«كوفەحاناداعى ەڭ ماڭىزدى نارسە كوفە ەمەس» – باريستا ازات ساعيدوللاەۆ

«Starbucks»، «Costa» دەگەن كەزدە كوز الدىمىزعا ادەمى بەدەرلەنگەن ستاكان، ءيىسى اڭقىپ، ءدامى ءتىل ءۇيىرىپ، ۇيقىڭدى قاشىرىپ جىبەرەتىندەي كۇيگە بولەيتىن كوفە ەلەستەيدى. 2018 جىلعا دەيىن بۇل تەندەنتسيا ساناۋلى جەرلەردە عانا بوي كوتەردى. قازاقستانداعى ۇلكەن قالالاردا ەندى-ەندى باستاۋ الىپ، ادامداردى دۇڭگىرشەك ىشىندە تۇرىپ، تەز-تەز دايىنداپ جىبەرەتىن كوفەگە ۇيرەتە باستاعان باريستالار سوڭعى جىلدارى جاڭبىردان كەيىنگى ساڭىراۋقۇلاق سەكىلدى كوبەيدى.

«شايحانا» دەيتىن جازۋعا كوز ۇيرەتىپ، قازاقتىڭ شايعا دەگەن ماحابباتى بولەك دەپ جۇرگەندە كوفەحانانىڭ ءباسى وزىپ، كوشە بويىندا قاز-قاتار تىزىلگەن «Coffee» دەگەن ماڭدايشادا جازۋى بار شاعىن ورىنداردىڭ سانى كۇن سايىن ارتتى. ەۋروپاعا ءتان فيلوسوفيالىق ءمانى بار كوفەگە قازاق نەگە عاشىق بولدى؟ ساناۋلى جىلداردىڭ ىشىندە نە وزگەردى؟ ەسىكتەن كىرە سالىپ «لاتتە» دەيتىن قازاقتىڭ اۋزىنا «شاي» ەمەس، «كوفە» دەگەن ءسوزدى كىم سالىپ قويدى؟ وسى سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەۋ ءۇشىن ەلورداداعى «PhotoBar» كوفەحاناسىندا باريستا بولىپ جۇمىس ىستەيتىن ازات ەسىمدى جىگىتتى اڭگىمەگە تارتتىق.

«كوفەحاناداعى ەڭ ماڭىزدى نارسە كوفە ەمەس» – باريستا ازات ساعيدوللاەۆ

–  باريستا بولۋ ءۇشىن ارنايى كۋرستار، وقىتۋ ورتالىقتارى، كوفەحانالاردىڭ وزىندە سونداي ۇيرەتۋ بولىمدەرى بار. سەن دە بۇل سالانى وقىپ، يگەردىڭ بە؟ جالپى باريستا بولۋ قيىن با؟

مەن ەش جەردەن وقىعان جوقپىن. ينتەرنەتتەن قاراپ ءجۇرىپ ۇيرەندىم. Youtube ارقىلى دەسەم دە بولادى. باريستا بولىپ جۇمىس ىستەگەنىمە بيىل 1 جىل بولادى.

باريستا بولۋ قيىن نە وڭاي دەگەن نارسە جوق. ولاردىڭ ءوزىن 3 تۇرگە ءبولىپ قاراستىرامىز.

ءبىرىنشىسى، كەلىپ-كەتەتىندەر. ياعني تاڭەرتەڭ جۇمىسقا كەلىپ، كوفەسىن دايىنداپ، ەشتەڭەگە الاڭداماي، كەشكە قايتا ۇيىنە قايتاتىندار.

