Қазақстанның агроөнеркәсіп кешені кейінгі жылдары қарқынды дамып келе жатыр. 2019-2026 жылдар аралығында ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы көлемі 1,9 есе өсіп, 5,2 трлн теңгеден 9,8 трлн теңгеге жетті. Сонымен қатар өсімдік шаруашылығы мен мал шаруашылығының көрсеткіштері жақсарып, азық-түлік өндірісі, ауыл шаруашылығына тартылған инвестициялар мен экспорт көлемі артты, деп хабарлайды turkystan.kz.
Ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты – 7 млрд доллар
Өсімдік шаруашылығы өндірістің негізгі қозғаушы күштерінің біріне айналды. 2019-2026 жылдары өсімдік шаруашылығындағы жалпы өнім көлемі 2,8 трлн теңгеден 5,9 трлн теңгеге дейін өсіп, 2,1 еседен астам ұлғайған. Ал мал шаруашылығындағы көрсеткіш 2,3 трлн теңгеден 3,8 трлн теңгеге жетіп, 1,7 есе артқан. Ауыл шаруашылығының дамуы тек шикізат өндірумен шектелмейді. Кейінгі жылдары оны терең өңдеуге, қосылған құны жоғары өнім шығаруға да басымдық беріліп келеді. Мәселен, азық-түлік өнімдерінің өндірісі 1,7 трлн теңгеден 4 трлн теңгеге дейін өсіп, 2,4 есе ұлғайды. Ал сусындар өндірісі 398 млрд теңгеден 1 трлн теңгеге жетіп, 2,5 есе артты.
Экспорт көлемінің ұлғаюы да саланың даму қарқынын айқындайтын маңызды көрсеткіштердің бірі. 2019-2026 жылдары Қазақстанның ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты 3,3 млрд доллардан 7 млрд долларға дейін өскен. Алдағы уақытта экспорт әлеуетін одан әрі кеңейту үшін өнім сапасын жақсарту, жаңа нарықтарға шығу қажет.
Инвестиция мен еңбек өнімділігі – тұрақты өсудің негізі
Агроөнеркәсіптік кешеннің ұзақ мерзімді дамуы өндіріс көлемімен қатар, еңбек өнімділігіне, технологиялық жаңаруға және инвестициялардың тиімділігіне байланысты.
2019-2026 жылдары ауыл шаруашылығындағы еңбек өнімділігі 2,5 есе өскен. Сала қызметкерлерінің орташа айлық жалақысы да 115,4 мың теңгеден 320,8 мың теңгеге дейін өсіп, 2,8 есеге ұлғайды.
Бұл көрсеткіштер ауыл шаруашылығының экономикалық әлеуетінің артып келе жатқанын аңғартады. Дегенмен еңбек өнімділігін одан әрі жоғарылату үшін шаруашылықтарды заманауи техникамен жабдықтау, цифрлық шешімдерді енгізу және өндірістік процестерді автоматтандыру маңызды.
Осы кезеңде ауыл шаруашылығының негізгі капиталына салынған инвестициялар көлемі 495 млрд теңгеден 1,2 трлн теңгеге дейін өсіп, 2,4 есе ұлғайды. Инвестициялардың артуы өндірістік инфрақұрылымды жаңғыртуға, кәсіпорындардың қуатын кеңейтуге және жаңа жобаларды іске асыруға жол ашады.
Қазақстан жылқы саны бойынша әлемдегі алғашқы бес елдің қатарында
Қазақстанның ауыл шаруашылығындағы маңызды бағыттардың бірі – мал шаруашылығы. Бұл сала халықты ет, сүт және басқа да азық-түлік өнімдерімен қамтамасыз етуде, ауылдық жерлердегі жұмыспен қамтуда ерекше рөл атқарады.
2019-2026 жылдары ірі қара мал саны 7,4 млн бастан 8,2 млн басқа дейін өсіп, 10,8 пайызға артты. Қой мен ешкі саны 19,2 млн-нан 20,7 млн басқа дейін көбейіп, 7,8 пайызға ұлғайды. Құс саны 45 млн-нан 49,1 млн басқа жетіп, 9,1 пайыздық өсім көрсетті. Ең жоғары өсім жылқы шаруашылығында тіркелді. Жылқы саны 2,9 млн бастан 4,6 млн басқа дейін жетіп, 58,6 пайызға артты. Ұсынылған деректерге сәйкес, Қазақстан жылқы саны бойынша әлемдегі алғашқы бес елдің қатарына кіреді.
Алдағы уақытта мал шаруашылығының тиімділігін арттыру үшін мал тұқымын асылдандыру, жемшөп базасын нығайту, ветеринариялық жұмысты жетілдіру және өнімді өңдеу қуаттарын кеңейту маңызды. Мал басының өсуімен қатар, оның өнімділігін арттыруға және нарыққа шығарылатын тауарлық өнім көлемін көбейтуге назар аудару қажет.
Технологиялық жаңғырту – келесі кезеңнің басымдығы
Аграрлық ғылымның өндіріс орындарымен байланысын нығайту да ерекше маңызға ие. Селекция мен тұқым шаруашылығын дамыту, асыл тұқымды мал өсіру жұмыстарын жетілдіру және ғылыми жаңалықтарды шаруашылықтарға жедел енгізу саланың өнімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Бұған қоса, су үнемдеу технологияларын, цифрландыруды және автоматтандыруды кеңінен қолдану табиғи ресурстарға түсетін жүктемені азайтып, өндіріс шығындарын оңтайландыруға көмектеседі.
Өнімді терең өңдеу мен экспорттық бағытты дамыту да назардан тыс қалмауы керек. Қосылған құны жоғары өнімдер өндірісін ұлғайту, өңдеу кәсіпорындарын жаңарту және жаңа нарықтарды игеру Қазақстанның халықаралық нарықтағы орнын нығайтады.
Қорыта айтқанда, 2019-2026 жылдар аралығында Қазақстанның ауыл шаруашылығы өндіріс көлемін ұлғайтып, экспорттық мүмкіндіктерін кеңейту және еңбек өнімділігін арттыру бағытында елеулі нәтижелерге қол жеткізді. Ендігі міндет – осы өсімді сапалы өзгерістермен ұштастыру. Өндірісті технологиялық жаңғырту, ғылым жетістіктерін енгізу, ресурстарды тиімді пайдалану және өңдеу өнеркәсібін дамыту арқылы агроөнеркәсіптік кешеннің бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге болады. Бұл өз кезегінде ішкі нарықты отандық өніммен тұрақты қамтамасыз етуге, экспортты ұлғайтуға және ауыл экономикасының дамуына негіз қалайды.