NASA Ай мен Марс сапарларына дайындық аясында бір жылға созылатын жаңа экспериментке қатысатын еріктілерді іздеп жатыр. Зерттеу 2027 жылғы тамыздан ерте басталмайды және АҚШ-тың Хьюстон қаласындағы Johnson Space Center базасында өтеді, деп хабарлайды turkystan.kz.
Жоба Moon and Mars Exploration Analog деп аталады. Оның мақсаты ғарышкерлердің ұзақ мерзімді сапар кезінде оқшауланған ортаға, шектеулі ресурсқа және күрделі миссиялық талаптарға қалай бейімделетінін зерттеу.
Қатысушылар бір жыл бойы арнайы жабық ортада өмір сүріп, жұмыс істейді. NASA бұл жағдайды Айға немесе Марсқа ұшу кезінде және басқа планетаның бетінде жұмыс істеу кезінде туындауы мүмкін жағдайларға барынша жақындатуды көздеп отыр.
Эксперимент екі негізгі кеңістікте өтеді. Біріншісі ғарыш кемесінің рөлін атқаратын HERA модулі болса, екіншісі басқа планетадағы база ретінде қолданылатын CHAPEA үлгісіндегі мекен. Осылайша еріктілер алдымен ұзақ ғарыш сапарын, кейін планета бетіндегі өмір мен жұмысты имитациялайды.
Миссия барысында қатысушылар ғылыми тапсырмалар орындайды, жабдықтарды тексереді, күнделікті өмірге қажетті жұмыстарды жүргізеді және шектеулі ресурстар жағдайында әрекет етеді. Олар сондай-ақ Марс бетіндегі серуенге ұқсас жаттығулар жасап, негізгі базадан алыс орналасқан зерттеу аймақтарына ровер арқылы баруды имитациялайды.
NASA бұл тәжірибе арқылы ұзақ мерзімді ғарыш миссияларында адамның денсаулығын, жұмыс қабілетін және психологиялық тұрақтылығын сақтау жолдарын зерттемек. Алынған мәліметтер Artemis бағдарламасы, Айда тұрақты база құру жоспары және болашақтағы алғашқы адам қатысатын Марс миссиясы үшін пайдаланылуы мүмкін.
Қатысуға үміткерлерге қойылатын талаптар да қатаң. NASA АҚШ азаматы немесе грин-карта иесі болып табылатын, жасы 30 бен 55 аралығындағы адамдарды қарастырады. Үміткердің бойы 188 сантиметрден аспауы, ағылшын тілін жақсы білуі және физикалық әрі психологиялық тексеруден өтуі қажет.
Сонымен қатар қатысушылардың техникалық дағдылары болуы керек. Негізгі талаптардың бірі, инженерия, биология ғылымдары, физика немесе математика саласы бойынша бакалавр дәрежесінің болуы. STEM саласындағы жоғары ғылыми дәреже мен әскери тәжірибе қосымша артықшылық ретінде қарастырылады.
NASA үміткерлерде тамақтануға қатысты шектеулер болмауын, ұйқыда жүру тарихы немесе ұйықтататын дәрілерге тәуелділік болмауын да талап етеді. Қатысушылар бірнеше күнге созылатын іріктеу кезеңінен өтіп, шамамен 14 айлық бағдарламаға келісім беруі керек. Бұл мерзімге бір жылдық оқшаулану, сондай-ақ миссияға дейінгі және кейінгі дайындық пен медициналық дерек жинау кезеңдері кіреді.
Ғалымдар үшін бұл эксперименттің маңызы зор. Себебі Ай мен Марсқа ұзақ сапар кезінде экипаж Жерден алыста, шектеулі ресурспен және тұрақты психологиялық қысым жағдайында жұмыс істейді. Мұндай жағдайда адамның мінез-құлқы, денсаулығы, шешім қабылдау қабілеті және командамен үйлесімді әрекет етуі ерекше рөл атқарады.
NASA-ның айтуынша, мұндай жерүсті эксперименттері ғарышқа ұшпай-ақ маңызды дерек жинауға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері болашақ ғарышкерлердің қауіпсіздігін арттыруға, жаңа технологияларды тексеруге және ұзақ мерзімді миссияларға дайындықты жетілдіруге көмектеседі.