تالابىڭا نۇر جاۋسىن، نۇراي!

«ءسۇيىنشى! Túrkistan گازەتىندەگى سۇحباتىمدى وقىپ، قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتى ماعان، كورەياعا حات جولدادى. ءوڭىم بە، ءتۇسىم بە، سەنە الار ەمەسپىن!» دەيدى نۇراي قىز، رەداكتسيا ۇجىمىمەن قۋانىشىن ءبولىسىپ. مىنە، جاڭالىق! قيانداعى كورەي ەلىندە ءجۇرىپ، قازاق ءتىلىنىڭ جوعىن تۇگەندەگەن بويجەتكەننىڭ سۇحباتىن گازەتكە جاريالاردا ۇجىمىمىزبەن ونىڭ نيەتىنە ءسۇيسىنىپ ەدىك. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى ەرەكشە ىقىلاس تانىتىپ، قولداۋ بىلدىرگەنىنە ءتىپتى قۋانىپ قالدىق.

ەسكە سالا كەتەيىك، گازەتىمىزدىڭ 2021 جىل­عى 18 اقپانداعى سانىندا (№07) «قا­زاق-كارىس سوزدىگىن قۇراستىرۋعا كو­مەكتەسەتىن مامان ىزدەيمىن» دەگەن تا­قىرىپپەن حانگۋك شەت تىلدەر ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ تۇلەگى ءارى قازىرگى قىزمەتكەرى تسوي يون سوننىڭ (قازاقشا ەسىمى – نۇ­راي) سۇحباتى جاريالانعان بولاتىن. وندا وڭتۇستىك كورەيادا جۇرەگىن ەمدەت­كەن قازاق بالاسىنىڭ ءورىستىلدى اۋدار­ما­شىنى تۇسىنبەي، قينالعانىن ەستىگەن يون سون قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرىپ، اۋ­­­دارماشى بولۋعا بەل بۋعانىن، سو­نى­مەن قاتار، قازاق-كارىس سوزدىگىن قۇراس­تى­رۋعا كومەكتەسەتىن مامان ىزدەپ ءجۇر­گەنىن ايتقان ەدى. مىنە، وسى سۇحبات­تى وقىعان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ نۇرايعا ارنايى حات جولدادى. ال پرەزيدەنتتىڭ اماناتىن ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك كورەياداعى ەلشىسى باقىت دۇيسەنباەۆ جەتكىزدى. مەملەكەت باس­شىسىنىڭ حاتىندا «سەنىڭ Túrkis­tan گازەتىندە جاريالانعان سۇح­با­تىڭ­­دى ىقىلاسپەن وقىپ شىقتىم. قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرىپ، وزگە­لەرگە، اسىرەسە جاستارعا جاقسى ۇلگى كورسەت­كەنىڭ ءۇشىن ريزاشىلىعىم­دى بىلدىرەمىن. قازاق-كا­رىس ءسوزدى­گىن ازىرلەۋ تۋرالى يگى باس­تاماڭمەن تانىسىپ، ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مەن ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيسترىنە تاپسىرمامدى بەردىم» – دەپ جازىلىپتى. بارەكەلدى!

تۇسىنە بىلگەنگە، قازاق ءتىلىنىڭ جانا­شىرى بولىپ جۇرگەن وزگە ەلدىڭ ازا­ماتىنا قۇرمەت كور­سەتكەن پرەزيدەنت انا ءتىلىن بىلمەيتىن كوپ قازاققا وي سا­لىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە، مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيلىك پەن بۇقارا ارا­سىنداعى دانەكەر – باس­پاسوزگە شىققان ءاربىر وزەكتى ماسەلەنى نازاردان تىس قالدىرماي، ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىراتىنى دا ءبىزدىڭ اتقا­مىنەرلەردىڭ تالايىنا ۇلگى. جالپى، قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە جاريالانعان ەل تاعدىرىنا قاتىستى قايسىبىر شەتىن ماسەلەگە ءوز پىكىرىن ءبىلدىرىپ، قايعىدا دا، قۋانىشتا دا ەل­مەن بىرگە ەكەنىن ۇنەمى سەزدىرىپ وتى­را­تىنى قۋانتادى.

بۇگىندە وڭتۇستىك كورەيادا ءبىلىم ىزدەپ، ەم الىپ، ناپاقاسىن تاۋىپ جۇرگەن وتان­داستارىمىز بارشىلىق. ءتىلى ءبو­لەك، جات جەردە قازاقتارعا كومەكشى قۇرال بولسىن دەپ، قازاق-كارىس سوزدىگىن قۇراستىرۋعا تالاپ­تا­نىپ جۇرگەن نۇرايدىڭ نيەتى شى­نىندا ىزگى.

