Елімізде бір палаталы Парламент жүйесі құрылуы мүмкін. Егер референдум нәтижесінде осындай шешім қабылданар болса, оның өзегі ашықтық пен инклюзивтілік болуы керек. ҚР Президенті жанындағы Қоғамдық-саяси зерттеулер институтының (ҚСЗИ) Стратегиялық талдау бөлімінің бас сарапшысы Гүлмира Туканова осындай пікір айтты, деп хабарлайды turkystan.kz.
«Дамыған демократиялық жүйелерде ашықтық, есеп беру және инклюзивтілік басты сипаттамалар болып саналады. Сондықтан жаңа бір палаталы Парламент пен саяси жүйеде шешім қабылдау процесінің ашықтығын, депутаттар мен сайлаушылар арасындағы байланысты, қоғамның араласуын қамтамасыз ету маңызды», – деді сарапшы.
Сарапшы атап өткендей, заңдар мен түзетулерді қабылдау процесі заң шығару бастамасынан бастап сараптамалық шолулар мен жұмыс топтарын құру, заң жобасын дауысқа салу рәсіміне дейін толық ашық болуы керек. Шешім қабылдаудағы ашықтық депутаттар мен саяси партияларға сайлаушылармен тиімді байланыс орнатуға мүмкіндік береді, себебі барлық кезеңдерді бақылауға болады.
Алдағы реформа заңдар мен түзетулерді қабылдау процесінде, заң шығару бастамасы құқығынан бастап, сараптамалық шолудан және жұмыс топтарын құру, заң жобасын дауысқа салу рәсіміне дейін ашық етуі керек. Шешім қабылдаудағы ашықтық, өз кезегінде, депутаттар мен саяси партиялардың өз сайлаушыларымен тиімдірек байланыс орнатуына ықпал етеді, себебі бұл процестің барлық кезеңдерін, соның ішінде олардың ұсыныстары мен шешімдерін бақылауға мүмкіндік береді. Парламентті тек пропорционалды өкілдік жүйесі негізінде құру ұсынылғанын ескеретін болсақ, саяси партиялардың ішкі сайлауларын реттеу мәселесі туындайды. Бұған олардың партиялық тізімдерін қалай құратыны, тізімдер ашық бола ма, тізімдерде болу реті маңызды ма және сайлау шегіне жеткен жағдайда партия мүшелері арасында орындар қалай бөлінетіні кіреді. Осылайша, саяси партиялардағы демократия мен меритократия қағидаттары ерекше маңызды. Қазақстанның праймериз тәжірибесі одан әрі дамуы мүмкін. Сонымен қатар, жаңа Парламент азаматтық қоғамның ақпаратқа қолжетімділігін және заң шығару процесіне қатысуын кеңейтуді қамтамасыз етуі керек. Мұны қоғамдық тыңдаулар, парламенттік пікірталастар және Парламенттің онлайн ресурстарына қол жеткізу тетіктері арқылы жеңілдетуге болады, – деді Гүлмира Туканова.