Әскери киімнің айбыны – оның иығындағы шенінде ғана емес, жүрегіндегі жауапкершілігінде. Әскердің қуаты – қару-жарақтың көптігімен емес, темірдей тәртіппен, мызғымас заңдылықпен өлшенеді, деп хабарлайды turkystan.kz.
Мемлекеттің ішкі қауіпсіздігін қамтамасыз ететін құрылымдардың ішінде Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының орны ерекше болса, сол жауапты міндетті абыроймен атқарып келе жатқан офицерлердің бірі – «Батыс» өңірлік қолбасшылығы қолбасшысының тәрбие және әлеуметтік-құқықтық жұмыстар жөніндегі орынбасары, полковник Бақыт Мағауұлы Алазов.
Өткен жылдың қорытындысы бойынша офицердің көп жылғы қажырлы еңбегі мемлекет тарапынан жоғары бағаланды. Жауынгерлік даярлықты жетілдірудегі, әскери бөлімдердегі жоғары жауынгерлік әзірлікті сақтаудағы, заңдылық пен әскери тәртіпті нығайтудағы ерекше еңбегі үшін ол ІІ дәрежелі «Айбын» орденімен марапатталды.
Бұл марапат – бір күннің немесе бір жылдың жемісі емес. Бұл – ширек ғасырға жуық әскери қызметтің, сан мыңдаған тәрбиелік сағаттың, жүздеген офицер мен мыңдаған сарбаздың тағдырына жауапкершілікпен қараудың заңды нәтижесі.
2025 жыл «Батыс» өңірлік қолбасшылығы үшін айрықша кезең болды. Өңірлік қолбасшылыққа қарасты әскери бөлімдер 2025 жылды бірде-бір қылмыстық құқық бұзушылықсыз қорытындылады. Әскери ұжымдағы заңдылықтың сақталуы, әскери тәртіптің нығаюы, моральдық-психологиялық ахуалдың тұрақтылығы – күн сайын атқарылған көзге көрінбейтін еңбектің нәтижесі.
Көпшілік әскери қызметті тек саппен жүрумен немесе жауынгерлік дайындықпен байланыстырады. Алайда кез келген әскери ұжымның беріктігі ең алдымен оның ішкі тәртібіне тәуелді. Бір қарағанда байқала бермейтін тәрбие жұмысы – әскери басқарудың ең жауапты бағыттарының бірі. Бақыт Мағауұлының басқару стилінде жазалау емес, алдын алу қағидаты басым. Сондықтан өңірлік қолбасшылықта құқық бұзушылықтың алдын алуға бағытталған жұмыстар жүйелі түрде жүргізіліп келеді. Әскери қызметшілермен құқықтық түсіндіру кездесулері, жасырын сауалнамалар, психологиялық зерттеулер, жеке қабылдаулар, моральдық-психологиялық мониторингтер тұрақты ұйымдастырылады. Әрбір мәселе дер кезінде анықталып, кешенді шешім қабылданады.
Әскери бөлімдердегі әрбір сарбаздың көңіл күйінен бастап, офицерлер мен сержанттардың отбасылық жағдайына дейін назардан тыс қалмайды. Себебі Бақыт Мағауұлының түсінігі бойынша бүгін шешілмеген ұсақ мәселе ертең үлкен тәртіп бұзушылыққа ұласуы мүмкін.
«Заң мен Тәртіп» деген қанатты сөзді Ұлттық ұлан әскері күнделікті қызметінің басты ұстанымына айналдырған. Ал осы қағиданың нақты нәтижеге айналуына еңбек сіңірген офицерлердің алдыңғы қатарында Бақыт Мағауұлы тұр.
Оның әскери жолына көз жүгіртсеңіз, әрбір қызмет сатысының артында мол тәжірибе мен үлкен жауапкершілік жатқанын аңғару қиын емес. Бірақ бұл жолдың бастауы қайда жатыр? Болашақ офицердің бойындағы отансүйгіштік қасиет қалай қалыптасты? Бұл сұрақтың жауабы оның балалық шағы мен туған топырағында.