پرەزيدەنت نۇرايعا جازعان حا­تىندا «تالابىڭا نۇر جاۋسىن، نۇراي!» دەپ اق تىلەگىن بىلدىرگەن ەكەن. ءبىزدىڭ دە تىلەك وسى.

قازاقستان پرەزيدەنتىنەن حات الۋىم ومىرىمدەگى ەرەكشە ءسات بولدى

تسوي يون سون، حانگۋك شەت تىلدەرى ۋنيۆەرسي­تەتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى:

تالابىڭا نۇر جاۋسىن، نۇراي!

– باستاپ­قى­­­دا قازاق­ستان­­­نىڭ وڭ­تۇس­تىك كورەيا­داعى ەلشىلىگى­نىڭ وكىلدەرى حابارلاسىپ، ماعان اقوردادان ارنايى حات كەلگەنىن ايتقاندا سەنبەدىم. قا­زاق­ستان پرە­زي­دەنتىنەن حات الۋىم مۇمكىن ەمەس دەپ وي­لادىم. مەن تۋرالى ەستىپ-ءبىل­سە دە حات جازبايتىن شىعار دەپ توپ­شىلادىم. سول سەبەپتى بۇل تۋرالى العاش ەستىگەندە قا­زاقستان پرەزيدەنتىنەن حات الاتىنداي ەرلىك جاساعان جوقپىن عوي دەگەن ويدا بول­دىم. سوسىن قازاقستاننىڭ كورەيا­داعى ەلشىسى ماعان قازاق ءتىلىن ۇيرەتكەن ءاليا اپاي مەن ۋنيۆەرسيتەتىمىز­دىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتىنىڭ الدىندا حاتتى داۋىستاپ وقىپ، رەسمي تۇردە تابىستاعان كەز­دە عانا سەندىم. ومىرىمدەگى ەرەكشە ءسات بولدى. قۋا­نىشىمدا شەك بولمادى. وتە ريزا بولدىم. سونىمەن قاتار، حاتىندا جاز­عانداي پرەزيدەنتتىڭ قازاق-كارىس ءسوز­دىگىن قۇراستىرۋعا كومەك كورسەتۋدى قا­­زاق­ستاننىڭ سىرتقى ىستەر، ءبىلىم ءجا­نە عىلىم مينيسترلىكتەرىنە تاپسىرعانى مە­نى قۋانتتى. مەنىمەن قوسا اتا-انام دا قات­تى قۋاندى. ولار دا مەن سەكىلدى باس­تاپقىدا سەنگەن جوق. «قىزىمىز باسقا ەلدىڭ پرەزيدەنتىنەن العىس حات الدى» دەسە، كوپشىلىك سەنبەيدى عوي. اتا-انام قا­زاق تىلىندە ەشتەڭە تۇسىنبەسە دە، مەنىڭ قا­زاق تىلىندە ەركىن سويلەي الاتىنىمدى ماق­تان تۇتادى. ەكى جىل بۇرىن قازاق­ستان­عا بىرگە ساياحات جاساعانبىز. سول كەز­دە ولار قازاقستاننىڭ تابيعاتىن قات­تى ۇناتقان ەدى. جالپى، قازاقستان پرە­زيدەنتى جولداعان العىس حاتىندا تەك ما­عان ەمەس، سونىمەن قاتار مەنى ءتار­بيەلەپ وسىرگەن اتا-اناما دا ريزاشىلىق ءبىلدىردى دەپ تۇسىنەمىن.

وسى رەتتە قازاق ءتىلىن دامىتۋعا دە­گەن باستامامدى قولداپ، ارنايى حات جول­داعان قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ مىرزاعا العىس ايتامىن! سو­نىمەن قاتار، مەنەن سۇحبات العان Túrkistan گازەتىنىڭ ۇجىمىنا دا ايتار ال­عىسىم شەكسىز!

نۇرايدى قازاق تىلىنە دەگەن قۇرمەتى ءۇشىن باعالايمىن

ءاليا قۇرىشجان، حانگۋك شەت تىلدەرى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى:

تالابىڭا نۇر جاۋسىن، نۇراي!

