Оқулық, ноутбук, су құтысы, түскі ас пен спорт киімі баланың мектеп сөмкесін шамадан тыс ауырлатып жіберуі мүмкін. Дәрігерлер мұндай жүк арқа, мойын және иық бұлшықеттеріне күш түсіретінін ескертеді, деп хабарлайды turkystan.kz euronews.com-ға сілтеме жасап.
Мамандар жиі қолданатын ереже бойынша, мектеп сөмкесінің салмағы бала дене салмағының 10-15 пайызынан аспауы керек. Мысалы, салмағы 30 келі оқушыға 3-4,5 келіден ауыр сөмке арқаламаған жөн.
Ирландияның денсаулық сақтау қызметі қауіпсіз шекті 10 пайыз деп көрсетсе, Америкалық педиатрия академиясы 15 пайыздан асырмауды ұсынады. Дегенмен дәрігерлер бұл көрсеткіш барлық балаға бірдей қолданылатын қатаң норма емес екенін айтады. Баланың жасы, бойы, дене дайындығы, мектепке дейінгі жолы мен сөмкені қанша уақыт көтеретіні де ескерілуге тиіс.
Сондықтан ең қауіпсіз тәсіл – сөмкені мүмкіндігінше жеңіл ұстау. Әсіресе мектепке жаяу баратын немесе сабақтан кейін үйірме мен спорт секциясына қатысатын балаларға түсетін жүкке назар аудару қажет.
Ата-ана тек таразыдағы көрсеткішке емес, баланың жүрісі мен дене қалпына да қарауы керек. Сөмкенің шамадан тыс ауырлағанын білдіретін белгілер:
- баланың алға қарай еңкейіп жүруі;
- сөмкені кию немесе шешу кезінде қиналуы;
- жүрісінің өзгеруі;
- иықтағы қызыл іздер;
- арқа, мойын немесе иықтың ауыруы;
- қолдың ұюы немесе шаншуы;
- сөмке бауларының иыққа қатты батуы.
Бала ауырсынуға шағымданбауы да мүмкін. Сондықтан сөмкені мезгіл-мезгіл өлшеп, ішіндегі заттарды ата-ананың өзі тексергені дұрыс.
Америкалық педиатрия академиясының мәліметінше, ауыр сөмкенің сколиоз немесе омыртқаның басқа да тұрақты өзгерістерін тудыратыны дәлелденбеген. Алайда ол бұлшықеттерді қажытып, арқа, мойын және иықтың ауыруына себеп болуы мүмкін. Ауыр сөмкемен құлаған жағдайда жарақаттың салдары да күрделене түседі.
Мектеп сөмкесі баланың бойына сәйкес келуі керек. Ересектерге арналған үлкен сөмкені алған дұрыс емес: ішіндегі орын көбейген сайын бала қажетсіз заттарды көбірек алып жүруі мүмкін.
Сапалы мектеп сөмкесінде:
- екі жалпақ әрі жұмсақ бау;
- ұзындығы реттелетін иық белдіктері;
- жұмсақ арқа бөлігі;
- жүкті бөліп орналастыратын бірнеше қалта;
- кеуде немесе бел тұсынан бекітетін қосымша белдік болғаны жөн.
Сөмкені бір иыққа асып жүруге болмайды. Екі бау да бірдей ұзындыққа реттеліп, сөмке арқаға тығыз орналасуы қажет. Оның төменгі бөлігі баланың белінен төмен салбырап тұрмауы керек.
Дөңгелегі бар сөмке жарақаттан кейінгі кезеңде немесе ауыр заттарды тұрақты тасуға тура келгенде көмектесуі мүмкін. Бірақ баспалдағы көп және дәлізі тар мектептерде ол басқа балалардың сүрініп құлау қаупін арттырады. Ең ауыр заттарды, соның ішінде оқулық пен ноутбукты арқаға барынша жақын орналастырған дұрыс. Қалған заттар сөмкенің екі жағына біркелкі бөлінуі керек.
Сөмкені аптасына кемінде бір рет тазалап, қажетсіз дәптерлерді, ескі қағаздарды, бос құтылар мен жеке заттарды алып тастау қажет. Оқушы сол күні керек кітаптарды ғана алып, қалғанын мектептегі шкафқа қалдырғаны жөн. Мүмкіндік болса, электронды құрылғының қуаттағышын немесе оқулықтың екінші данасын үйде ұстауға болады. Ауыр сөмкені көтергенде бала белінен иілмей, тізесін бүгіп отырып алуы керек. Көлікте сөмкені арқада қалдыруға болмайды: ол қауіпсіздік белдігінің дұрыс жұмыс істеуіне кедергі келтіруі мүмкін. Егер баланың арқасы немесе мойны жиі ауырса, қолы ұйып, әлсіздік байқалса немесе ауырсыну сөмкені шешкеннен кейін де басылмаса, педиатрға не физиотерапевтке қаралған жөн.