Есмұхан Обаев: Азаматтардың алтын басын көкпарға салуға құмармыз

Ол – болмысын қызмет пен атақ өзгерте алмаған таңғажайып тұлға. Қашан да қарапайымдылығынан, бетке айтып қарап тұратын тік мінезінен танбайды. Жаспен балаша, кәрімен данаша сөйлесе білетін режиссер Есмұхан Обаевпен сұхбаттасуды ойға алғанымызға көп болған. Орайы кеше келді. Ертең, 27 қаңтарда көрерменге жол тартатын жаңа спектаклін желеу етіп барып, өнер саңлағын кең құлашты әңгімеге тарттық. ҚР халық әртісі, өнертану ғылымының докторы, профессор, М.Әуезов атындағы академиялық драма театры директорының кеңесшісі Есмұхан Обаев бүгінгі қазақ өнерін, ғылымы мен білімін өрістету жайлы ойларын ортаға салды.

– Есаға, бірнеше жыл үзілістен кейін жаңа спектакльді қолға алыпсыз. Атауын ғана естігеніміз болмаса, қойылым не туралы, авторы кім, кім ойнайды – бейхабармыз. Ертең тұсауы кесілетін «Бақыттың кілті» қойылымында қаузалатын тақырып жайлы өз аузыңыздан естісек…

– Иә, Құдай қаласа, ертең театрымызда тұсаукесер! «Бақыттың кілті» атты жаңа туындыны көрермен назарына ұсынбақшымыз. Театрдың үш алыптан тұратынын білесіздер: драматург, режиссер, актер. Драматургияға келер болсақ, осыдан үш жыл бұрын М.Әуезов театры жаңа бастама көтеріп, жас драматургтардың шығармашылығына кең өріс ашу мақсатында байқау жариялаған болатын. Байқаудың шарты бойынша жеңімпаз атанған авторлардың шығармалары театр сахнасында қойылуы тиіс-тін. Білікті мамандардан құралған қазылар алқасының шешімі бойынша төрт пьеса үздік деп танылды. Содан бергі үш жылда сол төрт шығарма кезекпен сахналануда. Атап айтар болсақ, Мәдина Омарова жазған «Ақтастағы Ахико» жуырда ғана қойылып, көрерменнің оң бағасын алды. Мәдинаның тағы бір шығармасын – қазақтың қонақжайлылығын, қанатының астына келген ұлттар мен ұлыстарға деген достық пейілін көрсететін «Көмбенің дәмі» деп аталатын туындысын режиссер Алма Кәкішева сахналағалы жатыр. Көтеретін тақырыбы ЭКСПО-мен мазмұндас болғандықтан, қойылымның тұсаукесері халықаралық көрменің ашылуына орайластырылмақ. Қаламы қарымды жас драматург Әннас Бағдат «Алмас қылыштың» инсценировкасын жазды. Ал соңғысы – Қолғанат Мұраттың «Бақыттың кілті» пьесасы.

«Бақыттың кілті» – бүгінгі күннің өзекті тақырыбын арқау еткен туынды. Шығармада шағын және орта бизнестің бүгінгі хал-ахуалы, сол салада жүрген адамдардың басына түскен қиындықтар ашып көрсетіледі. Өз кәсібімді ашамын, тірлік қыламын деп жүрген еңбекқор жастарды аяқтан шалып, ісін ілгерілетуге кедергі келтіретіндердің пиғылы әшкереленеді. Жоғары жақтан келген бір дөкей бас кейіпкерге: «Әуелі қара халықты емес, бізді тойдыр! Саған жерді берген кім? – Мен! Сондықтан ағаларыңның қамын ойла!», – дейді. Сонда Бауыржан есімді бас кейіпкер: «Сіздердің замандарыңыз келмеске кеткен. Аға, көкенің дәурені өтті. Қазір бәрін заң жүзінде істейміз. Сіз мені олай бопсаламай-ақ қойыңыз! Сізге ештеңе бермеймін. Мұның бәрі – халықтікі!», – деп шорт кеседі. Мұндай сөзден кейін дөкей оны оңдырсын ба? Соңынан адам салады, қудалайды. Шахтаны өртетіп, ішіне су жібереді. Ит қорлықты көрсетеді. Бастаған ісінің күл-талқаны шықса да, сағы сынбаған Бауыржан спектакль соңында: «Мафия, сен мені аттың, астың, ұрдың, соқтың. Бірақ жеңе алмадың. Өйткені мен – шындықпын. Шындыққа оқ өтпейді!», – дейді. Міне, туындының негізгі айтпақ ойы осы!

Бұл спектакльді сахналау оңайға соққан жоқ. Жас драматургтың театрдағы алғашқы қадамы болғандықтан, оның ойы мен көзқарасын сүргілеп, тілін түзеу қажет болды. Шығарма сахнаға лайықталып сан мәрте күзелді, кейбір тұстары қайта жазылды. Жас драматургтардың бәрі мұндай сатыдан өтеді. Оралхан, Баққожа, Дулат, Нұрлан сияқты мықты драматургтар да кезінде осындай шеберханадан өтті. Жас драматургтер зертханасы деген болатын. Сол зертханаға бәріміз жиналып, жастардың тың туындыларын талдайтынбыз. Талай жылдар бойы сахнадан түспей қойылған сүйекті шығармалар сондай талқылау, талдаулар арқылы жарыққа шықты.

Қазақ театрын әлемге әйгілі ету, драматургиясы мен режиссурасын, актерлік мектебін алыс-жақын шетелге таныстыру бағытында талай дүниелер жасалып жатыр. Мысалы, М.Әуезов театрының күні бүгінге дейін бармаған жері, баспаған тауы жоқ. Германия, Франциядан бастап, Түркия, Иран, іргелес орналасқан бауырлас мемлекеттер – бәріне барып, өз спектакльдерін қойды. Құдайға шүкір, елімізде 57 театр болса, олардың кәсіби деңгейі көршілес елдердің театрларынан көш ілгері. Драматургиямыз дамыған, режиссурамыз ысылған, актерлік мектебіміз қалыптасқан. Театрларының есігіне жаппай құлып салып, ұлттық боламыз деп классикалық операны жауып тастаған бауырларымыз бар. Театрына бір адам бас сұқпайтын ағайындар бар. Өнер ордаларын техникалық жабдықпен қамти алмай отырған бауырларды да білеміз. Біздің театрларымыз мұндай күйден әлдеқашан арылған. Мәселен, «Бақыттың кілтінде» ең озық техникаларды пайдаландық. Киноңыз да, айтыс-тартысыңыз, соғысыңыз да бар оның ішінде. Кейде актердің аузымен айта алмайтын дүниелерді техниканың, заманауи құралдардың көмегімен жеткізуге болады. Сондықтан осындай мүмкіндіктің берілгеніне қуану керек. Үлкен репертуары, 80-ге тарта актері бар театрдың арқалайтын жүгі жеңіл болмайтыны анық. Ел күткен үдеден шығу үшін ұжым үзіліссіз ізденіп, тынбай еңбектенуде.

«Қазақ дәл бүгінгідей тарихқа сусаған емес»

– Бүгінгі театр сыны журналистердің «қойылым жақсы өтті, көрермен ду қол соқты» дегенінен әрі аса алмай тұрғандай көрінеді кейде. Ертеңгі тұсаукесерден кейін кімнің пікірін тыңдағыңыз келеді, кімнің бағасын күтесіз?

– Көрерменнің қабылдауын күтем. «Былай қою керек еді, мына жерін неге бүйтпеген, ана жерін неге сөйтпеген?» дейтін кісілер театрға келіп, спектакльді өздері қойып көрсін. Театр сыншысы әділ болған жерде, спектакль өмір сүреді. Әділ болмаса, қойылымды да, драматургты да құлатып тынады. «Бірде-бір газет-журналға мақаласы шықпаған, аты-жөнін ешкім естімеген автордың шығармасын сахналапты. Ал біз том-том кітап жазсақ та бір пьесамызды қойған жоқ. Обаевты театрдан құрту керек!» деген күңкілдер де болуы мүмкін сыртымыздан. Ондайға етіміз үйренген. Осы театрда спектакль қойып келе жатқаныма 50 жыл болды. Осы театрда қызмет етіп жүрген әртістердің талай буынын тәрбиеледім. Мені қайтып құртпақшы? Тістері батпаған соң «сын» деген айдар тағып, бірдеңелерді бықсытып жүретіндер бар.

Жастарға жөн сілтейтін, ақсақал сыншы деп атауға болатын маман жоқ қазір. Театр туралы шимайлап жүрген қыздар бар. Атын атап, түсін түстемей-ақ қояйын, солардың көбі театр тілі тұрмақ, қазақ тілін жетік білмейді. Драматургия мен режиссурадағы ізденістер мен өзгерістерді, өкініштер мен әттеген-айларды сараптап, салмақтай алмайды. Ізденістері аз. Тарихтан, әлемдік өнерде болып жатқан құбылыстардан бейхабар. Мысалы, алысқа бармай-ақ, қырғыз театрларында болып жатқан жаңалықтарды сұрап көріңізші. Жауап бере алатынына күмәнім бар. Қырғыз сахнасында бес спектакль қойған режиссер ретінде бұл елдің театрлары жайлы бір кісідей білемін. Қазір қырғыз театрлары тоқырауда. Шыңғыс Айтматовтың шығармаларын сахналап болды. Тақырып таппаған режиссерлердің біразы киноға кетті, біразы бұрынғы шығармаларды қайта сахналауда, енді бірі шетелден көргендерін қайталап жүр. Ұлттық драматургия ақсағандықтан, қырғыз театрларының жағдайы мүшкіл болып тұр. Мар Байджиев, Бексұлтан Жәкиев сияқты мықты драматургтер қартайды. Олардың орнын басатын адам жоқ. Болса да, тақырып таппай адасып жүр.

