Жердегі өсімдіктердің толық жойылуы жақын арада болатын мәселе емес. Жаңа ғылыми модельдеу нәтижесіне сәйкес, планетамыздағы өсімдік тіршілігі тағы шамамен 1,8 миллиард жылға дейін сақталуы мүмкін, деп хабарлайды turkystan.kz.
Зерттеу JGR: Atmospheres журналында жарияланды. Жұмысты Blue Marble Space және Колорадо университетінің мамандары жүргізген. Олар Күннің біртіндеп жарқырай түсуі Жер климатына, көмірқышқыл газының деңгейіне және өсімдіктердің тіршілік ету мүмкіндігіне қалай әсер ететінін есептеген.
Ғалымдардың айтуынша, Жер биосферасының ұзақ мерзімді тағдыры Күннің қартаюымен тікелей байланысты. Уақыт өткен сайын Күннің жарықтығы артады. Бұл Жердегі температураның көтерілуіне әсер етеді. Сонымен қатар атмосферадағы көмірқышқыл газының мөлшері азаюы мүмкін. Ал өсімдіктер фотосинтез жасау үшін дәл осы CO₂-ге тәуелді.
Зерттеушілер екі негізгі сценарийді қарастырған. Біріншісінде Жердегі тау жыныстары көмірқышқыл газын көбірек сіңіріп, атмосферадағы CO₂ деңгейі төмендейді. Мұндай жағдайда өсімдіктерге фотосинтез жасау қиындайды. Екінші сценарийде көмірқышқыл газы айтарлықтай азаймайды, бірақ Күннің күшеюіне байланысты планета тым ыстық бола бастайды.
Модельдеу нәтижесі бойынша, өсімдіктердің жойылуына екі түрлі фактор себеп болуы мүмкін. Бір жағдайда олар көмірқышқыл газының жетіспеуінен әлсірейді. Екінші жағдайда шектен тыс ыстық олардың тіршілігіне қауіп төндіреді.
Ғалымдар кейбір төзімді өсімдіктер басқаларға қарағанда ұзақ өмір сүруі мүмкін екенін айтады. Әсіресе құрғақшылыққа бейімделген кактустар мен суккуленттер секілді өсімдіктер төмен CO₂ деңгейіне және ыстыққа жақсырақ төтеп бере алады. Сондықтан олар Жердегі соңғы өсімдіктердің қатарында болуы ықтимал.
Зерттеуде өсімдіктердің кейбір түрлері ерекше фотосинтез тәсілдерінің арқасында көмірқышқыл газы өте аз жағдайда да тіршілік ете алатыны айтылған. Сонымен қатар су өсімдіктерінің кейбірі атмосферадағы CO₂ азайған кезде суда еріген бикарбонатты пайдалана алады.
Бұған дейінгі көптеген зерттеулер Жердегі өсімдік тіршілігі әлдеқайда ертерек аяқталуы мүмкін деп болжаған. Ал жаңа үш өлшемді климаттық модель бұл мерзім бұрынғы бағалаулардан ұзағырақ болуы ықтимал екенін көрсетті.
Дегенмен бұл болжам нақты әрі өзгермейтін мерзім емес. Зерттеу авторлары модельде өсімдіктердің болашақ эволюциясы және адамзаттың ықтимал технологиялық араласуы толық ескерілмегенін атап өтеді. Яғни тіршілік жаңа жағдайларға бейімделуі немесе болашақ өркениеттер планетаны салқындату тәсілдерін қолдануы мүмкін.
Ғалымдар мұндай технологияларға Күн сәулесін азайтуға бағытталған геоинженерлік әдістерді жатқызады. Мысалы, атмосфераның жоғарғы қабатына шағылыстырғыш бөлшектер енгізу немесе ғарыштық көлеңке жүйелерін пайдалану сияқты идеялар бұрыннан талқыланып келеді. Бірақ олардың салдары толық зерттелмеген.
Зерттеу Жердегі тіршіліктің өте төзімді екенін көрсетеді. Өсімдіктердің болашағы тек бүгінгі биологиялық шектеулермен ғана анықталмауы мүмкін. Эволюция, климаттық бейімделу және технологиялық шешімдер бұл мерзімді өзгерте алады.
Қорыта айтқанда, ғалымдар Жердегі өсімдік әлемінің болашағы Күннің біртіндеп жарқырауына, көмірқышқыл газының азаюына және планетаның қызуына байланысты болатынын айтады. Ең ықтимал болжам бойынша, өсімдік биосферасы шамамен 1,8 миллиард жылға дейін сақталуы мүмкін. Бірақ одан кейін Жер біртіндеп қазіргі тіршілік түрлері үшін қолайсыз планетаға айнала бастайды.