Үйінің маңында жасыл желек көп адамдарда деменцияның даму қаупі 20%-ға төмен болуы мүмкін. Швециядағы Стокгольм университеті мен Каролин институтының ғалымдары жүргізген зерттеу жасыл аймақтарға жақын тұру мен ми саулығының арасындағы байланысты анықтаған. Нәтижелер Alzheimer’s & Dementia журналында жарияланды, деп хабарлайды turkystan.kz.
Зерттеуге шамамен 3 мың адам қатысып, олардың денсаулығы 16 жыл бойы бақыланған. Ғалымдар қатысушылардың үйлерінің айналасындағы өсімдіктер мен жасыл аумақтардың көлемін картаға түсіріп, уақыт өте келе олардың когнитивтік қабілеттері мен деменцияның даму жағдайларын зерттеген.
Нәтижелер бойынша, жасыл аумақтарға жақын тұру мен деменция қаупінің төмен болуы арасындағы байланыс ең алдымен үйден 100 метрге дейінгі қашықтықта байқалған. Жасыл желекке дейінгі аралық ұлғайған сайын бұл байланыс әлсіреген.
Зерттеушілер мұны бірнеше себеппен түсіндіреді. Табиғи орта күйзелісті азайтып, адамның психологиялық тұрғыдан қалпына келуіне және көңіл күйінің жақсаруына көмектесуі мүмкін. Сонымен қатар жасыл кеңістіктер дене белсенділігіне, ұйқының жақсаруына және адамдардың өзара араласуына жағдай жасайды.
Өсімдіктер мен саябақтар көлік шуын, ауаның ластануын және қатты ыстықтың әсерін азайту арқылы да денсаулықты жанама түрде қолдауы ықтимал. Бұл факторлардың барлығы ми саулығына әсер етуі мүмкін.
Зерттеу жетекшілерінің бірі, Стокгольм университетінің ғалымы Сесилия Стенфорстың айтуынша, адамның үйіне жақын орналасқан табиғи орта ми саулығын сақтауға және салауатты қартаюға ықпал ететін маңызды факторлардың бірі болуы мүмкін.
Еуропалық одақта 2025 жылы деменциямен өмір сүріп жатқан адамдардың саны шамамен 9 миллионға жеткен. Болжам бойынша, 2050 жылға қарай бұл көрсеткіш 14 миллионнан асуы мүмкін. Осыған байланысты ғалымдар қалаларды жоспарлау кезінде тұрғындардың ми саулығын да ескеру қажет екенін атап өтеді.
Зерттеушілер қолда бар жасыл аумақтарды сақтап қана қоймай, оларды әртүрлі жастағы және мүмкіндігі әртүрлі адамдарға қолжетімді ету маңызды екенін айтады. Мұндай кеңістіктер қоғамдық денсаулықты жақсартуға, климаттың өзгеруіне бейімделуге және биоалуантүрлілікті қорғауға қатар үлес қоса алады.
Дегенмен зерттеу жасыл желектің деменциядан тікелей қорғайтынын дәлелдемейді. Ол жасыл аумақтарға жақын тұру мен деменция қаупінің төмендігі арасындағы байланысты көрсетеді. Бұл байланыстың себептерін нақтылау үшін қосымша зерттеулер қажет.