Қазақтардың шетелдегі үлкен диаспорасы Өзбекстанда тірлік кешіп жатыр. Өзбек еліндегі қазақтар орта мектепте және кейбір жоғары оқу орындарында ана тілінде білім алу мүмкіндігі болғанымен, олардың тыныс-тіршілігінен хабар беріп отыратын республикалық деңгейдегі газет-журналы жоқ еді. Ел ішіндегі сауатты адамдардың талап етуімен бұл мәселе Қазақстан мен Өзбекстан басшыларына жетіп, олардың келісімімен Қазақстанда – өзбек тілінде «Дустлик байроғи», Өзбекстанда – қазақ тілінде «Достық туы» газеттері шығатын болды. Солайша, осыдан 35 жыл бұрын, 1991 жылдың 10 қаңтарында Ташкент қаласында Өзбекстан қазақтары ұзақ күткен республикалық газет «Достық туы» газетінің тұңғыш саны жарық көрді. Бұл жайында алғашқы редакторы Ақан Ташметов былай деп еске алады:
"1990 жылдың 6 желтоқсаны күні Өзбек КСР Жоғарғы Кеңесі ІІ және ІІІ сессияларының қаулылары негізінде Өзбек КСР Жоғарғы Кеңесінің Төрағасы М.Ибрагимов пен Өзбек КСР Министрлер Кабинеті Төрағасының бірінші орынбасары И.Журабековтың қолдары қойылған «Об обеспечении выпуска газет «Халқ сузи», «Народное слово», «Хақиқати Узбекистон», «Достык туы», «Ленин байрагъы» деген №175-ХІІ санды қаулысы жарияланып, 1990 жылдың 31 желтоқсанына дейін бұл редакцияларды қажетті қаржымен, газеттерді шығаруға байланысты техникалық жабдықтармен, қағазбен және көліктермен қамтамасыз ету ісі тиісті министрліктер мен кеңселерге жүктелді. Кеңестік кеңістікте сол уақытта айрықша белең алған қайта құру саясатынан жігерленген біз де, яғни Өзбекстандағы бірқатар қазақтілді журналистер мен қоғамдық белсенділер бұл мүмкіндікті ұтымды пайдаланып қалуға тырысып бақтық".
Сөйтіп, Өзбекстанда республикалық қазақ газеті жарық көрді. Дегенмен газеттің алғашқы 10 нөмірі Шымкент қаласындағы баспаханада басылды. Сосын газет басшылығы басылым Ташкенттің өзінде шықпайынша оны шығаруды уақытша тоқтата тұрамыз деген шешім қабылдады. Дегенмен көп ұзамай газет редакциясына Ташкенттің қақ ортасындағы Ленинград көшесінен (қазіргі Матбуотчилар көшесі) үш қабатты ғимараттың екінші қабатынан орын беріп, газет шығаруға қажетті қаржы бөлініп, жұмысты жалғастыруға жағдай жасалды.
Газет аптасына үш рет шығып тұрды. Жүсіп Әлқожаев, Мұратбай Ұлықманов, Әбдәлім Тілеубеков, Үсен Асқаров, Мекембай Омаров, Нұрбибі Омарова, Құтмағамбет Қонысбай, Меңдібай Әбілұлы, Айтуар Сабыров, Мұрат Бекей секілді көптеген журналистің және жер-жерден материалдар жолдап тұратын білікті авторлардың қажырлы еңбегінің арқасында «Достық туы» газеті мәні мен мазмұны жағынан өте сапалы басылымға айналды. Газетте ақын-жазушылардың шығармалары жиі басылып, өзбек еліндегі қазақ әдебиеті жақсы насихатталды, өнер адамдары мен ғалымдар жайлы мақалалар жиі жарық көрді және сол кездегі саясат пен экономика туралы жан-жақты сараптамалық материалдар беріліп тұрды.
Жасыратыны жоқ, «Достық туына» елдің ықыласы ерекше болды. Газет баспасөз каталогына енбей тұрып-ақ таралымы 10 мыңнан асты. Жарық көруінің екінші жылында тиражы 25 мың данаға жетті. Бұл өте жоғары көрсеткіш еді, өйткені сол тұста Ташкентте шығып тұрған орыс, тәжік, қырым татар тілдеріндегі республикалық газеттер тиражы жөнінен «Достық туына» маңайлай алмайтын. Газетке 1993 жылға халық көп жазылып, газет редакциясы да жаңа жылда көптеген жоба жасаған-ды, соның бірі басылымның әдеби қосымшасын шығару болатын. Бірақ 1993 жылдың ақпанында екі жылдан аса оқырмандарын қуантқан «Достық туының» шығуы тоқтап, оның орнына аптасына бір рет шығатын «Нұрлы жол» газеті жарық көре бастады.
«Нұрлы жолдың» алғашқы редакторы филология ғылымдарының докторы, профессор Қалдыбек Сейданов болды. Одан кейін аз уақыт Рысбай Анарбеков, сосын Ақан Ташметов газет тізгінін қолға алды. 2012 жылдан қазірге дейін Ғұламзәкір Юсупов басқарып келеді.
О баста «Достық туы» деген атпен ашылып, кейін «Нұрлы жол» болып жалғасып, елдегі қазақтілді оқырмандардың рухани сұранысын қанағаттандырып отырған газеттің құрылтайшылары – Өзбекстан Республикасының Олий Мажлисі, Заң шығару палатасының Кеңесі, Өзбекстан Республикасының Олий Мажлисі Сенатының Кеңесі және Өзбекстан Республикасы Министрлер кабинеті.
Бүгінде «Нұрлы жол» газеті өз оқырмандарына өзбек елінде болып жатқан жаңалықтарды жан-жақты саралап жеткізетін және ондағы қазақтардың өнері мен әдебиетін, салт-дәстүрін насихаттауда заман талабына жауап беретін іргелі басылым ретінде танымал.
Ахмет ЖҰМАҒАЛИҰЛЫ