Бірнеше жыл бойы аз ақшаға күн көру мен үнемі ақша жетіспеу адамның есте сақтау қабілетіне ғана емес, қартайған кездегі ми құрылымына да әсер етуі мүмкін. Ұлыбританиялық ғалымдар осындай қорытындыға келді, деп хабарлайды turkystan.kz.
Innovation in Aging журналында жарияланған зерттеу 1946 жылдың бір аптасында дүниеге келген британдықтарды өмір бойы бақылаған әлемдегі ең ұзақ когорттық жобаның деректеріне негізделген. Ғалымдар 2759 адамның ересек өміріндегі қаржылық жағдайы мен кейінгі жылдардағы ми саулығы арасындағы байланысты зерттеген. Қатысушылар 26, 43 және 53 жасында отбасының табысы туралы мәлімет берген. Осы үш кезеңнің кемінде екеуінде табысы ең төменгі 20 пайыздың қатарында болған адамдар «тұрақты төмен табысты» топқа енгізілген. Олар барлық қатысушының шамамен 16 пайызы болған.
Қаржылық қиындық жеке көрсеткіш ретінде бағаланды. Қатысушылардан 36-53 жас аралығында табысына күн көру қаншалықты қиын болғаны және коммуналдық төлемдер мен басқа шоттарды өтеуде мәселе туындағаны сұралған. Мұндай қиындықты бірнеше рет бастан өткергендер зерттеуге қатысушылардың 12 пайызына жуық болған.
53 жасында қатысушылар сөздерді есте сақтау және ақпаратты өңдеу жылдамдығын анықтайтын сынақтардан өткен. Нәтижесінде ұзақ уақыт бойы төмен табыс пен қаржылық қиындық көрген адамдардың екі көрсеткіш бойынша да нәтижесі төмен болған. Байланыс олардың бала кезіндегі ойлау қабілеті, білімі және отбасылық әлеуметтік жағдайы ескерілгеннен кейін де сақталған.
Қатысушылардың бір бөлігі 69–71 жасында миын сканерлеуден өткізген. Тұрақты төмен табыс ми қарыншалары көлемінің орта есеппен 4,67 миллилитрге ұлғаюымен байланысты болған. Ми қарыншалары – сұйықтық толған қуыстар. Олардың кеңеюі айналасындағы ми тінінің азаюын, яғни мидың атрофиясын білдіруі мүмкін.
53 пен 69 жас аралығындағы есте сақтау қабілетінің өзгерісі қарастырылғанда күтпеген нәтиже анықталған. Қаржылық қиындық көрген адамдарда көрсеткіш баяуырақ төмендеген. Зерттеушілер мұны олардың 53 жасында-ақ төмен деңгейден бастағанымен түсіндіреді: когнитивтік қабілеттегі елеулі айырмашылық орта жасқа дейін қалыптасып қойған болуы ықтимал.
Қаржылық қиындық пен ми атрофиясы арасындағы байланыс ер адамдарда, әлеуметтік жағдайы төмен отбасында өскендерде және Альцгеймер ауруының қаупін арттыратын APOE-ε4 генетикалық нұсқасын тасымалдаушыларда күштірек байқалған. Алайда бұл топтардағы қатысушылар саны аз болғандықтан, ғалымдар нәтижені түпкілікті қорытынды емес, қосымша зерттеуді қажет ететін белгі ретінде бағалайды.
Авторлардың болжамынша, ұзаққа созылған қаржылық күйзеліс ағзадағы қабыну үдерістерін күшейтіп, мидың қартаюын жеделдетуі мүмкін. Үнемі ақша туралы алаңдау адамның ойлау ресурсының бір бөлігін алып, басқа міндеттерге зейін қоюды қиындатуы да ықтимал. Бірақ зерттеу бұл механизмдерді тікелей тексермеген.
Зерттеу қаржылық қиындық мидың кішіреюіне тікелей себеп болатынын дәлелдемейді. Нәтиже бір жылы дүниеге келген британдықтарға негізделгендіктен, оны басқа буындар мен елдерге толықтай қолдануға болмайды. Темекі шегу, алкоголь тұтыну, жүрек-қан тамырлары аурулары, тамақтану және медициналық көмекке қолжетімділік сияқты ықтимал факторлардың бәрі бірдей егжей-тегжейлі зерттелмеген.
Соған қарамастан, бірнеше онжылдық бойы бір адамдарды бақылау кездейсоқ немесе қысқа мерзімді ақша тапшылығынан гөрі тұрақты қаржылық қысымның ми саулығымен тығыз байланысты екенін көрсетті. Авторлардың пікірінше, еңбекке қабілетті жастағы адамдарды кедейліктен қорғау әлеуметтік мәселені шешумен қатар, болашақта когнитивтік бұзылыстар мен деменция қаупін азайтуға көмектесуі мүмкін.