نۇرداۋلەت ءيمانالى ۇلى: دەسترۋكتيۆتى ماتەريالداردى تاراتۋ، باسقا پلاتفورمالارعا جىبەرۋ زاڭ بۇزۋشىلىققا جاتادى

تۇتاس ەلدىڭ ءدىني قاۋىپسىزدىگى، قاي تۇسىنان قاراساق تا، ەل ءۇشىن ماڭىزى جوعارى. ءدىن جولىن ءوز بەتىنشە قابىلداي بەرگەننىڭ اقىرى قولىنا قارۋ الىپ،  لاڭكەستەردىڭ لاڭىنان تابىلىپ جاتىر. سوندىقتان، ەلىمىزدىڭ ءار قالاسىندا ءدىن ىستەرىمەن اينالىساتىن باسقارمالار بار.

سۇحباتىمىزدا ەلوردا تۇرعىندارىنىڭ ءدىن سالاسىنا بايلانىستى ساۋالدارىنىڭ بىرقاتارىنا جاۋاپ الۋعا تىرىستىق.

− نۇرداۋلەت ءيمانالى ۇلى، نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا ءدىن ىستەرى باسقارماسىنىڭ باسشىسى رەتىندە، سۇحباتىمىز وقىرماندارعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن باسقارمانىڭ جۇمىسى تۋرالى ايتىپ وتسەڭىز.

نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ءدىن ىستەرى باسقارماسى ءوز قىزمەتىن باسقارما ەرەجەسىنە جانە «قر ءدىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» زاڭ اياسىندا جانە وزگە دە زاڭنامالارعا سۇيەنە وتىرىپ جۇزەگە اسىرادى. باسقارمانىڭ نەگىزگى ميسسياسى تۇرعىندار اراسىندا كونفەسسياارالىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتىپ، ازاماتتاردىڭ ءدىني سەنىم بوستاندىعى قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋ جانە ەلورداداعى ءدىني بىرلەستىكتەرىمەن ءوزارا مەملەكەتتىك ساياساتتى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار، قالاداعى ءدىني احۋالدى، ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ قىزمەتىن، ميسسيونەرلەردىڭ، رۋحاني ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ، قايىرىمدىلىق مەكەمەلەرى مەن قورلارىنىڭ قىزمەتىن باقىلاپ، ءدىني قىزمەت سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرامىز.

− ءدىن ماسەلەسى قازىرگى قوعامداعى وزەكتى تاقىرىپتاردىڭ بولىپ تۇر. قازىرگى ۋاقىتتا ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزم قاۋىپى تولىق سەيىلدى دەپ ايتا المايمىز. ءدىن ىستەرىمەن اينالىساتىن باسقارما رەتىندە،  بۇل ماسەلەنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قانداي جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە؟

− وزەكتى سۇراق قويىپ وتىرسىز. سەبەبى، ءسىز كوتەرىپ وتىرعان ماسەلە ەلىمىزدە عانا ەمەس، بۇل جاعداي الەمدە دە ۇلكەن ماسەلە تۋدىرىپ وتىر. ەندى بۇعان قاتىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنىڭ الدىن الۋ باعىتىنداعى ۇلكەن كەشەندى جۇمىستار جاسالۋدا. سونىڭ نەگىزى رەتىندە 2018-2022 جىلعا ارنالعان ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك باعدارلامانى ايتا الامىن. الدىن الۋ باعىتىنداعى كەشەندى ءىس-شارالاردى باسقارماعا قاراستى دىندەردى زەرتتەۋ ورتالىعى ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. باعدارلاما مەن جوسپرالار اياسىندا قالا تۇرعىندارى، سونىڭ ىشىندە ەڭبەك ۇجىمدارىندا، ستۋدەنتتەر اراسىندا، ءارتۇرلى ساناتتاعى تۇرعىندار اراسىندا اقپاراتتىق – ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بىزدە قالا بويىنشا ارناۋلى زاڭگەرلەردەن، پسيحولوگتاردان، الەۋمەتتانۋشىلاردان، تەولوگتار مەن ءدىنتانۋشى مامانداردان قۇرالعان اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ توبى بار. ماسەلەن، جىل باسىنان بەرى 150-دەن اسا ءدىني ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، 2000-نان اسا ادامدى قامتىعان ءىس-شارالار ءوتتى. راديكالدى نەمەسە دەسترۋكتيۆتى ءدىني يدەولوگيالاردان جاپا شەككەن ەلوردالىقتارعا پسيحولوگيالىق، تەولوگيالىق، الەۋمەتتىك كومەك بەرۋ ماقساتىندا «ساپسان» جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ، وڭ ناتيجە بەردى. اتالعان جوبا اياسىندا جىل باسىنان بەرى 220 ادام ماماندارعا ساۋالدارىن قويىپ، ءدىني ماسەلەلەر توڭىرەگىندە جەكەلەگەن سۇحباتتار وتكىزىپ، سۇراقتارىنا جاۋاپتار بەردىك. سونىمەن قاتار، حالىقتىڭ راديكالدى توپتارعا قارسى يممۋنيتەتىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزم يدەولوگياسىنا قارسى باق-تا، ءوزىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردە فوتوپوستتار، بەينەروليكتەر، ماقالالار جاريالاپ، قىسقامەتراجدى فيلمدەر تۇسىرەمىز.

