Әдебиет

Ғали Ормановтың 1939 жылғы күнделігі табылды

Халқымыздың ардақты ақындарының бірі, талантты лирик, ғажап аудармашы, білікті әдебиетші, қаламы жүйрік журналист, қазақ поэзиясының көрнекті көркемсөз шеберлерінің бірі – Ғали Орманов жер жәннаты Жетісу өлкесінде, қазіргі Алматы облысының Қапал ауданына қарасты Ешкіөлмес тауының бауырында дүниеге келген.

Қазақ әдебиетіне 20-жыл­дар­дың соңғы ширегінде келген, қа­зақ поэзиясының қалып­тасуы­на, дамуына, өсіп-өркендеуіне ерекше үлес қосқан ақынның бірі. Орыстың, Шығыстың клас­си­калық үлгілерін аударып, қазақ әде­биетінің аударма саласында да біршама үлес қосып, ірі жұ­мыс­тарды игерді. Жамбыл Жа­баевқа 1939-1945 жылдар ара­лы­ғында әдеби хатшылық қызмет ат­қарған. Ол – жан сырларын, та­биғат сипаттарын суреттеген, ли­рикалық жырларын азамат­тық әуендермен тоғыстыра біл­ген толымды ақын. Көптеген өлең жинағының, бірнеше поэма, әңгіме және очерктің авторы атанды.
1938-1945 жылдары Жамбыл Жа­баевтың әдеби хатшысы бол­ған ақын Ғали Ормановтың ла­тын қарпімен жазылған күнделігі табылды. Ақынның жиен-немересі Айдар Қырықбайұлы­ның сөзінше, күнделік шамамен 1939 жылы жазылған.
1 14«Күнделік латын әліпбиімен жазылған. Сол күйі сақталып, жазуы өзгермеген. Бүгінде сол күн­делік жазылған әліпбиді біле­тін адамдар аз екен. Сондықтан күнделікті жаңартып қойдық. Алдағы уақытта аударуға береміз. Күнделіктің мазмұны бойынша Жамбыл атамызға кімдер келген, қандай мәселелер талқыланған деген секілді мәлімет көрсетілген. Күнделік ешқайда жарық көр­ме­ді. Сондықтан Жамбыл атамыз­дың шығармашылығын зерттеуге септігін тигізеді деп ойлаймын», – деді ол.
Күнделікті Ғали Ормановтың жары Айтбала Орманова сақта­ған. Кейіннен қолдан-қолға өтіп, күнделік осы күнге жеткен. Бү­гін­де күнделік атамыздың қызы Жа­миға Ғалиқызына табысталды.
«Елордада бір мектепке ата­мыздың есімі берілген. 2007 жыл­дан бері аталған мектептің ал­ды­на бюст орнату мәселесі көтері­ліп келеді. Қала әкімі Бақыт Сұл­танов болып тұрған кезінде бюд­жеттен Ғали Ормановтың бюс­тін орнату мәселесі бекітілген болатын. Өкінішке қарай, бүгінге дейін мектептің алдына бюст әлі орнатылмады. Осы мәселені Нұр-Сұлтан қаласының әкімі Алтай Көлгінов назарына алса екен», – деп түйіндеді сөзін А.Қырық­байұлы.
Айта кетейік, Ғ.Орманов қыр­ғыз эпосы «Манастың» 1-кітабын, А.Пушкиннің, М.Лер­­­мон­товтың, Ян Райнис­тің, Ф.Мақ­тымқұлының бірқатар поэмасын, Н.Гогольдің «Нева прос­пектісі» повесін, А.Че­­­ховтың әңгімелерін, М.Тұрсын-Заденің «Үндістан балладалары» өлең кітабын, Л.Толстойдың «Анна Каренина» романын қазақ тіліне аударды.
Алдағы уақытта Алматы об­лы­­­сының әкімі Амандық Бата­лов­­тың қолдауымен Ғ.Орманов аударған Л.Толстойдың «Анна Каренина» романының 2 том­дығы жарық көреді.

Ә.Байбол

Back to top button