Офицер тұлғасын қалыптастырған өмір мектебі
Әрбір азаматтың тағдырында оның болашақ болмысын айқындайтын өмір мектебі болады. Біреуді ғылым жетелейді, енді бірін өнер шыңдайды. Ал әскери адамның мінезін еңбек, тәртіп және жауапкершілік қалыптастырады.
Бақыт Мағауұлы 1977 жылдың 4 сәуірінде Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданының Ново-Александровка ауылында көпбалалы отбасында дүниеге келді. Әкесі Мағау Алазов – тың игеру жылдарында еселі еңбек етіп, Социалистік Еңбек Ері атанған, екі мәрте Ленин орденімен марапатталған, Солтүстік Қазақстан облысының Құрметті азаматы. Анасы Райхан шаңырақтың ұйытқысы болып, сегіз перзенттің тәрбиесіне бар ғұмырын арнаған жан. Осындай еңбекқорлық пен қарапайымдылық салтанат құрған отбасында өскен ұлдың бойына адалдық, үлкенге құрмет, елге қызмет ету секілді асыл қасиеттер ерте сіңген.
Бақыт Мағауұлының әскери мамандықты таңдауы да кездейсоқ шешім емес. Мектеп қабырғасында жүргенде-ақ әскери өмірге қызығушылық танытып, ел қорғауды азаматтық парыз ретінде қабылдады. Оның айтуынша, қазақ халқының батырлық тарихы, ата-бабаның ерлік дәстүрі, отансүйгіштік рухтағы тәрбие өмірлік таңдауына айрықша әсер еткен.
2001 жылы Петропавл қаласындағы Ішкі әскерлердің жоғары әскери училищесін тәмамдаған жас офицер еңбек жолын Шымкент қаласындағы Ішкі әскерлердің әскери бөлімінде бастады. Қызметтің алғашқы күнінен бастап ол әрбір лауазымға мансап сатысы ретінде емес, жаңа жауапкершілік ретінде қарады. Жедел мақсаттағы рота командирінің орынбасары, кейін рота командирі, батальон командирінің тәрбие және әлеуметтік-құқықтық жұмыстар жөніндегі орынбасары қызметтерінде жүріп, әскери ұжыммен жұмыс істеудің қыр-сырын меңгерді.
Одан кейінгі жылдары Астана қаласында Ұлттық ұланның Бас қолбасшылығында қызмет атқарып, тәрбие және әлеуметтік-құқықтық жұмыстарды ұйымдастыру ісіне республикалық деңгейде араласты. Кейін әскери бөлімдердегі басшылық қызметтерде жинақтаған тәжірибесі оның кәсіби көкжиегін одан әрі кеңейтті. Әр өңірдегі қызметтің өзіндік ерекшелігі бар. Бірақ қай жерде қызмет атқарса да оның ұстанымы өзгерген жоқ.
2012 жылы Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Ұлттық қорғаныс университетін аяқтауы оның кәсіби дамуының жаңа кезеңіне жол ашты. Өскемен қаласындағы «Шығыс» өңірлік қолбасшылығында, кейін Ұлттық ұлан Бас қолбасшылығында қызмет атқара жүріп, тәрбие және әлеуметтік-құқықтық жұмыстың жаңа тәсілдерін енгізуге атсалысты. Әскери институттағы, Бас қолбасшылықтағы жауапты лауазымдарда жинаған тәжірибе бүгінде «Батыс» өңірлік қолбасшылығында өз нәтижесін беріп отыр.
2019 жылдан бері ол «Батыс» өңірлік қолбасшылығы қолбасшысының тәрбие және әлеуметтік-құқықтық жұмыстар жөніндегі орынбасары қызметін атқарып келеді. Осы жылдар ішінде әскери бөлімдерде құқық бұзушылықтың алдын алу, моральдық-психологиялық ахуалды нығайту, сарбаздардың құқықтық сауаттылығын арттыру бағытындағы жұмыстар жаңа деңгейге көтерілді.
Бақыт Мағауұлы әскери тәртіпті бұйрықпен ғана қалыптастыру мүмкін емес екенін жиі айтады. Оның пікірінше, тәртіптің өзегі – сенім мен әділдік. Командир қарамағындағы әскери қызметшінің мәселесін тыңдап, оның уәжіне құлақ аса білсе, ұжымда өзара құрмет қалыптасады. Ал өзара құрмет бар жерде жауапкершілік те артады.
