Жұмыс орнында үнемі күлімдеп, эмоциясын ашық білдіретін әйелдердің кәсіби қабілеті кейде төмен бағаланады. Психологтар мұны «жылы жүздің салығы» (friendliness tax) деп атайды. Мұндай әйелдер айналасындағылардың сеніміне ие болу үшін өзгелерге қарағанда көбірек күш жұмсауға мәжбүр болуы мүмкін, деп хабарлайды turkystan.kz forbes.com-ға сілтеме жасап.
Әлеуметтік желілерде талқыланып жүрген бұл ұғым көптеген әйелге таныс жағдайды сипаттайды. Мінезі ашық, жайдары әрі эмоциясын еркін білдіретін әйелдерді кейде кәсіби тұрғыдан жеткілікті салмақты қабылдамайды. Мәселе олардың мінезінде емес, өзгелердің сол мінезді қалай қабылдайтынында. Соның салдарынан әйелдер өздерінің білімі мен тәжірибесін қайта-қайта дәлелдеуге, кәсіби беделін нығайтуға қосымша күш жұмсайды.
Психологтар бұл құбылысты адамдарды бағалаудың екі өлшемін қарастыратын стереотиптердің мазмұны моделі арқылы түсіндіреді. Оның негізінде адамды өзгелердің қаншалықты жылы шырайлы және қаншалықты құзыретті деп қабылдайтыны жатыр. Бұл қасиеттер бір-біріне тәуелсіз болғанымен, адамдар кейде мейірімді әрі ашық мінезді адамды кәсіби тұрғыдан біліктілігі төмендеу деп қабылдауы мүмкін.
Әйелдерге қатысты бұл көзқарас та өзгеріп келеді. American Psychologist журналында 2020 жылы жарияланған зерттеу әйелдердің құзыреттілігі ерлермен бірдей бағалана бастағанын көрсеткен. Алайда олар әлі де шешімділік пен батылдық тұрғысынан төменірек бағалануы мүмкін. Ал дәл осы қасиеттер көп жағдайда көшбасшылық қабілетпен байланыстырылады.
Осылайша, жұмыста үнемі жылы жүз танытып, айналасындағылармен жақсы қарым-қатынас орнатуға тырысатын әйелдерге қосымша міндет жүктелуі мүмкін: олар кәсіби біліктілігін ғана емес, шешім қабылдай алатынын және жауапкершілік арқалауға дайын екенін де дәлелдеуге мәжбүр болады. «Жылы жүздің салығы» дегеніміз – осындай көзқарастың орнын толтыруға кететін қосымша күш пен уақыт.