Лаос Халық Демократиялық Республикасының Президенті Тхонглун Сисулит 3 қыркүйекте Қазақстанға ресми сапармен келді. Бұл – Лаос басшысының елімізге жасаған алғашқы
ресми сапары.
Астанада өткен келіссөздер қорытындысында екі мемлекет басшысы Бірлескен мәлімдеме қабылдап, төрт ведомствоаралық құжатқа қол қойылды. Алайда сапардың негізгі нәтижесі құжаттардың санымен ғана өлшенбейді. Ең маңыздысы Қазақстан Лаос арқылы Оңтүстік-Шығыс Азия нарығына шығуды, ал Лаос Қазақстан арқылы Орталық Азия мен Еуропаға жол ашу мүмкіндігін алғаш рет нақты саяси-экономикалық міндет ретінде белгілегені болып отыр.
Тхонглун Сисулитті Астанадағы Тәуелсіздік сарайында Қасым-Жомарт Тоқаев қарсы алды. Салтанатты рәсімнен кейін мемлекет басшылары алдымен шағын құрамда, содан соң екі ел делегацияларының қатысуымен келіссөз жүргізді.
Бұл сапардың тарихи деп бағалануының бірнеше себебі бар. Біріншіден, екі ел дипломатиялық қарым-қатынастың 30 жылдығы қарсаңында мемлекет басшылары деңгейіндегі байланысты жаңа сатыға көтеріп отыр. Екіншіден, бұған дейін Қазақстан мен Лаос арасындағы қатынас негізінен халықаралық ұйымдар аясындағы саяси қолдаумен және жекелеген гуманитарлық байланыстармен шектеліп келген еді. Енді тараптар осы қатынасты сауда, көлік, цифрландыру, білім және туризм салаларындағы нақты жұмысқа ұластыруға ниет білдірді.
Қасым-Жомарт Тоқаев Лаосты Қазақстанның Оңтүстік-Шығыс Азиядағы маңызды әрі сенімді серіктесі деп атады. Қазақстан мен Лаос Біріккен Ұлттар Ұйымы аясында өзара қолдау көрсетіп келеді. Лаос Астананың Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңеске қатысты бастамаларына да қолдау білдірген. Сондықтан бүгінгі келіссөздер бұрыннан қалыптасқан саяси сенімді экономикалық мазмұнмен толықтыруға бағытталды.
Лаос Президенті де Қазақстанмен байланыстың тарихи негізіне назар аударды. Оның айтуынша, жүздеген Лаос азаматы Қазақстандағы оқу орындарында білім алған. Қазір олардың бір бөлігі мемлекеттік қызметте, кәсіпкерлік пен басқару саласында еңбек етіп жүр. Бұл – екі елді байланыстыратын көпір.
Келіссөздердің экономикалық өзегі сауда көлемін ұлғайту және екі елдің транзиттік мүмкіндігін ұштастыру болды. Қазақстан Лаос нарығына металлургия, азық-түлік, мұнай химиясы, ауыл шаруашылығы, химия өнеркәсібі, машина жасау және фармацевтика өнімдерін жеткізуге дайын екенін мәлімдеді. Бұл тауарлардың тізімі кездейсоқ таңдалған жоқ. Қазақстан Оңтүстік-Шығыс Азияға тек шикізат емес, өңделген және қосылған құны жоғары өнімдер шығаруға мүдделі. Лаос нарығының өзі аса ірі болмаса да, оның географиялық орны Қазақстан үшін маңызды. Лаос Қытаймен, Вьетнаммен, Таиландпен, Камбоджамен және Мьянмамен шектеседі. Демек, бұл елмен орнықты сауда байланысын қалыптастыру Қазақстан кәсіпорындарына тұтас Оңтүстік-Шығыс Азия нарығына қарай жол ашуы мүмкін.
Лаостың да теңізге тікелей шығатын мүмкіндігі жоқ. Соған қарамастан, кейінгі жылдары ел көлік инфрақұрылымын дамытып, Қытай мен Оңтүстік-Шығыс Азияны жалғайтын құрлықтағы маңызды буынға айналуға талпынып келеді. Әсіресе, Лаос – Қытай теміржолы елдің транзиттік әлеуетін едәуір жақсартты. Қазақстан да Еуропа мен Азия арасындағы құрлықтық тасымалда маңызды орын алады. Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, Қытай мен Еуропа арасында құрлықпен тасымалданатын жүктің шамамен 85 пайызы Қазақстан аумағы арқылы өтеді. Еліміздің Қытайдың Ляньюньган портында және Грузияның Батуми портында терминалдары бар. Сиань қаласында қазақстандық логистикалық хаб жұмыс істейді. Қазақстан тарапы осы инфрақұрылымды лаостық жүк тасымалдаушыларға пайдалануды ұсынды. Өз кезегінде Лаос Қазақстан тауарларының Оңтүстік-Шығыс Азияға шығуына мүмкіндік беретін бағыт ретінде қарастырылып отыр.
Келіссөз қорытындысы бойынша
Қасым-Жомарт Тоқаев пен Тхонглун Сисулит екіжақты байланысты кеңейтуге арналған бірлескен мәлімдеме қабылдады. Сонымен бірге төрт меморандумға қол қойылды.
Бірінші құжат Қазақстан мен Лаос сыртқы істер министрліктері арасындағы саяси консультацияларға арналған. Бұл меморандум екі елдің халықаралық мәселелер бойынша ұстанымдарын тұрақты түрде талқылауына мүмкіндік береді. Бұған дейін байланыс көбіне халықаралық жиындар аясындағы кездесулермен шектелсе, енді сыртқы саясат ведомстволары арасында жүйелі кеңесу тетігі пайда болады.
Екінші меморандум Қазақстанның Бас Прокуратурасы мен Лаостың Жоғарғы халық прокуратурасы арасындағы ынтымақтастық туралы. Құжат құқықтық көмек, тәжірибе алмасу және қылмысқа қарсы күрес бағытындағы байланысты дамытуға негіз қалайды.
Үшінші құжат ақпараттық-коммуникациялық технологиялар мен электрондық мемлекеттік қызметтерге қатысты. Оған Қазақстанның Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мен Лаостың Ғылым және технологиялар министрлігі қол қойды. Қазақстан электронды үкімет, мемлекеттік қызметтерді цифрландыру және азаматтарға қызмет көрсетуді жеңілдету саласында жинаған тәжірибесін Лаосқа ұсына алады. Бұл бағыт Қазақстанның цифрлық шешімдерін сыртқы нарыққа шығаруға да мүмкіндік береді.
Төртінші меморандум Астана мен Вьентьян арасында бауырластық байланыс орнатуды көздейді. Екі астана арасындағы байланыс кәсіпкерлердің, жоғары оқу орындарының, мәдениет мекемелері мен туристік ұйымдардың тікелей әріптестігіне жол аша алады.
Осылайша, Тхонглун Сисулиттің Астанаға алғашқы ресми сапары саяси байланыстың жаңа тәртібін белгілеп берді. Ендігі міндет – қабылданған мәлімдемелер мен меморандумдарды нақты жобаға айналдыру.