Швеция билігі жануарлар мен өсімдіктерді қорғауға арналған ұлттық тізімді жаңартып, кірпілерді алғаш рет арнайы қорғауға алынатын түрлер қатарына енгізді. Жаңа талаптар 2026 жылғы 1 қарашадан бастап күшіне енеді, деп хабарлайды turkystan.kz science.mail.ru-ға сілтеме жасап.
Ел үкіметінің мәліметінше, жаңартылған тізімге 230-дан астам тіршілік иесі енгізілген. Бұрын олардың саны 300-ге жуық болған. Жаңа құжатта өсімдіктердің үлесі азайып, жәндіктер, қыналар мен саңырауқұлақтардың саны көбейген. Кірпімен қатар тозаңдандырушы аралар, көбелектер және басқа да сирек кездесетін түрлер қорғауға алынды.
Швециядағы кірпілер саны соңғы жылдары айтарлықтай азайған. Мамандардың бағалауынша, кейінгі 15 жылда олардың саны екі есеге жуық кеміген. Бұған табиғи мекендердің тарылуы, көлік қозғалысының артуы, жасыл аумақтардың азаюы және ауыл шаруашылығында химиялық заттардың қолданылуы себеп болған.
Бұрын кірпілер ауылдық жерлерде, шағын тоғайлар мен бұталы аумақтарда жиі кездесетін. Қазір мұндай жерлердің азаюына байланысты олар саябақтар мен жеке үйлердің аулаларын паналауға мәжбүр. Алайда елді мекендерде де жануарларға төнетін қауіп аз емес.
Кірпілер көбіне көлік астында қалады, бақша құралдарынан жарақат алады немесе роботты шөп шапқыштарға тап болады. Аулаларды шектен тыс тазалау да олардың тіршілігін қиындатады. Себебі жапырақ пен бұтақ үйінділері кірпілер үшін жасырынатын және қыстайтын табиғи орын саналады.
Жаңа мәртебе кірпілерді өлтіруге, жаралауға және олардың көбейетін немесе тынығатын мекендерін әдейі бұзуға тыйым салуды көздейді. Сонымен қатар билік жануарлардың табиғи мекендерін сақтауға және олардың санының одан әрі азаюына жол бермеуге бағытталған шараларды күшейтпек.
Экологтер тұрғындарды да кірпілерді қорғауға үлес қосуға шақырады. Ол үшін аулада жапырақ пен бұтақтан шағын үйінді қалдыруға, қоршаудың астынан жануар өтетін саңылау жасауға және таза су қоюға болады. Химиялық дәрілерді қолдануды азайтып, шөп шабатын құрылғыларды түнде қоспау да маңызды. Кірпілер көбіне ымырт түскеннен кейін белсенді қозғалады.
Швецияда тұрғындардың қатысуымен кірпілерді есепке алу жұмыстары да жүргізіліп жатыр. Азаматтар табиғатта немесе елді мекендерде көрген кірпілер туралы мәлімет береді. Бұл ақпарат ғалымдарға олардың таралу аймағын, санының өзгеруін және негізгі қауіптерді анықтауға көмектеседі.
Кірпілерді қорғауға алу Швециядағы табиғи ортаның өзгеріп жатқанын көрсетеді. Бұрын жиі кездесетін жануардың арнайы қорғауды қажет ететін жағдайға жетуі экологиялық тепе-теңдіктің бұзылғанын аңғартады.
Мамандардың пікірінше, жануарды қорғалатын түрлер тізіміне енгізу жеткіліксіз. Ең бастысы, оның қоректенетін, көбейетін және қысқы ұйқыға жататын табиғи ортасын сақтау қажет. Осы шаралар жүйелі жүзеге асқанда ғана Швециядағы кірпілер санының азаюын тоқтатуға мүмкіндік туады.