Сондықтан өңірлік қолбасшылықтағы тәрбие жұмысы тек дәріс өткізумен немесе жоспар орындаумен шектелмейді. Мұнда әрбір әскери қызметшімен жеке жұмыс жүргізіледі. Психологиялық сүйемелдеу, құқықтық түсіндіру, әлеуметтік қолдау, отбасы жағдайын зерделеу, әскери қызметшінің ішкі көңіл күйін бақылау – осының бәрі тұтас жүйеге айналған. Бұл – сырт көзге байқала бермейтін, бірақ әскери ұжымның тұрақтылығын қамтамасыз ететін маңызды жұмыс.
Осындай жүйелі еңбектің арқасында «Батыс» өңірлік қолбасшылығында заңдылық пен әскери тәртіптің жоғары деңгейі қалыптасып, әскери қызметтің сапасы арта түсті.
Заңдылық салтанат құрған орта
Әскердің қуаты қарудың заманауилығымен ғана өлшенбейді. Оның шынайы күші – әскери ұжымдағы темірдей тәртіпте, мызғымас заңдылықта және сарбаздардың жоғары моральдық-психологиялық дайындығында. Бұл қағида Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының «Батыс» өңірлік қолбасшылығында күнделікті қызметтің басты өзегіне айналған.
Бүгінгі әскери орта бұрынғыдан мүлде өзгеше. Ақпарат ағынының күшеюі, қоғамдағы әлеуметтік өзгерістер, жастардың дүниетанымының жаңаруы тәрбие жұмысына да жаңа талаптар қойып отыр. Сондықтан әскери тәрбие енді тек жарғы талаптарын түсіндірумен шектелмейді. Ол – офицер мен сарбаз арасындағы сенім, құқықтық мәдениет, психологиялық тұрақтылық және азаматтық жауапкершілікке негізделген тұтас жүйе.
Полковник Бақыт Мағауұлы Алазов дәл осы қағиданы басшылыққа алып келеді. Оның ұстанымында әскери тәртіп – қорқыныштан емес, саналы жауапкершіліктен туындауы тиіс. Сондықтан өңірлік қолбасшылықтағы тәрбие және әлеуметтік-құқықтық жұмыстардың негізгі мақсаты – құқық бұзушылық орын алғаннан кейін шара қолдану емес, оның алдын алу.
Әскери қызметшілердің құқықтық сауаттылығын арттыру да жүйелі жолға қойылған. Казармалардағы «Жауынгерлерге – заң туралы» ақпараттық бұрыштары, әскери заңнамаға арналған түсіндіру сабақтары, әскери жарғыларды тереңдетіп оқыту, бөлім басшыларының әскери қызметшілермен тұрақты кездесулері – осының бәрі құқықтық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған нақты жұмыстар.
Өңірлік қолбасшылықтағы маңызды бастамалардың бірі – әскери қызметшілердің басшылықпен тікелей байланыс орнатуына мүмкіндік беру. Казармалар мен штабтарда жауапты басшылардың байланыс нөмірлері орналастырылып, кез келген әскери қызметші өз мәселесін тікелей жеткізе алады. Әрбір өтініш пен хабарлама мұқият зерделеніп, жедел әрекет етіледі. Бұл ашықтық пен әділдіктің көрінісі ғана емес, ұжым ішіндегі сенімді нығайтатын маңызды құралға айналды.
Айбынға апарған адал қызмет
Қазақ «Ердің атын еңбек шығарады» дейді. Бұл сөз әскери қызметтің табиғатына ерекше үйлеседі. Себебі офицердің еңбегі көп жағдайда көпшілікке көріне бермейді. Ол күн сайын сапта тұрмайды, әрбір тапсырманың алдыңғы шебінде көзге түсе бермеуі мүмкін. Бірақ әскери ұжымдағы тәртіптің сақталуы, заңдылықтың үстемдік құруы, жауынгердің рухының биік болуы – оның күнделікті еңбегінің нақты нәтижесі.