– Тақырып демекші, «Режиссерлердің бәрі тарихты қаузағыш болып кетті. Бүгінгі күннің тақырыбы сахналанбай жүр» дейтіндер аз емес. Бүгінгі күннің тақырыбы деген не өзі?

– Бүгінгі күннің тақырыбы дегеніміз – қоғамның дәл осы кезеңдегі мұқтажын қанағаттандыратын, нақ осы шақтағы жоқ-жітігін түгендейтін, көрерменнің тап қазіргі сұранысына сай шығарма. Мәселен, «Алмас қылыш» – талайлы тарихымызды, өнегелі өткенімізді арқау еткен туынды. Бірақ оны бүгінгі күннің тақырыбы емес деп айта аласың ба? Жоқ! Өйткені қазақ дәл бүгінгідей тарихқа сусаған емес. Өскелең ұрпақтың отансүйгіштігін арттырып, елдің іргесін бекіте түсу үшін тарихи сананы жаңғыртып, өшкенді тірілту қажеттігі туып тұр. Сондықтан тарихи туындыларды дәурені өткен деп ысырып тастай алмаймыз. Керісінше, дәл қазір олар сөренің ең бірінші бөлімінде тұруы қажет.

Қоғамның бүгінгі дертін қаузайтын, жасырын жатқан жарасының бетін тырналап ашатын шығармалар да театр репертуарынан тыс қалмауы керек. Міне, біз сахнаға алып шыққалы отырған «Бақыттың кілті» дәл сондай туынды. Көрермен қалай қабылдайтыны белгісіз. «Обаев қартайғанда өкіметке жағымпаздана бастапты» дей ме, әлде «Тіке айтамын деп таяқ жеп жүретін Обаев өкіметті тағы да жағадан алыпты» дей ме – білмеймін. Кім не десе де, ақиқат біреу: мен оппозиционер емеспін, мен – патриотпын! Бойымда қуатым барда ақбоз атқа мініп, шауып бара жатқан жастардың жолындағы кедергілермен күрескім келеді. Өйткені олар – елдің ертеңі. Олардың шабысы қандай болса, мемлекеттік болашағы да сондай болмақ.

«Қазақ қайсы?» десе, «міне!» деп ұялмай көрсететін білімді, еңбекқор жігіттерді аяқтан шалмау керек. Оларда патриотизм бар, ұлтжандылық, намыс бар. Қазіргі жастар ішпейді, шекпейді. Бес уақытын қаза қылмайтын ұл-қыздарымыз көп. Олар өздеріне дейінгілердің қателігін қайталамау үшін түзу жүріп-тұрғысы келеді. Ал біз сондай азаматтардың алтын басын көкпарға салуға құмармыз. Жерге бөлеміз, одан қалса руға жіктейміз. Жершілдік дейтін дерт әлі күнге дейін жабысып келеді. 1972 жылы Семей театрына көркемдік жетекші болып барғанымда сондағы ақсақалдардың бірі, ел ағасы деп құрметтеп жүрген кісілердің бірі: «Мынау өзі қай жақтың қазағы?», – деп сұрады. «Алматының», – деді қасымдағы кісілер. «Е-е, Алматынікі болса, есекке мініп жүрген үйсін екен ғой» деді жаратпай. Құдай-ау, мен кірме емес, қазақпын ғой. Мен қалай Семейге жат болам? Семей мені қалай бөтенсінеді? Ұлы Абайдың, кемеңгер Мұхтар мен Шәкәрімнің жерін неге жатырқауым керек? Сөз, көз дегенге назар аударған жоқпын. Семей облыстық Абай атындағы музыкалық драма театрында жиырма жыл бойы табан аудармай қызмет еттім. Оң-солын танып үлгермеген жап-жас жігіт болып барсам да, назарсыз қалған театрды аяғынан тік тұрғыздым. Ұжыммен бірге өстім, өндім. Жиырма жылдан кейін Алматыға ораларда қимай шығарып салған ақсақалдардың бірі: «Айналайын, Обаев боп келген едің, Абаев болып қайтып бара жатсың! Абайдың елінде атақ-даңққа бөлендің, әрі қарай да жолың болсын!» деп батасын берді. Үлкендердің тілеуі қабыл болып, әуелі өнер академиясының ректоры, Мәдениет министрінің бірінші орынбасары қызметтерін абыроймен атқардым. Одан кейін М.Әуезов театрына келдім. Осы театрда 17 жыл бойы қызмет етіп келемін. Алғашқы 13 жылында директор болсам, 2013 жылдан бері директордың кеңесшісімін.

– Құзыретіңіз, міндетіңіз қандай?

– Бізге сан түрлі мектептің түлектері келеді. Театрда ойнағысы келетіннің бәрін қабылдай бермейтініміз белгілі. Театр басшылығымен бірігіп, соларды сынақтан өткіземіз, іріктейміз. Өзім ұстаздық етіп жүргеннен кейін актерлердің қалай дайындалып жатқанын жақсы білемін. Мынау кімнің шәкірті дегенде масқарасы да, мәртебесі де ең әуелі ұстазға келеді. Мақтанып кетті деп сөксеңіз де айтайын, Ғазиза Әбдінәбиевадан бастап осы театрдағы бірнеше буын актерді тәрбиеледім. «Бақыттың кілтінде» басты рөлде ойнайтын Еркебұлан Дайыров пен оны екінші құрамда алмастыратын Алмас Шаяхметов те, бүгінгі кинолардың басты рөлін бермейтін Берік Айтжанов та – менің шәкірттерім. Өсіп-өніп, өнерде өз қолтаңбаларын қалыптастырып үлгерсе де, менің алдымда әлі күнге дейін оқушы. «Осы Обаев күнде кешке театрда не істейді? Немерелерінің жанында жатпай ма?» дейтін шығар көргендер. Осылардың ойынын көру үшін келем. Жақсы ойнаса, қуанам. Шала ойнаса, тезге салам. Жерге тығу үшін емес, көкке көтеру үшін. Сол актердің өсіп келе жатқанын көргім келеді. Өшіп бара жатса, дем беру керек. Біреуінің үйі жоқ, біреуі ғашық боп жүр, енді бірі әйелімен ұрсысып қалған, біреуі бала бағам деп жұмысқа кешігіп жүреді. Әрқайсысына назар, қамқорлық керек. Басқа оқу орындары студенттердің қалтасын қақса, біз өнер академиясы шәкірттерінің қалтасына ақша салып береміз, қарны ашса, тамағын алып береміз. Сабаққа келмей қалса, үйлеріне барып ертіп келеміз. Бұлар таланттар ғой деп бетінен қақпаймыз. ҚазҰУ-дың дәріс залында 150-200 студент отырса, біздің аудиторияларда небәрі үш-төрт студенттен отырады. Бір әртісті бес мұғалім оқытамыз. Оқу бітірген соң қолдарынан жетектеп, театрға әкелеміз. Бірақ мұнда орын жоқ. Академияда ректор боп отырған кезімде бір жылдың түлектерін апарып, Қызылжардан театр аштық. Келесі жылы бітірген топқа Павлодардан театр ашып бердік. Сол театрлар ары қарай өсе ме, өше ме – режиссураға байланысты. Режиссура – театрдың ары, болмысы мен намысы.

«Ұлтты мазақ ететін бағдарламаларды эфирге жібермеу керек!»

– Ендігі түлектер қайда барады? Бас-басына театр ашып беретін күн келмеске кетті…

– Өздері жеке театрларын аша бастады. Бәйтен Омаров атындағы «Жас сахна» театры, «Екі езу», «Мафия мен тақия», Асылбек Боранбаев басқарып жүрген «ТТТ» да – өз күндерін өздері көріп жүрген театрлар. Ендігі мәселе – олардың сапасы қандай? Сол театрлардың шығармашылығын бақылап отыратын, бағыт-бағдар беріп отыратын идеология жоқ бізде. Алдыңғы күні теледидардан бір әзіл-сықақ театрының қойылымын көрдім. Сахнада тұрған екі актер де – еңбек сіңірген қайраткерлер. Көтерген тақырыптары тың, идеясы өте жақсы. Бірақ шығарманың орындалу деңгейі қандай деп сұраса, тосылып қаласың. Жөн сілтеп отыратын режиссердің жоқтығы көрініп-ақ тұр. Екеуі бұйдаға байлаған бұзау секілді микрофонның алдына байланып тұрды да қойды. Қойылымдарының басы қайсы, шырқау шегі, аяғы қайсы – түсінбейсің. Екеуі де – мүйізі қарағайдай актерлер. Қателеспесем, біреуі тіпті профессор.