ەكىنشىسى، قارا كوفە دايىندايتىندار ءارى وزدەرىنىڭ قابىلەتتەرىن ۇزدىكسىز دامىتامىز دەيتىندەر. بۇل توپتاعىلار «امەريكانو»، «ەكسپرەسسو» سەكىلدى كوفەلەردى بارىنشا جاقسى دايىنداۋعا ۇيرەنەدى. بۇدان بولەك، قارا كوفە دايىندايتىندار اراسىندا «فيلتردەگى كوفە» دەگەن بار. 2017-2018 جىلدارى ءبىزدىڭ نارىققا كەلگەن بۇل كوفەلەردىڭ ەرەكشەلىگى – قولمەن دايىندالادى. مىنا ىدىستى Hario دەگەن كومپانيا شىعارادى. ارنايى كوفەنى دايىنداۋعا ارنالعان. مۇندا كوفەنى باريستا تەك قولمەن، سۇزگىمەن ولشەپ جاسايدى. بۇل ۇلكەن تالانت پەن ۇقىپتىلىقتى تالاپ ەتەدى.

ءۇشىنشىسى، دايىن قۇيىلعان كوفەنىڭ بەتىنە سۋرەت سالۋ ونەرى. بۇل دا دامۋدى، قابىلەتتى تالاپ ەتەدى.

الەمدىك جانە قازاقستاندىق دەڭگەيدە باريستالار اراسىندا جارىس وتەدى. بۇل جارىستا وسى تۇرلەر بويىنشا باق سىنالادى. الەمدىك دەڭگەيدەگى چەمپيونات SCA (Specialty Coffee Association) ستاندارتى بويىنشا وتەدى. مۇنداي دەڭگەيدەگى جارىس قازاقستاندا تەك ءبىر رەت قانا ءوتتى.

«كوفەحاناداعى ەڭ ماڭىزدى نارسە كوفە ەمەس» – باريستا ازات ساعيدوللاەۆ

–  ۇزدىك باريستا اتانۋ ءۇشىن قانشا جىل تەر توگۋ كەرەك؟

نەگىزى ادامنىڭ وزىنە، قابىلەتىنە بايلانىستى. كوپ ەڭبەكتەنگەن، قابىلەتىن دامىتىپ، شىڭداعاندار جاقسى كوفە جاسايدى جانە ولارعا دا سۇرانىس از بولمايدى.

العاشىندا مەن دە كەلىپ تۇرعان ادامعا كوفەنى قۇيىپ بەرە سالامىن، وندا تۇرعان قيىن ەشتەڭە جوق دەپ ويلادىم. الايدا ينتەرنەت ارقىلى زەرتتەۋ جاساعان كەزدە كوفەنىڭ، باريستا بولۋدىڭ ءوزى ۇلكەن عىلىم ەكەنىن ءتۇسىندىم.

«بىزدە ادامدار كوفە اششى ءارى ىستىق بولسا عانا ساپالى بولادى دەپ تۇسىنەدى».

ءسىز جاڭا كوفەنى «اششى بولىپ كەتتى» دەدىڭىز جانە اسا ءمان بەرمەدىڭىز. سەبەبى كوفە ءوزى اششى دەپ ويلادىڭىز. ول دۇرىس ەمەس. كوفە قاتتى اششى بولماۋى ءتيىس. بىزدەگى مەنتاليتەتتە قازاقستاندىقتار اششى كوفەنى ساپالى ءارى دۇرىس دەپ تانيدى.

ءبىزدىڭ حالىقتىڭ شايعا دەگەن ماحابباتى بولەك، بىراق كوفە ەكەۋىن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. كوفەنى ىستىق قىلىپ ەمەس، وزىنە لايىق تۇراقتى 60-65 گرادۋس تەمپەراتۋراسىن ساقتاپ دايىندايدى.

«كوفەحاناداعى ەڭ ماڭىزدى نارسە كوفە ەمەس» – باريستا ازات ساعيدوللاەۆ

–  نەگە شايحانا ەمەس، كوفەحانا كوپ اشىلىپ جاتىر؟

بۇل تەندەنتسيا بىزگە كورشى رەسەيدەن كەلدى دەۋگە بولادى. ولاردىڭ نارىعىنداعى كوفە دايىنداۋ كاسىبى بىزگە قاراعاندا جاقسى دامىعان. ۇلكەن-ۇلكەن مەگاپوليستەرىندە، شاعىن قالالارىندا دا كوفەحانالار كوپ. بىزدە كوفەنى ءىشۋ بار، بىراق مادەنيەتى، تالعامعا قاراي تاڭداۋ دەڭگەيى ءالى قالىپتاسپاعان. ماسەلەن، رەسەيدە ادامداردىڭ دەنى ناقتى قانداي كوفە ىشەتىنىن، قانداي ءدام بولاتىنىن، كوفەنىڭ نە سيروپتىڭ كوپ بولىپ كەتكەنىن سەزىپ تۇرادى.