قازىرگى تاڭدا «جۋسان» گۋمانيتارلىق وپەراتسياسى ارقىلى وتانىنا ورالعانداردى قوعامعا بەيىمدەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدەمىز. ۇرىس قيمىلدارى ءجۇرىپ جاتقان ايماقتاردان ورالعان 8 ايەل قازىر تىگىن تسەحىندا جۇمىس جاساپ ءجۇر. سونداي-اق، ارنايى تيمبيلدينگتار، جارمەڭكەلەر، كينو كورسەتىلىمدەرىن ۇيىمداستىرىپ وتىرامىز.

قوعامنىڭ ءدىني ساۋاتتىلىعىن ارتتىرىپ، راديكالدى ءدىني اعىمداردان ساقتاۋ ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز.

− پاندەميا سالدارى جۇمىستارىڭىزدىڭ ساپاسىنا اسەر ەتپەدى مە؟

− الەمدى جايلاعان ىندەت ءبىزدىڭ عانا ەمەس، بارلىق سالاعا ءوزىنىڭ اسەرىن تيگىزبەي قويمادى. پاندەميا سالدارىنان جۇمىسىمىز توقتاپ، ساپاسىنا اسەر ەتتى دەپ ايتا المايمىن. الايدا، حالىقپەن ەتەنە ارالاسۋعا مۇمكىندىك بولماعاندىقتان، جوسپارلانعان كەيبىر ءىس-شارالاردى، سونىڭ ىشىندە تۇرعىندار  اراسىندا جۇرگىزىلەتىن اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ فورماتىن وزگەرتۋىمىزگە تۋرا كەلدى. بۇكىل الەم ونلاين جۇيەگە كوشكەندە، راديكالدى اعىمدار دا ءوز جۇمىستارىن قاشىقتان جۇرگىزۋدى باستاپ كەتتى. سوندىقتان، الەۋمەتتىك جەلىلەرگە جاسالاتىن مونيتورينگتى كۇشەيتۋىمىزگە تۋرا كەلدى. زاماننىڭ اعىمىنا ساي، بارلىق الەۋمەتتىك جەلى پلاتفورمالىن پايدالانىپ، ءىس-شارالامىز بەن كەزدەسۋلەرىمىزدى ونلاين فورماتتا دا وتكىزدىك.

− ەلورداداعى «كيبەر قاۋىپسىزدىك» دەڭگەيىن قالاي باعالايسىز؟

− جوعارىدا اتاپ وتكەنىمدەي ءبىزدىڭ دىندەردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ماماندارى ينتەرنەت جەلىسىندە دىنگە قاتىستى اقپاراتتارعا جۇيەلى تۇردە مونيتورينگ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىرادى. اتاپ ايتاتىن بولسام، جىل باسىنان بەرى باسقارما ينتەرنەت-رەسۋرستار مەن الەۋمەتتىك جەلىلەرگە دەسترۋكتيۆتى يدەيالاردى ناسيحاتتايتىن ماتەريالدارعا مونيتورينگ جۇرگىزۋ بارىسىندا 8 مىڭعا جۋىق راديكالدى ماتەريالداردى انىقتاپ، ارى قاراي بۇعاتتاۋعا جىبەرىلدى. سونداي-اق قازىرگى كەزدە ءبىزدىڭ باسقارما ەلىمىزدەگى الدىڭعى ۇشتىك توپتا ناتيجەلى جۇمىس كورسەتىكەن ۇيىمداردىڭ قاتارىندا.

