Кейінгі онжылдықтардағы бақылаулар әлемнің көптеген өңірінде нөсер жауындардың жиілегенін көрсетеді. Ғалымдардың болжамынша, жаһандық жылыну 3°C-тен асқан жағдайда бұл үрдіс одан әрі үдей түседі, деп хабарлайды turkystan.kz. Зерттеу нәтижелері Water Resources Research журналында жарияланды.
Зерттеушілердің айтуынша, мәселе тек жауын-шашын көлемінде емес, оның қалай бөлінетініне байланысты. Қалыпты, бірқалыпты жаңбыр топыраққа ылғал жинауға, егіннің тұрақты өсуіне және су қоймаларын тиімді басқаруға мүмкіндік береді. Ал нөсер жауын керісінше: дренаж жүйелерін шамадан тыс жүктейді; су тасқынын тудырады; жаңбыр аралығында ұзақ құрғақ кезеңдер көп болуына әсер етеді.
Мичиган университеті ғалымдары осы құбылысты бағалау үшін арнайы көрсеткіш экстремалды жауынға тәуелділік индексін (EPDI) әзірледі. Бұл индекс жылдық жауын-шашынның қанша бөлігі ең жауын-шашынды 5% күнге тиесілі екенін көрсетеді.
Болжамдарға сәйкес, қауіп төнетін өңірлер қатарында: Сахель аймағы (Африка), Оңтүстік-Шығыс Азия, Солтүстік Австралия, Амазонка алабы бар.
Температура 4°C-қа көтерілсе, жауын-шашынның 15–20%-ы дәл осындай экстремалды нөсер түрінде жаууы мүмкін.
Бұл әсіресе табиғи жауынға тәуелді ауыл шаруашылығына қауіп төндіреді. Ғалымдардың есебінше: 1,5–2°C жылынуда мұндай жерлердің 4–15%-ы ғана зардап шегеді; 3°C-та – 54%; 4°C-та – шамамен 96%.
Мұндай жерлер көбіне табысы төмен елдерде орналасқан. Сондықтан өзгеріс егін өнімділігінің төмендеуіне, инфрақұрылымның бұзылуына және экономикалық әлсіздіктің күшеюіне әкелуі мүмкін. Сонымен қатар су басқару жүйелері де қысымға ұшырайды. Қазіргі су қоймалары көбіне тасқынның алдын алу үшін артық суды алдын ала жіберуге бейімделген. Бірақ нөсер күшейген жағдайда олар өз мүмкіндігінен асып, жиі тасқындарға себеп болуы ықтимал.