Бұрын әрбір бағдарлама Мәдениет министрлігінің репертуарлық кеңесінде бекітіліп, «рұқсат етілсін» деп мөр басылған қағазды алып барған соң ғана эфирге жіберілетін. Қазір бәрін өздері  да, өздері қоя береді. Жарнамасы жер жаратын телехикаяларымыздың да деңгейі төмен. Әрине, тәрбиелік мәні бар, болашаққа бағыт-бағдар көрсететін тағылымды фильмдер баршылық. Бірақ теледидардан беріліп жатқан кейбір дүниелерді көруге ұяласың. Шешесі отырып баласына келін іздейді, момын күйеуі әйелінің айтқанына бас шұлғиды, баласы түкке көңілі толмайтын анасына күнде бір қызды әкеп көрсетеді. Бұл не тәрбие? Айтпақ ойы қандай? Қазақты масқаралау ғой бұл. Ұлтты мазақ ететін бағдарламаларды эфирге жібермеу керек! Біздің телеарналарды қарап отырсаң, қояншық кім – қазақ, парақор кім – қазақ, надан кім – қазақ. Шеттен келген біреу қонақүйде жатып теледидарды қосып қалса – біттік. Бес минуттық бағдарламаға қарап-ақ елімізге бағасын беріп кетеді. Қайда келгенмін деп жағасын ұстайтын шығар. Өз еліне барып Қазақстан жайлы не айтатынын да шамалай беруге болады: «Қазақтардың бәрі жемқор, ұры екен, полицияға ешкім бағынбайды, далаға шықсаң, көлік қағып кетеді, ақшасыз аяқ басу мүмкін емес» дейді, басқа не десін?! Мұның бәрін ол ойдан шығармайды, біздің айтып бергенімізді жеткізеді. Өзімізді сыйлаудан қалып бара жатқанымыз қынжылтады.

Мұның бәрін не себепті айтып отырмын? Қай салада болсын, сүзгі керек. Еленіп-екшелмеген дүниенің сапасы болмайды. Әсіресе, өнер мамандары жіті таңдалуы шарт. Актерлердің қарым-қабілеті ғана емес, түр-түсі, тіпті тісіне дейін қараймыз. Кейде біреудің баласы, біреудің қарындасы деп арасында бірлі-жарым сақаулар да кетіп қалып жатады. Бүгінде стоматология дамыған ғой, қисық тістердің өзін маржандай етіп тізіп береді. Өнерге келгісі келе ме – алдын-ала ойлансын, тіліндегі, түріндегі ақауларын ертерек түзесін. Қазір театрдағы бір ұл, бір қызымыз тістеріне түзулейтін темір тағып жүр. Уақыт бердік. Түзелсе – театрда қалады, түзелмесе – кетеді. Академияда тісін түзеуді құнттамай жүрген бір шәкіртім бар. «Сен қыз маған қарғыс әперетін болдың» деп күнде күңкілдеймін. Біресе ақшам жетпеді дейді, енді бірде анам ауырды, ауылға барып келдім дейді. Тісті жөндеу удай қымбат екенін білем, оңай емес. Оның үстіне, ақы төлеп оқиды. Меніңше, осы ақылы бөлім дегенді қысқарту керек. Біз сонша сорлы мемлекетпіз бе? Бәрін қамтымасақ та, таланты бар таңдаулы балаларды тегін оқытсақ қайтеді? Әсіресе, халықты танытатын спорт, өнер сияқты салалар бойынша мемлекеттік гранттарды көбейтуге болар еді.

Талапты жастарға жол ашудың орнына жолдарына кедергіні үйіп-төгеміз кеп. Басқасын қойшы, балалардан әліппені тартып алғаннан не ұттық? Ыбырайдың, Ахметтің жазғанынан артық па екен оқулықтары? Балалардың басын қатырып қойды. Оқушылардың жүктемесі онсыз да аз емес. Болашағы жарқын болсын деп ата-ана баласын үйірмеден үйірмеге сүйреп жүр. Кішкентай немерем қазір бес жерде оқиды. Мектебінен бөлек, ағылшын курсына барады, пәндерден қосымша репетитордан сабақ алады, спорт үйірмелері бар. Әйтеуір не керек, таңғы сегізде кеткен бала үйге кешкі сегізде сүрлігіп әрең жетеді. Әкесі мен шешесінің бірі жұмыс істеп, бірі соны әрі-бері тасумен күн өткізеді. Тапқан-таянғанымызды соның оқуына жұмсаймыз. Басқа амал жоқ. Ағылшын тілін білмесе ертең нан тауып жей алмай қалуы мүмкін, кеселдерден аулақ болсын деп спорттан қалдырғымыз келмейді. Егер әр қазақтың баласына мемлекет осындай жағдай жасаса, қай салада да сырттан маман іздеп сабылмайтын едік. Бұған мемлекеттің мүмкіндігі жетеді. Құдайға шүкір, табиғатты еміп отырмыз, жер байлығымыз мол. Соны неге балалардың болашағына пайдаланбаймыз? Әрине, білім алғысы келетін жастарға жол ашқан «Болашақ» сияқты бағдарламалар бар. Бірақ оның игілігін көргендер саны тым аз.

Оқу ақысын төлей алмай талай шәкіртіміз өнер академиясынан шығып қалды. Әр тоқсан сайын 235 мың теңгеден төлеу оңай дейсің бе? 235 мыңды төртке көбейтсең бір ғана жылдың ақысы шығады. Ал олар сондай соманы төрт жыл төлеуі керек. Көпшілігінің әке-шешесі ауылда 40-50 мың теңгеге қарап отыр. Шалғайда не жұмыс бар дейсің? Қорадағы екі-үш қойы, жалғыз сиырымен жан бағып отырғандар көп. Соның етін, сүтін, майын, терісін өткізіп, бала-шағасын асырап отыр. Ол тоқсан сайын 235 мың теңгені қалай тауып береді? Айдаладан сүт зауытын, кірпіш зауытын салдық, адам аяғы баспаған жерлерге жол төсеп жатырмыз. Неге сол жолдың бойындағы қараша халықтың жағдайына үңілмейміз? Қынжылтатын дүние көп. Өнерді айтып отырып, амалсыз саясатқа кетіп қаласың.

«Қазіргі режиссерлер тым есепшіл болып кетті»

– Тоқсан жылдан астам тарихы бар театрды 13 жыл басқардыңыз. Директор Обаев пен режиссер Обаев жиі араздасушы ма еді?

– Әрине. Қазірдің өзінде күнде араздасам. Өзімді-өзім боқтаймын. Үйге барған соң сойып алам. Кейде актерлер дайындыққа уақтылы келмейді. Бірі кептелісте тұрып қалады, баласын балабақшаға тапсырады, бірі дубляжда, түсірілімде бөгеледі, ақыры алқынып келіп сахнаға шығады. Жуырда сондай бір жағдай болып, актерлерге қатты ренжідім. «Бұлай болатын болса, театрдан кетіңдер!» – дедім. Оларға менің сөзім ауыр тиеді. Өйткені шәкірттерімнің бәрі мені әкесіндей сыйлайды. Жер-жебірлеріне жеткеннен соң өкпелеп қалады. Сондай күндері «Тым қатты айттым-ау, неге жайлап түсіндірмедім? Өзімнің балаларымдай өрімдер ғой» деп өзіме қатты ренжимін. Бірақ ұрыспасаң тағы болмайды. Жаның ашығандықтан ұрысасың. Кейбірі соны түсінбей жатады. Біздің кезімізде ұстаз ұрыспақ түгілі, ұрып жатса да өкпелемейтінбіз. Өйткені дұрыс дайындалмағанымызды, қате жібергенімізді іштей біліп тұратынбыз. Қазіргідей тоқшылық заман емес, дайындықта аш-құрсақ жүретін кезіміз болды. Әлі құрып, сахнада құлап жатқан қыз-жігіттерді де көрдік. Біздің курс – Қазақстанда дайындалған тұңғыш режиссерлер. Оған дейін қазақ режиссерлері Мәскеуде, Ташкентте білім алды. Тоқпановтың бастамасымен ашылған консерваторияның режиссерлік факультетіне алғаш түскен 26 студенттің 7-еуі ғана бітіріп шықты. Бүгінде екеуінің ғана көзі тірі: бірі – мен, екіншісі – Т.Жүргенов атындағы өнер академиясының профессоры Маман Байсеркенов. Ол сексенге келді, менің жасым жетпістен асты.

Қазақтың театрларын аяқтан тік тұрғызған 68 режиссердің бастаған ісін бүгінгі режиссерлер ары қарай іліп әкете ала ма, өз жолын, сүрлеуін сала ала ма – ендігі мәселе осында. Қазіргі режиссерлер тым есепшіл болып кетті. Мынаны қойсам, депутаттың ықыласына бөленем, мынаны сахналасам, пәленшенің көзіне түсем деген ішкі есеппен жұмыс істейді. Пьесаны таңдарда мансабы үшін тиімді бола ма, жоқ па – соған назар аударады. Бәрі емес, бірақ сондай режиссерлер бар. «Аға, кімді нұсқап отырсыз?» деп алдыма келер болса, аттарын атап, түстерін түстеп бере аламын.