سونىمەن قاتار، كۇماندى ءدىني قوعامداستىقتارعا جازىلۋ، دەسترۋكتيۆتى ماتەريالداردى تاراتۋ، باسقا پلاتفورمالارعا جىبەرۋ، رەپوستتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ 453 جانە 490-باپتارىنىڭ بۇزىلۋىنا اكەلەتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى.

وسىعان بايلانىستى قازىرگى كەزدە ەلوردا تۇرعىندارىنىڭ جەكە باسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ جانە ءدىن سالاسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتورلارىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا دەسترۋكتيۆتى ءدىني قاۋىمداستىقتاردىڭ پاراقشالارىنان ءوز ەركىمەن شىعارۋ جۇمىستارى ەسكەرتپە رەتىندە جۇرگىزىلۋدە. اعىمداعى جىلى دەسترۋكتيۆتى ءدىني توپتارعا تىركەلگەن 2000-نان استام ادامعا توپتان باس تارتۋ بويىنشا حابارلاما حاتى جولداندى. جۇرگىزىلگەن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستار ناتيجەسىندە ازاماتتار ءوز پاراقشالارىنداعى ءدىني راديكالدى قاۋىمداستىقتارىن ءوشىردى. بۇنى جاقسى كورسەتكىش دەپ ايتۋعا بولادى.

− بارشا مۇسىلمان جۇرتى اسىعا كۇتەتىن قادىر ءتۇنى مەن ورازا ايت نامازى كەزىندە مەشىتتەر قالاي جۇمىس ىستەيدى؟

− بيىل قاتارىنان ەكىنشى جىل رامازان ايى پاندەميا كەزىندە وتۋدە. مۇسىلمان جۇرتى ءۇشىن قاسيەتتى ايدا، قادىر ءتۇنىن مەشىتتە قارسى الىپ، ورازا ايت نامازىن جاماعاتپەن وقۋ ماڭىزدى ءىس بولىپ سانالاتىنىن بىلەمىز. الايدا، بۇل جىلى دا ەلوردا تۇرعىندارى قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاپ، قۇلشىلىقتارىن ۇيدە جاساعاندارى ابزال. ءبىز ءوز كەزەگىمىزدەن، مەشىتتەن تىكەلەي كورسەتىلىمدەر جۇرگىزىپ، پايدالى اقپاراتپەن دەر كەزىندە ءبولىسىپ وتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل تۋرالى تاعى دا تولىق اقپاراتتاردى رەسمي پاراقشالارىمىزدا جاريالايتىن بولامىز.

− باسقارما تاراپىنان الداعى جوسپارلارىڭىزبەن بولىسسەڭىز…

− قازىرگى ۋاقىتتا جوسپارلارىمىز وتە كوپ. جىل باستالعالى بەرى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى، ءتۇرلى سەمينارلار، ءدىني كونفەسسيالاردىڭ باسىن قوسقان ءىس-شارالار وتكىزىلۋدە. وزىڭىزگە بەلگىلى باسقارماعا قارايتىن دىندەردى زەرتتەۋ ورتالىعىمىز بار، ەندىگى جوسپاردا وسى ورتالىقتى الدىن الۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردى ودان ارى جانداندىرۋ، بۇدان ارى كەڭەيتۋدى قاراستىرىپ جاتىرمىز. جالپى قورتىندىلاي كەلە، نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا ءدىني احۋال تۇراقتى دەپ ايتا الامىز. وسى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ءۇشىن ەلوردالىقتارمەن تىعىز بايلانىستا بولىپ، ءارى قاراي جۇيەلى تۇردە جۇمىس جاسايتىن بولامىز.

   سوز سوڭىندا ايتا كەتسەم، قانداي دا ءبىر ءدىني  اقپارات العىلارىڭىز كەلسە، سۇراقتارىڭىز بەن ۇسىنىستارىڭىز بولسا، قالا بويىنشا iKomek – 109 ءنومىرى ارقىلى تەگىن حابارلاسا الاسىزدار.

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button