Әлеуметтік-экономикалық жағдайы төмен аудандарда тұратын адамдардың миы биологиялық тұрғыдан «кәрірек» көрініп, жалпы ми көлемі кішірек болуы мүмкін. Сондай-ақ олардың миында ұсақ қан тамырлары зақымдануының белгілері жиірек кездескен. Бұл туралы Radiology журналында жарияланған зерттеуде айтылды, деп хабарлайды turkystan.kz.
Висконсин университетінің ғалымдары 18 бен 96 жас аралығындағы 2826 адамның миына жасалған МРТ нәтижелерін талдаған. Зерттеуге 1094 ер адам және 1732 әйел қатысқан. Сканерлеу деректері 2024 жылғы қаңтар-маусым аралығында жиналған, ал ми ауруының белгілері анықталған адамдар талдауға енгізілмеген.
Ғалымдар қатысушылар тұратын аудандардың әлеуметтік-экономикалық жағдайын арнайы Area Deprivation Index көрсеткіші арқылы бағалаған. Ол табыс, білім, жұмыспен қамту және тұрғын үй жағдайын қамтитын 17 көрсеткішке негізделеді. Яғни зерттеу адамның жеке табысын емес, ол тұратын ауданның жалпы жағдайын бағалаған.
Нәтижесінде әлеуметтік жағдайы ең төмен аудандардың тұрғындарында «ми жасы» көрсеткіші жоғары болған. Бұл адамның нақты жасы мен МРТ деректері бойынша есептелген ми жасының арасындағы айырмашылықты білдіреді. Сонымен қатар бұл топта мидың жалпы көлемі салыстырмалы түрде аз болған.
Зерттеушілер тағы бір маңызды айырмашылықты анықтады. Қолайсыз аудандарда тұратын адамдардың миында ақ зат гиперинтенсивтілігі деп аталатын өзгерістер көбірек кездескен. МРТ-да ақ дақтар түрінде көрінетін мұндай өзгерістер мидағы ұсақ қан тамырларының зақымдануымен байланысты. Олардың көлемінің ұлғаюы есте сақтау қабілетінің нашарлауы, когнитивтік бұзылыстар және деменция қаупінің жоғарылауымен байланыстырылып жүр.
Ғалымдардың пікірінше, мұндай айырмашылықтарға созылмалы күйзеліс, жоғары қан қысымы, ұйқының бұзылуы және медициналық көмекке қолжетімділіктің төмен болуы секілді факторлар ықпал етуі мүмкін. Ұзақ уақыт бойы сақталатын мұндай жағдайлар қан тамырлары мен ми денсаулығына әсер етуі ықтимал.
Зерттеу жетекшілерінің бірі Джон-Пол Ю адамның тұратын ортасы ми денсаулығында өлшеуге болатын із қалдыруы мүмкін екенін айтады. Авторлар мұндай деректерді денсаулық сақтау бағдарламаларын жоспарлау кезінде және медициналық көмекке мұқтаж аудандарды анықтауда ескеруге болады деп есептейді.
Дегенмен зерттеу әлеуметтік жағдайы төмен ауданда тұру ми қартаюын тікелей туғызады дегенді дәлелдемейді. Бұл ретроспективті бақылау зерттеуі болғандықтан, ғалымдар тек көрсеткіштер арасындағы байланысты анықтаған. Бұған қоса, зерттеу АҚШ-тың Висконсин штатындағы медициналық деректерге негізделген, сондықтан нәтижені барлық ел мен халық тобына тікелей қолдануға болмайды.