
Орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдар 2024–2029 жылдарға арналған «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетін дамыту тұжырымдамасын іске асырып жатыр. Жұмыс негізгі үш бағыт бойынша жүргізілуде: экологиялық ойлау мен жауапты мінез-құлықты қалыптастыру, экологиялық білім беруді дамыту, сондай-ақ экологиялық ағарту және ақпараттық сүйемелдеу.
Биылғы есепті кезеңде 753 экологиялық іс-шара өткізілді. Олардың қатарында «Таза аймақ», «Таза өлке», «Таза аула», «Тазару күні», «Жасыл аула», Бүкілқазақстандық ағаш отырғызу күні, «Мөлдір бұлақ» акциялары және басқа да іс-шаралар бар. Оларға 6,9 млн адам, оның ішінде 985 мың ерікті қатысқан. Акциялар аясында 1,1 млн гектар аумақ тазартылып, 844 мың тонна қалдық жиналып, шығарылды. Сонымен қатар 1,3 млн-нан астам ағаш отырғызылды.
Биылғы 19 қыркүйекте еліміздің барлық өңірінде «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық бастамасы аясында World Cleanup Day – Дүниежүзілік тазалық күні акциясы өтті. Оның мақсаты – халықты аумақтардың тазалығы мен абаттандырылуын қамтамасыз етуге бағытталған іс-шараларға тарту. Акцияға 513 мыңнан астам адам қатысты. Олардың ішінде мемлекеттік органдардың 140 мыңнан астам өкілі және шамамен 82 мың ерікті болды. Іс-шараларға мектеп оқушылары мен студенттер, жастар ұйымдары, кәсіпорындар, қоғамдық бірлестіктер және өңір тұрғындары да атсалысты.
Акция аясында саябақтар мен қоғамдық орындар, орман алқаптары, өзендер мен су айдындарының жағалаулары, сондай-ақ қалалар мен елді мекендердің аумақтары тазартылды. Нәтижесінде шамамен 6 мың гектар жер тазартылып, 12 мың тоннадан астам қалдық жиналып, шығарылды.
Экология және табиғи ресурстар министрлігі жариялаған 2025 жылдың қорытынды деректері бойынша «Таза Қазақстан» аясындағы экологиялық акцияларға 6,9 млн адам қатысқан. Іс-шаралар барысында 844 мың тонна қалдық жиналып, 1,1 млн гектар аумақ тазартылған.
Жыл ішіндегі ірі экологиялық іс-шаралардың қатарында World Cleanup Day және «Парктер шеруі» акциялары бар. Оларға тиісінше 356,2 мың және 218,4 мың адам қатысқан. Бұл жұмыстарға еріктілермен қатар мемлекеттік органдардың қызметкерлері, кәсіпорындар, қоғамдық ұйымдар, мектеп оқушылары мен студенттер де тартылды.
Үкіметтің 2026 жылғы 10 қазанда жариялаған ақпаратына сүйенсек, жыл басынан бері «Таза Қазақстан» іс-шараларына 7 миллионнан астам адам қатысқан. Акция басталғаннан бері елді-мекендерде 7 миллионнан астам ағаш отырғызылған. Ал мемлекеттік орман қоры аумағында 1 миллиардтан астам өшет пен ағаш өскіні егілген.
Экологиялық акциялардың маңызды бағыттарының бірі – рұқсат етілмеген қоқыс үйінділерін анықтап, жою. Бұл жұмысқа ғарыштық мониторинг те қолданылады. Үкіметтің 2025 жылғы қаңтарда жариялаған дерегіне сәйкес, 2018 жылы Қазақстанда 8,7 мың заңсыз қоқыс орны анықталған. Сол жылы олардың 57%-ы жойылған. 2024 жылы шамамен 4,8 мың заңсыз қоқыс орны анықталып, оның 91%-ы жойылған. Бұл қалдықтарды бақылау және анықталған аумақтарды тазарту жұмыстарының нәтижелілігі артқанын көрсетеді. Ал 2026 жылғы 10 қазандағы мәлімет бойынша, бастама аясында санитарлық тазалау жұмыстары кезінде 9 мыңнан астам рұқсат етілмеген қоқыс орны жойылған.
TazaQazBot: Тұрғындар мәселесін тікелей жеткізе алады
«Таза Қазақстан» бастамасының тағы бір бағыты – халықпен кері байланыс орнату. 2024 жылы Telegram-дағы TazaQazBot чат-боты арқылы халықпен кері байланыс орнату тетігі іске қосылды. Ол азаматтарға экологиялық мәселелердің фотосуреттерін геолокациясымен бірге жіберуге, өтініштердің мәртебесін бақылауға және атқарылған жұмыстардың фотоесебін алуға мүмкіндік береді. Чат-бот іске қосылғаннан бері @TazaQazBot арқылы 60 827 өтінім түскен. Оның 56 291-і орындалған. Өтінімдердің басым бөлігі аумақтарды тазалауға (21 337), көшелерді абаттандыруға (6 236), жолдарды жөндеуге (3 894) және тұрмыстық қалдықтарды шығаруға (4 071) қатысты. Жыл басынан бері 2 179 шағым түскен. Оның 2 020-сы бойынша жұмыстар орындалып, 105 шағымның күші жойылған. Шағымдар аумақтарды тазалау (422), көшелерді абаттандыру (197), көгалдандыру (166) және жолдарды жөндеу (242) мәселелеріне қатысты болған.