«Бақыттың кілтін» жазған Қолғанат дейтін жігітті танымақ түгілі, атын естіп көрмегенмін. Байқауға шығармасын ұсынды. Ұнаттық, әрі қарай бірге жұмыс істедік. Білмейтіні көп. Театрға көп келмеген жігіт, бірақ ынтасы, қызығушылығы зор. Үйренсем деген талабы таудай. Еңбекқорлығын қараңызшы, басқа жұмысының бәрін ысырып қойып, менімен бірге бір ай тапжылмай отырды. Пьесаны бес рет жазды. Театрдың ішкі асханасын әбден зерттеді. Бір ауыз наразылық білдірмей, ескертулерімнің бәрін құлағына құйды. Нәтижесі жаман болмаған сияқты. Бағасын көрермен береді. Нағыз драматургтар осындай еңбекқор жастардан шығады деп ойлаймын.

– Әуезов театры – өз актерлерінің шығармашылық тұрғыдан өсуіне бар мүмкіндікті жасап отырған еліміздегі санаулы театрлардың бірі. Әртістер соның бағасына жете алып жүр ме?

– Дұрыс айтасыз, біздің актерлердің бос уақыты жоқ. Театрдың бір бөлмесіне кірсеңіз, хор айтып жатыр, енді бір жерде би сабағы өтуде. Заманауи құралдармен жабдықталған үлкен спортзал жұмыс істеп тұр. Формасын жоғалтпау үшін әртістерді бос отырғызбаймыз. Бұл да – қазақшылық. Мәскеуде мұндай сабақтар жүргізілмейді. «Әртіссің ба, жалақы алып отырсың ба – формаңды өзің сақта! Біз неге сен үшін балетмейстер жалдап, теріңді алып, жаныңды қинауымыз керек. Өзің үшін керек пе – өзің айналыс!» дейді. Ал біз актерлер үшін қосымша балетмейстер, хормейстр, концертмейстер, вокал маманын жалдаймыз. Әртістерге тәжірибе мектебі болсын деп пәленбей мың ақша төлеп, еліміздің басқа театрларынан, өзге мемлекеттерден режиссер де шақыртамыз. Ресейдің режиссері Захаров, өзбектің режиссері Салимовтан бастап, талай елдің маманын алдырып, спектакль қойдырдық. Сырттан режиссер шақырту – барлық елдің тәжірибесінде бар үрдіс. Жаңа маманмен жұмыс істеп, тың ізденістерге бару өнерді өсірмесе, өшірмейді. Театр деген – лаборотория. Онда бір ғана лаборант жұмыс істемеуі керек. Онда түрлі бағытта жұмыс істейтін режиссерлар болуы тиіс. Кеңесші деген сол үрдістердің бәрін бақылап, драматургке кеңес беріп, режиссерге ақылын айтып, әртіске бағдар нұсқауы тиіс. Сәл қызметі өссе, көкірегін керіп шыға келетін жастар бар. Дәлізде балпаң-балпаң басып, негізгі міндетін ұмытып кетіп жатады. Соларды тезге салып отырамыз. Қызмет деген уақытша нәрсе. Ертең ол орыннан түсіп қалсаң, баяғы орныңа ораласың. Сондықтан қандай істі атқарсаң да, абыроймен істе, сыйлы бол! Қас жинама, дос жи! Көреалмаушылық, күндестік деген адамға тиетін тұмау сияқты өтпелі дерт. Бірақ кейде тұмаудан адам өліп те кететінін ұмытпау керек.

«Сөздік қорымда «халқым деген» сөз жоқ»

– Күні бүгінге дейін 100-ге тарта спектакль қойыпсыз. Қазақ және әлем классикасының таңдаулыларын түгел сахналадыңыз. Оның әрқайсысын жаныңыздан, жүрегіңізден өткізетініңіз анық. Тоқырауға ұшыраған сәттеріңіз болды ма?

– Ондай күндер де өтті басымыздан. Жақыныңды жоғалтқанда, үміт артқан театрың құлағанда, бір жақсы әртістің опырылғанын көрген кезде құлазисың, жаның жүдейді, тоқырайсың. Жақындарыңа демеу болмасаң, айналысып жүрген ісіңді жан-тәніңмен сүймесең, шәкірттеріңмен бірге қайғырып, бірге күлмесең, сәтсіздіктерімен бірге күреспесең, оның несі өмір? Өзім өнерін қатты құрметтейтін бір актер бар. Талантына бұрыннан тәнтімін. Қазір жасы біразға келіп қалды. Жастау кезінде алшаң басып жүргенін көріп үйренгендіктен болар, қазір жәутеңдеп, кібіртіктеп қалғанын байқасам, жаным қиналады. «Әй, қу уақыт-ай, бірінші – жасты алдың, екінші – қуатты алдың, үшінші – көрікті алдың, бір күні өмірді де аласың-ау» деген ой келеді. Өмірде де, өнерде де тоқыраусыз болмайды. Оны еңбекпен ғана жеңесің.

Күйзеліп көп жүре алмайтын адаммын. Басым ауырса, кітап оқимын. Кітаптың ішіне кіріп кетем де, ауруды ұмытып кетем. Әлденеге ашулансам, немерелеріме барам. Солардың күлкісін көргенде ашуы да, басқасы да жайында қалады. Бес немерем бар. Үйге кіріп барғанда біреуі мойныма асылып, біреуі бетімнен сүйіп жатады. Қартайғанда бұдан артық қандай рақат керек?

Құдай адамға бақты да, сорды да тілеуіне қарай береді. Пейілі ақ адамды Алла жақсылығымен жарылқайды. Мықты денсаулық, жақсы дос, берекелі отбасы, нәсіпті іс береді. Ал тілеуі жаман адамның жолы болмайды. Не отбасы бақытсыз болады, не ісі алға баспайды. Сондықтан ниетіміз түзу болу керек. Бес уақыт намаз оқымасам да, күнде жатар алдында Аллаға сыйынып жатамын. «Иә, Жаратушым, күнәм болса кеше гөр! Досқа күлкі, дұшпанға таба етпе! Осы берген денсаулығыңнан айырма! Бала-шағам, отбасым, ел-жұртыма амандық бере гөр!» – деп жалбарынам.

Халықтың тілеуін тілеп, халықпен бірге жасасқан адам ғана ғұмырлы болмақ. Болдым, толдым дегеннің белгісі болар, өнер адамдарының бір жаман қасиеті бар: сәл қошеметке бөлене қалса, «халқым» деп сөйлей бастайды. Халықтың атынан сөйлеу үшін халыққа бірдеңе беруің керек. Жасым жетпістен асса да менің сөздік қорымда ондай сөз жоқ. Олай дейтіндей мен халыққа не бердім? Жұмыс істесем – өзім үшін істедім. Ел басқарсам – абыройы мен атағы өзімдікі. Халық үшін істедім деп қалай айтасың? Бірақ тәубе деймін, жүзден астам спектакль қойдым, қаншама буын шәкірт өсірдім. Солар жүрген жерлерінде «Обаевтың шеберханасынан шықтық» деп айтып жүрсе, ұстазға одан артық марапат жоқ.

– Кеген жаққа ат басын жиі бұрасыз ба? Ауылдың бүгінгі тыныс-тіршілігі қалай?

– Әрине, барып тұрам. Кегеннің топырағында әке-шешем жатыр, әруақтар бар. Жылына екі-үш рет барып, соларға құран бағыштап қайтам. Ауылдың бүгінгі тіршілігі қалай деген сауалыңызды естіп, Төлен Әбдіковтің «Ұлы мен ұрысы» есіме түсіп отыр. Шығармада журналист ғалымнан: «Айтыңызшы, қазір демократия бар ма?», – деп сұрайды. Сөйтсе әлгі: «Жоқ!» – дейді. «Ауылдың қалы қалай?» – деп сұраса: «Нашар!», – деп қысқа қайырады. Ол айтқандай ауылдың хәлі жақсы немесе жаман деп шорт кесе алмаймыз. Қолынан іс келетін еңбекқор адам ауылда жап-жақсы өмір сүре алады. Мал ұстауыңа болады, жер бар, жайылым бар. Малыңның басын көбейтіп, әрі қарай кең тыныстай аласың. Консерві зауытын аш, сүт зауытын аш. Елге жұмыс бересің, өз жағдайыңды жасайсың. Одан кейін алаңсыз ел аралап, жер көруіңе болады. Үш-төрт сиырыңды сатып, Парижге барып он бес күн жатып келем десең де өз еркің. Қысқасы, еңбек еткен несібесіз қалмайды.

 – Сұхбатыңызға рақмет! Тұсаукесерде жолыққанша!

– Аман бол, айналайын!

 

Сұхбаттасқан

Анар ЛЕПЕСОВА

Редакция таңдауы

Мемлекет басшысы көрсеткен 7 басымдық

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев VII шақырылымдағы Парламенттің бірінші сессиясында Мәжілістің қызметке кірісуі еліміз үшін символдық мәні бар екі оқиғамен тұспа-тұс келіп отырғанын айтты. Оның...

