Мәжіліс депутаты, «AMANAT» фракциясының мүшесі Болатбек Нажметдинұлы Қазақстанда «үздіксіз кризис» туралы айтылатын әңгімелер көбіне нақты экономикалық үдерістерді көрсетпейтінін айтып, жағдайды эмоциямен емес, фактілер арқылы бағалауға шақырды.
Оның айтуынша, қоғамдық талқылауда жиі қойылатын сұрақтардың бірі – егер елдің жалпы ішкі өнімі 6 пайыздан астам өсіп жатса, неге азаматтардың басым бөлігі бұл өсімді күнделікті өмірде сезінбейді деген мәселе. Болатбек Нажметдинұлы мұндай күмәннің түсінікті екенін атап өтіп, оған жауап беру үшін «ұрандардан шығып, нақты деректер мен болып жатқан үдерістердің ауқымына қарау қажет» екенін айтты.
«Кризис туралы айтқанда, өзімізге адал жауап беруіміз керек: біз кризис деп нені айтып отырмыз? Экономика – бұл есептердегі сандар емес, миллиондаған адамның нақты әрекеті. Егер эмоцияға емес, фактіге сүйенсек, елде ауқымды даму үдерістері жүріп жатқанын көруге болады», – деді депутат Facebook-тегі парақшасында.
Негізгі мысалдардың бірі ретінде ол тұрғын үй құрылысын келтірді. Соңғы бес жылда Қазақстанда 1,1 млн отбасы тұрғын үймен қамтамасыз етілген. Бұл халық санына шаққанда 3 млн-нан астам адамды құрайды. Оның айтуынша, бұл шамамен 20 мың тоғызқабатты үй – іс жүзінде халқы Астана немесе Алматыдан да көп жаңа мегаполиспен тең.
«Бұл – құрғақ статистика да, есеп үшін жасалған әдемі сандар да емес. Бұл – бүгінде адамдар тұрып жатқан нақты үйлер мен пәтерлер. Егер осы азаматтардың барлығын бір жерге жинасақ, еліміздегі ең ірі мегаполистермен салыстыруға болатын қала пайда болады», – деп атап өтті Болатбек Нажметдинұлы.
Депутат құрылыс саласы мультипликативтік әсерінің арқасында экономиканың ең қуатты драйверлерінің бірі екенін айтты. Бұл сала жұмыс орындарын ашып, құрылыс материалдары өндірісін, логистиканы, мердігерлік қызметтерді және шағын бизнесті ынталандырады, соның нәтижесінде айналасында тұтас экономикалық экожүйе қалыптасады.
«Құрылыс – бұл бір ғана сектор емес. Бұл – ондаған саланы бір мезетте іске қосатын тізбек. Зауыттар мен көліктен бастап шағын бизнес пен қызмет көрсету саласына дейін. Экономиканың нақты өмірде өсуі деген – осы», – деді ол.
Болатбек Нажметдинұлының айтуынша, экономикалық әсер тұрғын үй пайдалануға берілгеннен кейін де тоқтамайды. Әрбір отбасы пәтерін жабдықтауға кірісіп, жиһазға, тұрмыстық техникаға, жөндеу жұмыстарына және күнделікті қажеттіліктерге қаржы жұмсайды. Тіпті ең төменгі бағалаудың өзінде бір пәтерге шамамен 10 млн теңге шығындалады, бұл жалпы алғанда 10–11 трлн теңгеден астам тікелей шығынды және оған ілеспе салаларды есептегенде бұдан да үлкен айналымды құрайды.
«Бір қарапайым нәрсені түсіну маңызды: ақша көктен түспейді. Адамдар оны өз еңбегімен табады – өндірісте, бизнесте, жалдамалы жұмыста. Салық төлейді, содан кейін ғана бұл қаражатты жұмсап, экономиканы қайта іске қосады», – деді депутат.
Болатбек Нажметдинұлы жаппай құрылыс үшін аса маңызды болып саналатын инфрақұрылым мәселесіне де жеке тоқталды. Оның айтуынша, тұрғын үй салу мектептерді, балабақшаларды, емханаларды, жолдарды, инженерлік желілерді және тіршілікпен қамтамасыз ету жүйелерін дамытусыз мүмкін емес.
«Үй – бұл тек қабырғалар ғана емес. Бұл – су, жарық, жылу, көлік, мектептер мен ауруханалар. Біз миллион пәтер туралы айтқанда, күн сайын қолдауды қажет ететін тұтас қалалық жүйелер туралы айтып отырмыз», – деді ол.
Депутаттың дерегінше, мұндай тұрғын үй қоры тәулігіне жүз мыңдаған текше метр суды, мыңдаған мегаватт электр энергиясын тұтынып, мыңдаған тонна тұрмыстық қалдық шығарады. Бұл энергетика мен коммуналдық инфрақұрылымды дамыту қажеттілігімен тікелей байланысты.
«Сондықтан энергетика, оның ішінде атом электр станциялары туралы әңгіме – саяси ұран емес, бұл салқынқанды экономикалық есеп және орнықты даму мәселесі», – деп қосты Болатбек Нажметдинұлы.
Қазақстанды Орталық Азиядағы көрші елдермен салыстыра отырып, депутат соңғы жылдары өңірдегі бірде-бір мемлекет Қазақстанмен салыстыруға келетін көлемде тұрғын үй сала алмағанын атап өтті.
Сөз соңында ол экономикалық өсімнің болуы проблемалардың жоқ екенін білдірмейтінін, алайда тарихи салыстыру тұрғысынан даму динамикасы анық көрінетінін айтты.
«Кризистер болады, қиындықтар бар. Бірақ егер жағдайды 5, 10 немесе 15 жыл бұрынғы кезеңмен адал салыстырсақ, айырмашылық айқын. Ел дамып келеді, сын-қатерлерге тап болып отыр және сонымен қатар алға қарай қозғалысын жалғастыруда», – деп түйіндеді депутат.