كوفە. پونت.

«ستارباكستەن» شىققان ادام مىندەتتى تۇردە ينستاگرامعا جاريالاپ، سول جەردەن كوفە ىشەتىنىن ايتقىسى كەلىپ تۇرادى. سەبەبى ونداعى اتموسفەرا سونداي. شىندىعىندا، بىزگە ماقتانعان، ءوزىمىزدى ءبىر جەتىستىككە جەتپەسەك تە، جەتكەندەي ەتىپ كورسەتۋ اسقىنىپ كەتكەن پروبلەما.

–  وسىنىڭ ءبارى نە ءۇشىن كەرەك؟

«ستارباكس» تۋرالى قازىر ءازىل بار: ەگەر ءسىز ستارباكسكە بارىپ كوفە ىشكىڭىز كەلسە، الدىمەن MacBook الىڭىز، ودان كەيىن Iphone جانە Apple Watch ساتىپ الىڭىز.

بۇلار الەمدىك برەند بولعاننان كەيىن ادامداردىڭ بارعىسى كەلەدى. قازىر ينتەرنەتتە ادامنىڭ پسيحولوگياسىنا اسەر ەتەتىن جارنامالار، فيلمدەر، سەريالدار كوپ. سونداعى سيۋجەتتەردە بايقاساڭىز، ۇستىنە كوستيۋم-شالبار كيگەن ادامدار ءبىر-ءبىر كوفە كوتەرىپ جۇرەدى. بۇل ادەمى ءارى مادەنيەتتى تۇردە كوفەنىڭ جارناماسىن جاساۋ. ءبىز ونى اڭعارماي قالامىز. بىراق ءبىر كۇنى كوفەگە دەگەن اۋەس پايدا بولادى. ىشتەي «باي سەكىلدى كورىنەمىز» دەگەن وي بولاتىن دا شىعار…

«كوفەحاناداعى ەڭ ماڭىزدى نارسە كوفە ەمەس» – باريستا ازات ساعيدوللاەۆ

–  ءبىر كۇندە قانشا ادام كەلەدى؟ كوفە ىشۋگە كەلەتىندەردىڭ ىشىندە قازاقتار كوپ پە الدە وزگە ۇلت وكىلدەرى مە؟

كۇنىنە كوفەحاناعا 50-60 ادام كەلەدى. ولاردىڭ جارتىسىنان كوبى قازاقتار. الايدا قازاقشا امانداسىپ، قازاقشا قىزمەت كورسەتۋىمدى سۇرايتىندار از. جوق دەۋگە دە بولادى. ولار ءوزارا وتىرعان كەزدە دە كوبىنەسە ورىس تىلىندە سويلەسەدى. مەن ءتىل جاعىنان ازداپ قينالامىن. اتىراۋدان ەلورداعا كەلگەلى بەرى ماعان ورىس ءتىلى كۇندەلىكتى سويلەسۋ تىلىمە اينالىپ كەتتى.

لاتتە. كاپۋچينو.

ەلورداعا كەلەتىن ادامداردىڭ كوبى بيزنەس جاساۋعا، اقشا تابۋعا ۇمتىلادى. ولاردىڭ جۇمىسى تاڭدا باستالاتىندىقتان كوفە ىشۋدە قالىپتاسقان تۇسىنىكتەر بار: ۇيقىنى اشادى، سەرگەك جۇرەسىڭ جانە ت.ب.