Қаржы пирамидасынан қашанғы опық жейміз?

2020 жылы елімізде қаржы пирамидаларының саны күрт өсіп, қа­тарына адам қосу арқылы жүретін «бизнестен» келген залал он есе артқан.  Елімізде ең алғашқы қаржы пирамидасы...

Дәурен ҚУАТ: Жер сатылмайды, бірақ оны тиімді пайдаланудың тетігін жасау керек

Дәурен ҚУАТ, «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы, Жер комиссиясының мүшесі – Дәурен мырза, Жер комис­сия­сы­ның мүшесі екеніңізді білеміз. Осы комиссия құрамына өзіңізді ша­қырғанда ойыңызға не келді? –...

Мінсіздік теориясы немесе жақсылардан жаттық іздеу надандығы хақында

Неге екенін кім білсін, қазақ жылқы се­кілді «тістеп сүйеді» деген сөздің жаны бар. Бұл ретте де «Қазақтың өлісінің жаманы жоқ, тірісінің өсектен аманы жоқ»...
ab95dab8 c67c 4809 9de6 79404173f273

“Грэммиі” мен “Приорасы” бар: Иманбектің желідегі суреті жұртты сүйсіндірді

Instagram желісіндегі @nursultan.city парақшасында “Грэмми” сыйлығын иеленген Иманбек Зейкеновтің көлігін жөндеп жатқан...
tyrkystan.kz

ШҚО-да балалар үйінің бұрынғы басшысы 63 миллион теңге жымқырды деген күдікке ілінді

Шығыс Қазақстан облысындағы балалар үйінің директоры мен есепшісі жемқорлық бойынша күдікке ілінді,-деп...
Аманғали БЕРДАЛИН

Мемлекет басшысы көрсеткен 7 басымдық

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев VII шақырылымдағы Парламенттің бірінші сессиясында Мәжілістің қызметке кірісуі...

Жаңалықтар

“Грэммиі” мен “Приорасы” бар: Иманбектің желідегі суреті жұртты сүйсіндірді

Instagram желісіндегі @nursultan.city парақшасында “Грэмми” сыйлығын иеленген Иманбек Зейкеновтің көлігін жөндеп жатқан суреті жарияланды.  “Грэммиі” бар адамның “Приорасы бар”. Бір уақытта. Мұндай жағдайды бола бермейді....

ШҚО-да балалар үйінің бұрынғы басшысы 63 миллион теңге жымқырды деген күдікке ілінді

Шығыс Қазақстан облысындағы балалар үйінің директоры мен есепшісі жемқорлық бойынша күдікке ілінді,-деп хабарлайды ҚазАқпарат. Бұл мәселе алғаш рет 2019 жылдың қаңтарында, балалар үйінің 160 қызметкері...

Мемлекет басшысы көрсеткен 7 басымдық

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев VII шақырылымдағы Парламенттің бірінші сессиясында Мәжілістің қызметке кірісуі еліміз үшін символдық мәні бар екі оқиғамен тұспа-тұс келіп отырғанын айтты. Оның...

Қаржы пирамидасынан қашанғы опық жейміз?

2020 жылы елімізде қаржы пирамидаларының саны күрт өсіп, қа­тарына адам қосу арқылы жүретін «бизнестен» келген залал он есе артқан.  Елімізде ең алғашқы қаржы пирамидасы...

«Nur Otan» партиясы Алматы қалалық филиалы төрағасының бірінші орынбасары тағайындалды

Станислав Канкуровтың Алматы қаласы мәслихатының хатшысы лауазымына сайлануына байланысты «Nur Otan» партиясы қалалық филиалы төрағасының бірінші орынбасарының қызметіне жаңа кандидатура қаралды. Партияның Алматы қалалық филиалының...

Дәурен ҚУАТ: Жер сатылмайды, бірақ оны тиімді пайдаланудың тетігін жасау керек

Дәурен ҚУАТ, «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы, Жер комиссиясының мүшесі – Дәурен мырза, Жер комис­сия­сы­ның мүшесі екеніңізді білеміз. Осы комиссия құрамына өзіңізді ша­қырғанда ойыңызға не келді? –...

Мінсіздік теориясы немесе жақсылардан жаттық іздеу надандығы хақында

Неге екенін кім білсін, қазақ жылқы се­кілді «тістеп сүйеді» деген сөздің жаны бар. Бұл ретте де «Қазақтың өлісінің жаманы жоқ, тірісінің өсектен аманы жоқ»...

Алматыдағы әл-Фараби даңғылында ерекше көпір салынады

Алматы әкімдігінің 2022 жылға дейінгі даму жоспарындағы Әл-Фараби даңғылындағы ерекше көпір һәм таңғажайып саябақтың нобайы таныстырылды. Жаяу жүргіншілер көпірі жасыл желекті қалыптастыратын қаладағы жаңа символға...

500 ғалым мемлекет есебінен шетелде тағылымдамадан өтеді

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы Қырымбек Көшербаевтың төрағалығымен Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссияның кезекті отырысы өтті, – деп хабарлады Ақорда. Биылдан бастап Мемлекет басшысының...

Air Astana Алматы-Батуми бағытында жаңа рейс ашады

15 мамырдан бастап аптасына 3 рет, дүй­сенбі, сәрсенбі және сенбі күндері Алма­ты­дан Батумиге тұрақты рейс қатынайды. Рейстер Airbus A320 лайнерлерімен жүзеге асырыла­ды. Дүйсенбі мен сәрсенбіде KC...

Түркістанда тәуелсіздіктің 30 жылдығы құрметіне 30 миллион ағаш отырғызылады

Ел Тәуелсіздігінің 30 жылдығына орай Түркістан облысының әкімі Өмірзақ Шөкеевтің бастамасымен өңірде 30 млн. ағаш отырғызу жұмыстары ұйымдастырылуда, деп хабарлайды Түркістан облысы әкімінің баспасөз...

Алимент төлемеген борышкер баласына пәтерін берді

Елордада алимент төлемеген борышкер баласына пәтерін жазып берді, – деп хабарлады Нұр-Сұлтан қаласының Жеке сот орындаушылар өңірлік палатасы. «2020 жылғы 19 наурызда А. есімді...

Атажұртқа алғаш көш бастаған қандастар

Биыл ел Тәуелсіздігінің 30 жылдығымен қатар, шетелдегі қандастардың атажұртқа бастаған көшіне де 30 жыл толды. Осынау тарихи сәтке мұрындық болып, үлкен игі іс атқарған...

Батыс Африка балаларына білім беріп жүрген Лаура

Туған жылы: 1981 Туған жері: Жамбыл об­лы­сы Жамбыл ауданы Жасөр­кен ауылы Білімі: Жамбыл техника­лық-гу­манитарлық университеті Қызметі: Ломедегі британдық мек­теп (Батыс Африка, Того мемлекеті) Қазіргі таңда қазақстандық мұғалімдер штаб-пәтері...

Елтаңбаны қоқысқа тастаған кім – Прокуратура тексеріп жатыр

Павлодар облысындағы ауылдардың біріндегі қоқыс үйіндісінде Елтаңба мен прокуратура тақтайшасы табылды. Құзырлы органдар мемлекеттік символ қалай қоқыста қалғанын анықтауда. Tengrinews.kz сайтының жазуынша, Instagram желісінде жарияланған...

Қазақстанда киік санағы басталды

Қазақстанда киіктердің санын анықтау үшін тікұшақпен әуеден санау басталды. «14 сәуірде ҚБСҚ қызметкерлері ұшу алдындағы дайындықты өткізді: есептеушілерге арналған тренинг жүргізілді, маркерлерді орнату және есеп...

Вакцина алған адамға коронавирус неліктен жұғады – ДСМ жауап берді

Денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті вакцинациядан кейін 16 қазақстандықтың коронавирус жұқтыру жағдайын түсіндірді. Комитеттің ресми өкілі Ержан Байтанаев елімізде қолданылатын коронавирусқа қарсы вакцинаның құрамында...

Хан Кененің қазасы

Өткен жылдың соңын­да әлеуметтік желі­де қырғыз жазушысы За­мирбек Осоров пен «Бей­бітшілік үшін күрес» қоғам­дық қорының мүшесі Вале­рий Яковлевтің қа­зақтың ханы Кенесарыға Бішкектің төрінде ескерткіш...

Тауардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету аса маңызды – Сенатта заң жобасы қабылданды

Сенат спикері Мәулен Әшімбаевтың төрағалығымен өткен Палата отырысында «Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламентінде талаптар белгіленбеген өнімнің Еуразиялық экономикалық одақ шеңберіндегі айналысының тәртібі және мұндай...

Сөздік құрастыруға қазақстандық ғалымдар көмектеседі

Газетіміздің 2021 жылғы 18 ақпандағы (№07) санында Оңтүстік Кореяның Хангук шет тілдері университетінің түлегі әрі қызметкері Цой Ён Сонның (қазақша есімі – Нұрай) «Қазақ-кәріс...

Білім сайысы мәресіне жетті

2021 жылы сәуір айының алғашқы күндері күндері әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде жыл сайынғы дәстүрге айналған «Халықаралық Фараби оқулары» атты халықаралық ғылыми іс-шара өтті....