Полковник Бақыт Мағауұлы Алазовтың өмір жолы – Отанға адал қызмет етудің жарқын үлгісі. 30 жылға жуық уақыт бойы ол әскери қызметтің әр сатысынан өтіп, жас офицерден өңірлік қолбасшылықтың жауапты басшыларының біріне дейінгі жолды еңсерді. Бұл қызметтік өсу мансап қуудың емес, кәсіби білімнің, үздіксіз ізденістің және мемлекет алдындағы жауапкершіліктің жемісі.
2019 жылдан бері Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының «Батыс» өңірлік қолбасшылығында тәрбие және әлеуметтік-құқықтық жұмыстарға жетекшілік етіп келе жатқан Бақыт Мағауұлы әскери тәртіпті нығайтуды, құқық бұзушылықтың алдын алуды, жеке құрамның моральдық-психологиялық тұрақтылығын қамтамасыз етуді басты міндеттердің бірі ретінде қарастырды. Соның нәтижесінде өңірлік қолбасшылықта тәрбие жұмысының тиімді жүйесі қалыптасып, әскери ұжымдарда заңдылық пен жауапкершілік мәдениеті орнықты.
Осындай қажырлы қызметтің лайықты бағасы ретінде Бақыт Мағауұлы Алазовқа ІІ дәрежелі «Айбын» орденінің табыс етілуі – жеке марапат қана емес, Ұлттық ұландағы тәрбие мен заңдылықтың маңызын айқындайтын мемлекеттік бағалау. Бұл марапат әскери ұжымдағы тәртіптің кездейсоқ қалыптаспайтынын, оның артында табанды ұйымдастыру, кәсіби басқару және офицерлік адалдық жатқанын көрсетеді.
Бақыт Мағауұлының өзі сұхбаттарының бірінде: «Ең басты күш – тәрбие. Тәрбиемен шыңдалған патриотизм ғана Отанды қорғау сәтінде өз жемісін береді», – деген болатын. Бұл – жай ғана пікір емес, оның бүкіл қызмет жолының өмірлік ұстанымы. Өйткені ол үшін тәрбие – жоспардағы тармақ емес, әскери қызметтің өзегі, ал патриотизм – ұран емес, күнделікті қызметпен дәлелденетін азаматтық ұстаным.
Бүгінде Ұлттық ұлан сарбаздары қоғамдық тәртіпті сақтайды, стратегиялық маңызы бар нысандарды күзетеді, қылмыстық-атқару жүйесі мекемелерінің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, төтенше жағдайларда халыққа көмек көрсетеді. Осындай жауапты міндеттердің мүлтіксіз орындалуы ең алдымен тәртіпті, кәсіби әрі рухы мықты әскери ұжымға байланысты. Ал мұндай ұжымның қалыптасуына тәрбие жұмысын үйлестіретін офицерлердің еңбегі шешуші ықпал етеді.
Қазақтың даңқты қолбасшысы, Халық қаһарманы Бауыржан Момышұлының: «Тәртіпке бас иген құл болмайды, тәртіпсіз ел болмайды» деген қанатты сөзі – әскери қызметтің бұлжымас қағидаларының бірі. Өйткені тәртіп салтанат құрған жерде ғана жауапкершілік орнығып, заң үстемдігі қамтамасыз етіледі, ал мұндай ортада әскери ұжымның жауынгерлік рухы мен бірлігі нығая түседі.
Осы қағиданы кәсіби қызметінің темірқазығына айналдырып, әскери ұжымдарда заңдылықты нығайтуға, әскери тәртіпті жетілдіруге және жеке құрамның рухани-адамгершілік әлеуетін арттыруға сүбелі үлес қосып жүрген полковник Бақыт Мағауұлы Алазовтың еңбек жолы – офицерлік ар-намысқа адалдықтың, жоғары жауапкершіліктің және Отанға қалтқысыз қызмет етудің жарқын үлгісі. Оның ІІ дәрежелі «Айбын» орденімен марапатталуы – жеке жетістік қана емес, әскери тәрбие мен заңдылыққа негізделген жүйелі еңбектің мемлекет тарапынан берілген лайықты бағасы.
Айбын – ерлікке берілетін марапат. Ал сол айбынға жеткізетін жол – күн сайынғы адал еңбек, темірдей тәртіп және ел алдындағы қасиетті борышқа деген шексіз жауапкершілік.
Майор Ертуған Әубәкір