Егде жаста адамдармен сирек араласу есте сақтау мен ойлау қабілетінің төмендеуімен байланысты болуы мүмкін. Оның үстіне бұл әсер адамның өзін жалғыз сезінуіне ғана тәуелді емес. АҚШ-та жүргізілген ауқымды зерттеу осындай қорытындыға келді, деп хабарлайды turkystan.kz.
Зерттеу The Journals of Gerontology: Series B ғылыми журналында жарияланған. Ғалымдар АҚШ-тағы Health and Retirement Study жобасының 2004–2018 жылдар аралығындағы деректерін пайдаланды. Жалпы 30 421 адамның 137 653 бақылау нәтижесі талданған. Зерттеушілер әлеуметтік оқшаулану мен жалғыздықты бөлек қарастырған. Әлеуметтік оқшаулану адамның өміріндегі нақты әлеуметтік байланыстарға қатысты. Мысалы, оның жалғыз тұруы, жұбының болмауы, туыстарымен және достарымен сирек кездесуі, қоғамдық немесе еріктілік шараларына қатыспауы осы көрсеткішке әсер етеді. Ал жалғыздық – адамның ішкі сезімі. Яғни айналасында адамдар болғанымен, ол өзін жалғыз сезінуі мүмкін. Керісінше, жалғыз тұратын адам өзін жалғыз сезінбеуі де ықтимал.
Ғалымдар осы екі құбылыстың егде жастағы адамдардың есте сақтау және ойлау қабілетіне қалай әсер ететінін анықтауға тырысқан. Нәтижесінде әлеуметтік оқшаулануды азайту когнитивтік қабілеттің жас ұлғайған сайын төмендеуін баяулатуы мүмкін екені анықталған. Бұл нәтиже ерлер мен әйелдерде, сондай-ақ әртүрлі нәсілдік және білім деңгейіндегі топтарда ұқсас болған.
Ең қызығы, әлеуметтік оқшауланудың миға әсерінің тек 6 пайызы ғана жалғыздық сезімі арқылы түсіндірілген. Яғни мәселе тек адамның «өзін жалғыз сезінуінде» емес. Адам эмоциялық тұрғыдан өзін жақсы сезінсе де, ұзақ уақыт қоғамнан оқшау өмір сүру оның когнитивтік денсаулығына әсер етуі мүмкін. Зерттеу авторларының пікірінше, бұған бірнеше фактор ықпал етуі ықтимал. Адамдармен сөйлесу, түрлі ортаға араласу және бірлескен әрекеттер миға үнемі жаңа ақпарат өңдеуге, есте сақтауға және шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Ал әлеуметтік байланыс азайғанда мұндай күнделікті «ми жаттығуы» да сиреуі мүмкін.
Сонымен қатар әлеуметтік оқшауланған адамдардың қозғалысы аз болуы, ұйқысы нашарлауы немесе денсаулыққа пайдалы әдеттерді сирек ұстануы ықтимал. Бірақ бұл механизмдер аталған зерттеуде тікелей дәлелденген жоқ. Ғалымдар әсіресе жалғыз тұратын егде адамдарға назар аударудың маңызы зор болуы мүмкін екенін көрсетеді. Зерттеудегі статистикалық модель бойынша, әлеуметтік байланыстарды арттыруға бағытталған шараларды тек жалғыз тұратын адамдарға қолданудың өзі жалпы ықтимал когнитивтік пайданың елеулі бөлігін бере алады.
Дегенмен зерттеу нақты әлеуметтік бағдарлама жүргізіп, оның адамдардың миына әсерін тәжірибе жүзінде тексерген жоқ. Ғалымдар көпжылдық бақылау деректеріне себеп-салдарлық байланыстарды бағалауға арналған статистикалық модель қолданған. Сондықтан нәтижені «көп араласқан адам деменциядан міндетті түрде қорғанады» деп түсіндіруге болмайды. Зерттеудің басты тұжырымы қарапайым: егде жаста мидың саулығы үшін адамның өзін жалғыз сезінбеуі ғана емес, басқа адамдармен нақты байланысын сақтауы да маңызды болуы мүмкін.