Елімізде ғылыммен айналысуға кедергі жоқ

Қоғамда «Жастар ғылым саласына қызықпайды» деген таптаурын көз­қарас қалыптасқан. Оған себеп те жоқ емес. Ғылымның болашағына деген күмән, ғылыми институттардың материалдық-техникалық базасы­ның әл­сіздігі, жалақының...

Вакцина салдырған 16 адам коронавирус жұқтырды – ДСМ

Денсаулық сақтау министрлігінің санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті СOVID-19 инфекциясына қарсы вакцина салдырған 16 қазақстандық коронавирус жұқтырғанын айтты.  «Қазіргі уақытта вакцинациядан кейін (бірінші және екінші кезең) коронавирус...

Карантин құрсауы кәсіпкерлікке ауыр соққы болды

Елімізде коронавирус қайта өршіді. Республика аума­ғында вирустың мутацияланған түрі анықталғалы бері індет жұқ­тыр­ғандардың тәуліктік өсімі күннен-күнге ар­тып келеді.  «Қызыл» аймаққа енген өңірлерде шектеу шара­­­лары...

Ерке Есмахан: Ораза ұстамауымның жақсы бір себебі бар

Әнші Ерке Есмахан өз тыңдармандарын қасиетті Рамазан айының басталуымен құттықтап, ораза тұтқан жамағатқа тілегін айтты. Әншінің өзі биыл ораза ұстамаған екен. Айтуынша, оның жақсы...

АҚШ-та метеорит құлады

АҚШ-тың Флорида штатындағы Уэст-Палм-Бич қаласына метеорит құлады. Американың American Meteor Society метеор қоғамының операциялық менеджері Майк Хэнки оның Жер атмосферасына кіргеннен кейін жалындаған болид...

Сәкен Майғазиев коронавирусқа қарсы вакцина салдырды

Танымал әнші, «Шымкент қалалық мәдениет үйі» концерттік ұйымы» МКҚК директорының міндетін атқарушысы Сәкен Майғазиев коронавирусқа қарсы вакцина салдырды. Әнші Шымкенттегі Медикер орталығында «Спутник V» екпесін...

Кемелдік келбеті

Саясатты мемлекет басқар­ған тұлғалар жасайтыны бел­гілі. Сондай-ақ, саясат жайын­­да аса ауқымды талдаулармен ел бо­ла­шағы үшін істелген іс­тердің мән-ма­ғы­насын жан-жақ­ты түсіндіріп беретін де солар. Өйткені...

Елімізде вакцина салдырғандар саны жарты миллионнан асты

Денсаулық сақтау министрлігі Telegram каналында еліміз бойынша вакцина алғандар азаматтар бойынша мәліметтерді жариялады. 2021 жылғы 15 сәуір күнгі деректер бойынша: Нұр Сұлтан қаласында І компонентпен...

Дания AstraZeneca вакцинасын қолданыстан шығарды

Дания AstraZeneca COVID-19 вакцинасын қолдануды толығымен тоқтатқан алғашқы ел болды, - деп хабарлайды Reuters. Дания билігі қан ұю қаупі туралы хабарламаларға байланысты AstraZeneсa вакцинасын қолдануды...

Түркістанның 1500 жылдығын атап өткендегі мәлімет жаңсақ, көне қаланың 3 мың жылдық тарихы бар – тарихшы

Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде шетелдік ірі ғалымдар, археологтармен «Түркістанға 3000 жыл» атты дөңгелек үстел өтті. Кездесуде Түркістан облысы әкімінің...

Тәуелсіздік күнтізбесі: 15 сәуірде қандай елеулі оқиғалар болды?

1993 жылы Қазақстан Республикасының Бельгия Корольдігінде Елшілігі ашылды. 2005 жылы Лондонда Қазақстан Республикасы «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» АҚ-ның Ұлыбританиядағы өкілдігі ресми ашылды. 2006 жылы Түркия Республикасының беделді...

Есіл өзенінің бойындағы 18 ауылды су басуы мүмкін

Солтүстік Қазақстан облысында Есіл өзенінің бойындағы 18 ауылды су басуы мүмкін, деп хабарлайды «Хабар 24». Қазір өңірде Сергеев су қоймасы тасып жатыр.

Мәжіліс жер туралы заңды Сенатқа жолдады

Мәжіліс ауылшаруашылығы жерлерін шетелдіктерге жалға беру мен сатуға тыйым салатын заң жобасын екінші оқылымда мақұлдады, деп хабарлайды Atameken Business.  Тарихи құжат осылайша Сенат қарауына...

Өткен тәулікте 2 641 адамнан коронавирус анықталды

Елімізде өткен тәулікте 2 641 адамнан коронавирус инфекциясы ПТР тест арқылы анықталды, деп хабарлады COVID-19 таралуына жол бермеу жөніндегі ведомствоаралық комиссия. Өңірлер бойынша мәлімет: Нұр-Сұлтан қаласы - 650, ...

Алматыда жаңа тоғыз саябақ ашылады

Алматы қаласының әкімі Бақытжан Сағынтаев қаланың 2021 жылғы дамуы туралы, атап айтқанда жақын арада салынатын саябақ аймақтары туралы айтты, деп хабарлайды әкімдіктің баспасөз қызметі. Алматыда...

Қырғыз Республикасында қазақ диаспорасының экс-басшысы ұсталды

Қазақ диаспорасының экс-басшысы Марат Тоқтаучиков Қырғызстандағы мемлекеттік опасыздық ісі бойынша ұсталды. Кеше Қырғыз Республикасының МҰҚК екі азаматты мемлекеттік опасыздық ісі бойынша ұстау туралы ақпарат таратты....

Жаңа қаулы: ШҚО-да шектеу шаралары ұзартылды

Шығыс Қазақстан облысында шектеу  шаралары 2021 жылғы 15 сәуірден 28 сәуірге дейін ұзартылады, деп хабарлайды "ҚазАқпарат"ХАА. ШҚО Бас мемлекеттік санитар дәрігері Қанат Тұрдиев 2021 жылғы...

Қайыңды көлінің ортасында матраста жатқан қыз елдің ашуына тиді

Қазақстандықтар Қайыңды көлінде бейнеролик түсірді. Кадрлардан бір қыздың су артасында қалқып тұрған үрлемелі матрастың үстінде жатқанын көруге болады. Оның ұлттық парк аумағындағы әрекеті жұртты...

Жүкті әйелді ауруханаға апара жатқан жедел жәрдемге оқ атылды

Щучинск қаласында жүкті әйелді ауруханаға апара жатқан жедел жәрдем көлігіне оқ атылды. Оқиға 11 сәуірде кешкісін болған, деп хабарлайды Ақмола облысының Денсаулық сақтау басқармасы. Көлікте...

Тұрғын үй нарығы тұрақтайтын болды

Индустрия және инфрақұрылымдық даму бірінші вице-министрі Қайырбек Өскенбаев мамырда жылжымайтын мүлік нарығындағы бағаның өсуі түпкілікті тоқтайтынын, бағалар тұрақтанатынын мәлімдеді. – Біз апта сайын жылжымайтын мүлік...

«Махаббат қызық мол жылдар» жаңа форматта қайта басылып шықты

Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Әзілхан Нұршайықовтың «Махаббат, қызық мол жылдар» романы «Фолиант» баспасынан жаңа форматта қайта басылып шықты. Бұл туралы ҚЖО-ның Нұр-Сұлтан...

«Нурикамал» әнінің кейіпкері қайтыс болды

Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Нурикамал Сейітжанқызы дүниеден өтті. Нурикамал Сейітжанқызы 1949 жылғы 12 наурызда Ақмола облысығ Державин ауданының Братолюбовка ауылында туған. Ұзақ жылдар лауазымды қызметтер...

Қандай препарат екені құпия: Путин екінші рет коронавирусқа қарсы вакцина салдырды

Ресей президенті Владимир Путин екінші рет коронавирусқа қарсы вакцина салдырды. Алайда Кремль қандай препарат екенін нақты жариялаудан бас тартты. Владимир Путин алғашқы вакцинаны 23 наурызда...

Атырау тұрғыны 30 жылдан кейін жаңа құжат алды

Анатолий Жбанов бұған дейін төлқұжатын 32 жасында өзгертіпті. Қазір ол 63 жаста. Осы уақыт ішінде ол Кеңес одағы кезіндегі төлқұжатпен жүрген. Бұл туралы Orda.kz...

Мемлекет басшысы Мәулен Әшімбаевты қабылдады

Мемлекет басшысы Парламент Сенатының Төрағасы Мәулен Әшімбаевты қабылдады. Бұл туралы akorda.kz хабарлады. Қасым-Жомарт Тоқаевқа Парламенттің жоғарғы Палатасының заң шығарушылық қызметі туралы мәлімет берілді. Мәулен Әшімбаев Сенаттың...

Tesla компаниясы 357 мың доллар жалақыға қызметкер таба алмай жатыр

Tesla компаниясы Германияда салынып жатқан электромобиль шығаратын зауытқа қызметкерлер жалдау мәселесіне байланысты қиындыққа тап болды. Өндірісті 2021 жылы іске қосу жоспарланғанымен, көптеген жұмыс орны...