ال الماتىدا باسقاشا. وندا ادامدار دەمالۋ ءۇشىن، قىدىرىپ ءجۇرىپ، ءبىر-بىرىمەن جولىققان كەزدە كوفە ىشەدى. ءارى الماتىدا كوفە ءىشۋدىڭ مادەنيەتى قالىپتاسىپ كەلەدى. ەلوردادا ادامداردىڭ 80%-ى كوفەنى سەرگەك ءجۇرۋ ءۇشىن ىشەدى، تالعامىنا قاراي ءمان بەرمەيدى.

«كوفەحاناداعى ەڭ ماڭىزدى نارسە كوفە ەمەس» – باريستا ازات ساعيدوللاەۆ

–  كوفەنى كاسىپ قىلۋدىڭ ارتىندا نە تۇر: ۇلكەن اقشا الدە قىزىعۋشىلىق؟

ماسەلەن، 1 كگ كوفەنىڭ باعاسى – 10 000 تەڭگە. وسى 1 كگ كوفەدەن 60-70 ستاكان كوفە وندىرۋگە بولادى. ءار ستاكاننىڭ وزىندىك قۇنى ارى كەتسە 250 تەڭگە. ال ساتىلىمداعى باعاسى – 1 000-1 500 تەڭگە اراسىندا. العاشقى 11-14 ستاكان كوفە ءوزىنىڭ قۇنىن اقتاعاننان كەيىن، قالعان ساتىلىم تولىعىمەن تازا پايداعا كەتەدى.

–  كوفەنىڭ قىزىعىنا كىرىپ، ءوزىڭ تۋرالى سۇراۋدى ۇمىتىپ كەتىپپىن. جاسىڭ قانشادا؟ نەگە باريستا بولعىڭ كەلدى؟

اتىراۋدىڭ تۋماسىمىن. 20 جاستامىن. ەكونوميسپىن. كۇنى كەشە ماگيستراتۋراعا ءتۇستىم. ەلورداعا وقۋمەن كەلگەن ەدىم. كەيىن جۇمىس ىستەپ، اقشا تابۋ كەرەك بولعان سوڭ وسى جولدى تاڭدادىم. ءوز بەتىمشە زەرتتەپ، تاجىريبە جينادىم. ءدال قازىر كوستيۋم-شالبار كيىپ وفيستە وتىرۋعا دايىن ەمەسپىن. باريستا بولىپ ءبىراز ۋاقىت جۇمىس ىستەيمىن. وي وزگەرىپ جاتسا، ماماندىققا قاراي بۇرىلارمىن.

«كوفەحاناداعى ەڭ ماڭىزدى نارسە كوفە ەمەس»

كوفەحانالاردا كوفە ماڭىزدى دەپ ويلايتىندار بار. ارينە، ول سولاي دا بولۋ كەرەك. دەگەنمەن كوفەحاناداعى ەڭ ماڭىزدى نارسە – باريستانىڭ ادامدارمەن قارىم-قاتىناسى جانە قىزمەت كورسەتۋى. سەبەبى باريستا ك ۇلىمدەپ تۇرسا، جاقسى قارسى الىپ، كەلىپ تۇرعان ادامنىڭ كوڭىلىن كوتەرسە، وندا كوفەنى دە ساتۋ وڭاي ءارى ول ادام سول كوفەحانانىڭ تابالدىرىعىن كۇن سايىن اتتايتىن بولادى.

«باريستانىڭ ورتاشا تابىسى –  200 000 تەڭگە»

ءباريستالاردىڭ كوبى كۇن سايىن ىستەمەيدى. ەكى كۇندە ءبىر شىعىپ وتىرادى. سونىڭ وزىندە ولاردىڭ اي سايىنعى ورتاشا جالاقىسى 200 مىڭعا جەتەدى. كەي جەرلەردە بۇدان كوپ تە تابۋعا بولادى.

– سىزگە قانداي كوفە دايىندايىن؟

– لاتتە كارامەل. كوفە ءۇشىن دە، سۇحبات ءۇشىن دە راقمەت!

سۇحباتتاسقان: مارعۇلان اقان

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button