7 сәуір – қазақ тарихындағы тұңғыш кәсіпқой балуан Қажымұқан Мұңайтпасұлының дүниеге келгеніне 155 жыл, деп хабарлайды turkystan.kz.
Қажымұқан Мұңайтпасов – аты аңызға айналған қазақ балуан (батыр), француз және еркін күрестен халықаралық жарыстардың бірқатар дүркін жүлдегері. Қазақ күрес мектебін бүкіл әлемге танытқан тұңғыш қазақ.
Қажымұқан Мұңайтпасов 1871 жылы сәуір айында Ақмола облысының Жадық (Қараөткел) ауылында дүниеге келген.
Қажымұқан әр түрлі күрес түрлерінен шеберлігін көрсетті. Ол сол кезде белгілі болған барлық әлемдік спорт ареналарын бағындырды. Жалпы әлемнің 54 елінде ауыр салмақтылар арасында 48 медаль мен награда жеңіп алды. Біздің ұлы балуан әлемнің ең атақты балуандарымен күрес кілеміне қалай шыққанын тарих есіне алады. Олардың ішінде Иван Шемякин, Иван Поддубный, Алекс Аберг, Иван Заикин, Пол Понс және Джордж Лурихті атап өткеннің өзі жеткілікті.
Қажымұқан бірнеше жыл бойы атақты Петербург күресі мектебінде классикалық күрес өнері бойынша тәлім алды.
1908 жылы Кельнде алғаш рет әлем чемпионы атағын алып, бұл атаққа лайық екенін көптеген жылдар бойы бірнеше рет дәлелдеді.
Қажымұқанға 1909 жылы Ригада өткен әлем чемпионатындағы жеңісінен кейін кең танымалдылық келіп, атақ-даңққа ие болды. 1910 жылы Варшавада өткен халықаралық чемпионатта кіші алтын медальді жеңіп алды. 1914 жылы Парижде әлем чемпионы атанды.
Қажымұқан «Японец Ямогата-Муханура», «Муканов-Муханура» деген бүркеншік атпен шықты. Стамбулдағы түрік балуанын жеңгені үшін «Қажы» атағын алып, өмір бойына Қажымұқан деп атанды.
Қажымұқан Жапония мен Қытайдағы джиу-джицу ұлттық күресінің әлемге әйгілі балуандарымен де күрескен.
Қажымұқан Қазақстанда спорттық күрестің, оның ішінде ұлттық күрес – қазақша күрестің қалыптасуы мен дамуына елеулі үлес қосты.