«Бақытты отбасы» жобасы аясында мәселелер шешімін тауып жатыр

Түркістанда «Бақытты отбасы» партиялық жобасы аясында құрылған Түркістан облыстық жедел әрекет ету тобының отырысы өтті. Оған топ құрамына кіретін облыстық басқарма басшыларының орынбасарлары мен...

Әлия Назарбаева ерлік жасағандарды марапаттайды

 «Жандану әлемі» қайырымдылық қорының, Қоғамдық маңызды бастамаларды дамыту қорының құрылтайшысы Әлия Назарбаева Adam Bol Awards жобасының жаңа кезеңі басталғанын Facebook әлеуметтік желісіндегі парақшасында хабарлады....

Nur Otan партиясы елордалық филиалы төрағасының бірінші орынбасары тағайындалды

Сақтаған Сәдуақасов Нұр-Сұлтан қаласындағы Nur Otan партиясы филиалы төрағасының бірінші орынбасары тағайындалды. Сақтаған Сәдуақасов еңбек жолын 2004 жылы Астана қаласы Ішкі саясат департаментінің талдау және...

АҚШ президенті 11 қыркүйекке дейін Ауғанстаннан әскерін шығаратынын мәлімдеді

Америка Құрама Штаттары бірінші мамырдан бастап барлық күштерін Ауғанстаннан шығаруға кіріседі", - деп мәлімдеді Evorus.com. Америка президенті Джо Байденнің жоспары туралы ақпарат Washington Post газетіне...

Актер Тәуекел Мүсілім ұлына әкесінің тегін берді

Тәуекел Мүсілім ұлына әкесінің тегін берді. Актер ұлының суретін ашық жариялап, толық аты-жөнін жазды.  Тәуекел Мүсілім жақында әке атанып, ұлына ерекше есім қойған еді. Анасының...

Алматыда дәрігерлер денесінің 85 пайызын күйік шалған жігітті құтқарды

Алматыда №4 аурухананың дәрігерлері денесінің 85%-ын күйік шалған жігіттің өмірін сақтап қалды. Бұл туралы 7-region.com хабарлады. Белгілі болғандай, студент 2 ақпанда бензин құйылған құтының...

15 сәуірде елордада сегізінші веломаусым басталады

15 сәуірде Нұр-Сұлтан қаласында «Astana Bike» автоматтандырылған велосипед жалдау жүйесі іске қосылады. Сәуір айының соңына дейін пайдаланушыларға 850 велосипед пен 154 велостанция қолжетімді болады. Ауа-райының...

«ПСЖ» «Бавариядан» жеңіліп, Чемпиондар лигасының жартылай финалына шықты

"ПСЖ Чемпиондар лигасының 1/4 финалының қарымта матчында "Баварияға" есе жіберді, бірақ екі матчтың қорытындысы бойынша турнирдің келесі кезеңіне өтті. Ханс-Дитер Фликтің командасы өз атағын...

Қай уақытта баспана алған тиімді? – Министрлік жауап берді

Жылжымайтын мүлік нарығындағы баға 2021 жылдың жазында тұрақтануы тиіс, деп хабарлады Индустрия және инфрақұрылымдық даму бірінші вице-министрі Қайырбек Өскенбаев. Қазақстанда тұрғын үй кезегінде 565 мың...

Бекболат Тілеухан аталық және аналық ұрық туралы мәселе көтерді

Парламент Мәжілісінің депутаты Бекболат Тілеухан бір әкеден тараған жандардың бір-бірне үйленуінің алдын алу үшін аталық және аналық ұрықтың жалғыз бір ғана базасы болуы керектігін...

Эпидахуал: Бір өңір «жасыл» аймаққа өтті

Еліміздің 14 сәуірдегі эпидемиологиялық жағдайын бағалау матрицасына сәйкес "қызыл" аймақта Нұр-Сұлтан, Алматы, Атырау, Ақтөбе, Ақмола, Алматы, Батыс Қазақстан және Қарағанды облыстары тұр. Шымкент, Жамбыл, Қызылорда,...

Елімізде екі жаңа комитет құрылды

Мәдениет және спорт министрлігінде екі жаңа комитет құрылды. Сондай-ақ мәдениет министрлігі жанынан жұмыс істейтін геральдикалық зерттеулер орталығы ашылды. Бұл туралы Қазақстан Республикасы үкіметінің 2021...

ANTIKOR: мониторинг жүргізу үшін еліміздің бірқатар өңіріне барды

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының орынбасарлары Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияны іске асыру барысына кешенді мониторинг жүргізу үшін еліміздің бірқатар өңіріне барды. Агенттік Төрағасының бірінші...

Ертіс өзенінде балықтардың неден қырылғаны белгілі болды

9 сәуірде Өскемен қаласында орналасқан «Samal» саябағындағы Ертіс өзенінде балық қырылғандығы хабарланған болатын. Осыған қатысты «Балық шаруашылығы ҒӨО» ЖШС-нің Алтай филиалы, ШҚО Табиғи ресурстар және...

Ауылдарда үй салуға 110 мың жер учаскесі беріледі

Индустрия және инфрақұрылымдық даму бірінші вице-министрі Қайырбек Өскенбаев 2021-2025 жылдар аралығында тұрғын үй құрылысына инфрақұрылым тарту үшін жыл сайын 170 млрд теңге бөлініп отыратынын...

Жүлде қоры 11 млн. «Алтын тобылғы – 2021» әдеби байқауы жарияланды

Нұрсұлтан Назарбаев Қоры  еліміздегі ең үздік жас ақындар мен жазушыларды анықтайтын дәстүрлі «Алтын тобылғы» әдеби байқауын жетінші рет ұйымдастырып отыр. Байқаудың басты мақсаты — қазіргі заманғы...

5 мың пәтер беріледі: «Бақытты отбасы» бағдарламасына өтінім қабылдау басталды

«Бақытты отбасы» бағдарламасына өтінім қабылдау басталды. Биыл бұл бағдарламаға 50 млрд теңге бөлініп отыр. «Отбасы банк» АҚ басқарма төрайымы Ләззат Ибрагимованың айтуынша, былтыр банк үшін...

NASA Қазақстанға алғыс білдірді

АҚШ Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (NASA) Қазақстанға NASA миссияларын қамтамасыз еткені және ынтымақтастығы үшін алғыс білдірді, – деп жазды Tengrinews.kz. «Біз адамның ғарышқа халықаралық...

«Самұрық-Қазынада» бірнеше директор қызмет ауыстырды

«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ-да бірқатар кадрлық тағайындаулар болды. Активтерді басқару жөніндегі Басқарушы директор болып Болат Ақшолақов, ал Қоғам және Үкіметпен байланыс жөніндегі Басқарушы директор лауазымына Марат...

Бас мемлекеттік санитар дәрігердің жаңа қаулысы жарияланды

ҚР ДСМ Бас мемлекеттік санитар дәрігері Ерлан Қиясовтың кезекті жаңа қаулысы жарияланды. Құжатта «Ashyq» пилоттық жобасын қолдану арқылы театрлар мен караокелердің, банкет залдарының қайта жұмыс...

Коронавирус: 800-ден астам науқастың жағдайы ауыр

14 сәуірдегі мәлімет бойынша, 35 821 адам короновирус инфекциясынан (35 322 КВИ+ және 499 КВИ-) емделуде, олардың ішінде 12 482 пациент стационарда, 23 339...

14 сәуір: атаулы күндер мен маңызды оқиғалар

1993 жылы 14 сәуірде Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі «Жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау туралы» ҚР заңын қабылдады. Мақсат – қуғын-сүргiн құрбандарын ақтау, оларға тигiзген...

Өткен тәулікте 2,2 мыңнан астам адамнан коронавирус анықталды

Қазақстанда өткен тәулікте 2229 адамнан коронавирус инфекциясы анықталды, – деп хабарлайды coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 465, Алматы қаласы - 612, Шымкент қаласы...

Кісі өлтіргені үшін сотталған көпбалалы ана қамаудан босатылды

Павлодарда туысын өлтірген әйелдің жазасы жеңілдетілді. Үкімді облыстық сотта жариялады. Рavlodarnews.kz сайтының жазуынша, сот үкім шығарған кезде сотталушының алты баласы бар, олардың үлкені 11...

14 cәуірге арналған ауа райы болжамы – Қазгидромет

Қазгидромет 14 cәуірге арналған ауа райы болжамын ұсынады. Республиканың басым бөлігінде әлі де ауқымды антициклон ықпал етуіне байланысты, басым бөлігінде жауын-шашынсыз ауа райы сақталады....

Түркістандағы “Керуен-сарайдың” құрылысына қанша қаржы кеткені белгілі болды

Қазақстанның Даму Банкі Түркістан қаласындағы “Керуен-сарай” кешенінің құрылысына қанша ақша жұмсалғаны туралы айтты. Халық арасында "Түркістан Венециясы" деп аталып үлгерген кешенге 87 миллиард теңгеге жұмсалған,...

Алты облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

Қазақстанның алты облысында ауа райына байланысты дауылды ескерту жарияланды,-деп хабарлайды "Қазгидромет" ресми сайты. 14-16 сәуірде Жамбыл облысының кей жерлерінде тұман, найзағай күтіледі, жел 15-20...

«Қосмекенді» мемлекеттік қызметкерлер орнынан кетті

Қос азаматтықпен жүрген екі мемлекеттік қызметкер қызметінен босатылды. Бұл туралы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы Анар Жайылғанова Парламент Сенаты депутатының депутаттық сауалына берген жауабында...

Жаңа қаулы: Қызылорда облысында карантин күшейтілді

Аймақ тағы да коронавирус бойынша "сары" аймаққа кірді. Облыстың бас санитар дәрігері жаңа қаулы шығарып, шектеулер енгізді. Қызылорда облысының бас санитар дәрігері Динара Жанарбергенова 13...

19 жастағы қазақ балуаны грек-рим күресінен Азия чемпионы атанды

Алматыда күрес түрлерінен өтіп жатқан Азия чемпионатында Қазақстан командасының қоржынына алғашқы алтын жүлде түсті, деп хабарлайды Ұлттық олимпиадалық комитетінің баспасөз қызметі. Грек-рим күресінен 63 келіге...

Құм құрсауында: Маңғыстау облысында екі ауылды құм басып барады

Маңғыстау облысындағы Сазды және Жарма елді мекендері Ақтөбе ауылдық округіне қарайды. Шеге құм екі ауылдағы шеткі жер үйлер мен мал қораларды көміп тастаған. Жергілікті...

Ойын барысында «Ақжайық» командасы бас бапкерінің жүрегі ұстап қалды

«Ақжайық» командасының бас бапкері  Владимир Мазярдың «Шахтер» клубына қарсы кездесуде жүрегі ұстап қалып, төрешілер ойынды тоқтатуға мәжбүр болды, деп хабарлайды Vesti.kz Екінші таймда денсаулығы күрт...

Мемлекет басшысы Премьер-Министр Асқар Маминді қабылдады

Қасым-Жомарт Тоқаевқа биылғы қаңтар-наурыз айларындағы еліміздегі әлеуметтік-экономикалық дамудың қорытындылары және санитарлық-эпидемиологиялық ахуал жөнінде есеп берілді. Бұл туралы akorda.kz хабарлады Премьер-Министрдің мәліметіне сәйкес, аталған кезеңде экономиканың...

Екі адамды өлтіргені үшін түрмеде отырған қылмыскер тағы екі адамның өмірін қиды

Ер адам бұған дейін екі адам өлтіргені үшін 20 жыл түрмеде отырған. Екінші қылмысты түрмеден шықаннан кейін екі ай өткен соң, 2020 жылғы тамызда...

Түркістан облысында 134 өзен-көлде балық өсіріледі

Түркістан облысы жасанды балық өсіру бойынша елімізде көш бастап тұр. Тауарлы балық өсіруге жарамды 134 өзен-көл облыс аумағында орналасқан. Оның ішінде 88 жергілікті маңызы...

Түркістан облысының тұрғыны полицейді көлікпен сүйреген

Түркістан облысына қарасты Жетісай қаласының тұрғыны полицейдің заңды талабына бағынбай, оны 30 метр жерге дейін көлігімен сүйреген. Polisia.kz-тің хабарлауынша, азаматқа қатысты тергеу амалдары басталған. Жетісай...

Түйелерге арналған бағдаршам орнатылды

Қытайдың Ганьсу провинциясындағы Дуньхуан қаласының маңында түйелерге арналған бағдаршам орнатылып жатыр. Бағдаршамның жасыл түсі жанғанда түйелер, ал қызыл түсі жанғанда туристер жолдан өтеді. Дуньхуан –...

Мәдина Сәдуақасова жазушы Қабдеш Жұмаділов жайлы: «Келін деп емес, қызындай жақсы көріп еді»…

Әнші Мәдина Сәдуақасова әлеуметтік желідегі парақшасында қайын атасы, Қазақстанның халық жазушысы Қабдеш Жұмаділовті еске ала отырып, әсерлі жазба жариялады. «Қазақтың дарабоз қаламгері, Халық жазушысы...

Қарағандыда 63 жастағы әже қар көлігімен мал бағып жүр

Гүлнәр Қылышева Қарағанды қаласынан 400 шақырым қашықтықтағы елді мекенде тұрады. "Күміс" алқа иегері. Алты баласынан 19 немере, 1 шөбере сүйіп отыр. Әже электронды шанаға...

Жетісайлық диқандар қырыққабаттың алғашқы өнімін экспорттады

Жетісай ауданындағы Әл Фараби елді мекенінің диқандары ақпан айының басында еккен қырыққабаттың алғашқы өнімін Түркістан облысы бойынша алғаш болып экспорттады, - деп хабарлайды Түркістан...

Екі бас, үш қолмен туған сәбидің ата-анасы мемлекеттен көмек сұрады

Үндістанның Одиша штатындағы Кани ауылының тұрғыны екі басы, үш қолы бар сәбиді дүниеге әкелді. Бұл туралы Odisha TV телеарнасына сілтеме жасап Lenta.ru хабарлады. Қыз бала...

Ақтауда жеңіл көлік жарылды (видео)

Ақтаудың 34-шағын ауданында Daewoo Nexia автокөлігі өртенгені туралы хабарлама 12 сәуірде сағат 23.28-де төтенше жағдайлар департаментіне келіп түсті",-деп хабарлады Маңғыстау облысы Төтенше жағдайлар департаментінің...

Жамбыл облысы әкімдігінің цифрландыру басқармасының басшысы тағайындалды

Жамбыл облысы әкімінің өкімімен Байқазақов Архат Қайратұлы Жамбыл облысы әкімдігінің цифрландыру басқармасының басшысы болып тағайындалды. Бұл туралы Жамбыл облысы әкімінің баспасөз қызметі хабарлады. Байқазақов Архат...

Сегіз серінің жерленген зираты табылды

Солтүстік Қазақстан облысында белгілі ақын, сазгер Сегіз серінің жерленген зираты табылды. Биыл басына мазар орнатылмақ, деп хабарлайды  ҚазАқпарат. Сүйінші хабарды СҚО музейлер бірестігінің қызметкері, өлкетанушы...

UFC-ге тағы бір қазақ шығады

Қытай қазағы Сайран Нұрданбек (19-6) 22 мамырда Лас-Вегаста (АҚШ) өтетін UFC турнирінде дебют жасайды, деп хабарлайды Vesti.kz. Сайран Нұрданбек 26 жаста. Ол өзінің кәсіби мансабын 2016...

Қазақстандықтар наурыз айында 2900-ге жуық алтын құйма сатып алған

Қазақстандықтар биыл наурыз айында екінші деңгейдегі банктерден және жекелеген банктік емес айырбастау пункттерінен жалпы салмағы 48,2 кг 2898 алтын құйма сатып алған, деп хабарлайды...

Нұр-Сұлтан қаласының тұрақтандыру қорында азық-түлік таусылуға жақын

Нұр-Сұлтан қаласының тұрақтандыру қоры азық-түлік бағасының өсуін тежеуге тырысып, барлық қорды сатқан. Қазір онда тек қант қалды. Бұл туралы 13 сәуірде өткен брифингте Нұр-сұлтан...

Алматы облысында блокбекеттер қойылды

Алматы облысы Талдықорған қаласы маңындағы Көксу ауданында полицейлер, санитар дәрігерлер мен атқарушы орган қызметкерлерінен тұратын тоғыз блокбекет орнатылды. Облыстық санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаменті жағдайға түсініктеме...

Әнші Марат Омаров той өткізген мейрамханаға қатысты тексеріс басталды

Әнші Марат Омаров той өткізген шымкенттік мейрамханаға қатысты тексеру шаралары басталды. Қалалық Полиция департаментінің мәліметінше, мейрамхана қожайынына айыппұл салу мәселелері қаралуда. «Аталған жайт бойынша 12.04.2021 жылы...

Қазақстандықтарға жыл басынан бері 672,1 млрд теңгеден астам зейнетақы төленді

Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мәлімдеді. «2021 жылдың қаңтар – наурыз айларында республикалық бюджеттен базалық зейнетақы төлеуге 205,8 млрд теңге, ынтымақты зейнетақы...

Жамбыл облысы әкімінің орынбасары тағайындалды

Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің келісімі бойынша Жамбыл облысы әкімінің өкіміне сәйкес, Кәрібек Дәулет Жамаубайұлы Жамбыл облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды, деп хабарлайды Жамбыл облысы...

«Коронавирус, кет, кет кет» деп ән салған Марат Омаров тойда ұсталды (видео)

"Коронавирус, кет, кет кет" деп ән салған Марат Омаров Шымкентте той ұйымдастырған, - деп  хабарлайды tengrinews.kz қалалық санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің баспасөз қызметіне сілтеме жасып.  Әлеуметтік желілерде...

Алматыда күрес түрлерінен Азия чемпионаты басталды

Сайыстар сәуірдің 13-17 аралығында Балуан Шолақ спорт сарайында өтеді. Күрестен Азия чемпионаты - Азия елдеріне арналған еркін, грек-рим және әйелдер күресінен өтетін құрлықаралық біріншілік. 1979...