– Túrkistan گازەتىن بۇ­رىن­نان وقيمىن. تەك وقىپ قوي­ماي، ستۋدەنتتەرگە وقۋ قۇ­رالى رەتىندە ساباقتا قول­­دانامىن. باسقا با­سى­لىمدارمەن سالىستىرعاندا، Túrkistan-نىڭ ءتىلى جاتىق، ماتەريالدى بەرۋ ءتاسىلى بولەك. سول سەبەپتى ءوزىم ءسۇيىپ وقيتىن گازەتكە شىق­قان شاكىرتىمنىڭ سۇحباتىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ وقىعانى كوڭىل قۋانتادى. ءالى كۇنگە دەيىن تۇگەل ۇجىممەن بىرگە قۋانىپ، ايتىپ ءجۇرمىز. كەشە بۇل جاڭا­لىقتى كوكتەمگى سەمەستردى باستاپ جاتقان ستۋ­دەنتتەرگە ايتىپ بەردىم. ولارعا «نۇراي دا باس­تاپ­قىدا سەندەر سەكىلدى قازاق تىلىندە ارىپتەردى جازىپ-اي­تىپ ۇيرەنىپ جۇرگەن. ناتيجەسىندە تاباندىلىق تا­­نى­تىپ، قازاق ءتىلىن جاقسى مەڭگەرىپ ال­دى. سەن­دەر دە نۇراي سەكىلدى ەڭبەكتەنسەڭدەر، وسى­لاي جەمىسىن كورەسىڭدەر» دەپ جىگەرلەندىرىپ قوي­د­ىم.

باستاپقىدا نۇراي حاتتا وزىمەن قوسا مەنى دە اتاپ وتكەنىن ايتقاندا قاتتى تاڭعالدىم. نەگىزى، ءتىل­دى زەرتتەۋ، مۇنى شەتەلدىكتەرگە وقىتۋ راسىمەن ينە­مەن قۇدىق قازعانداي. دەگەنمەن كۇندەردىڭ كۇ­نىندە ەل پرەزيدەنتىنىڭ سەۋلدە كارىستەرگە قازاق ءتى­لىن ۇيرەتىپ جۇرگەن مەنىڭ ەڭبەگىمدى باعالاپ، سالەم جول­دايدى دەپ كۇتكەن جوقپىن. سوندىقتان نۇراي­دى قازاق ءتىلىن بىلۋگە باۋلىعانىم ءۇشىن قۋانىش­تى­مىن.

جالپى، باسقا تىلدەرگە ۇيرەتەتىن فاكۋل­تەت­تەر­مەن سالىستىرعاندا ءبىزدىڭ فاكۋلتەت ونشا ءۇل­كەن ەمەس. دەسەك تە فاكۋلتەتتەردىڭ اراسىندا باسەكە­لەس­تىك جوعارى، سوندىقتان جۇمىسىمدى وڭاي دەي ال­ماي­مىن. شەتەلدىك ستۋدەنتتەردى «قازاق ءتىلى – اۋەز­دى ءتىل، قازاقستان – ادەمى ەل» دەپ قىزىعۋشىلىعىن وياتۋ ءۇشىن تالاي كۇش سالۋىم كەرەك. سوسىن ولاردىڭ سا­باق بارىسىندا قىزىعۋشىلىعىنىڭ كەمىپ قال­ماۋىن قاداعالاۋىم قاجەت. قىرىق جىل ەڭبەك ءوتى­لىم بولسا دا، قازىرگە دەيىن ءار ساباققا تىڭعىلىقتى دايىندالامىن، ويتكەنى جىل سايىن قاتارعا قو­سىلىپ جاتقان ستۋدەنتتەردىڭ تالابى باسقا، كوز­قاراسى دا وزگەشە. دەگەنمەن ستۋدەنتتەرىمنىڭ ارا­سىن­­دا ءوز تاعدىرىن قازاقستانمەن بايلانىستىرعان، قازاقستان تۋرالى ۇنەمى ويلاپ جۇرەتىن نۇرايدىڭ ورنى ەرەكشە. EXPO كورمەسى كەزىندە كورەيا پاۆيلونىندا جۇمىس ىستەۋگە جاستاردىڭ اراسىندا كونكۋرس جاريالانعاندا، تىلدەن ەمتيحان الدى. سول كەزدە جۇزگە جۋىق ۇمىتكەر قا­بىل­داۋ كوميسسياسىنىڭ ورىس تىلىندە ازىرلەگەن ەمتي­حانىنا قاتىسقان. ال نۇراي بولسا، «EXPO قازاق­ستاندا وتەدى. سول سەبەپتى ەمتيحاندى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق تىلىندە عانا تاپسىرامىن» دەپ تابانداپ تۇرىپ الدى. قازاق تىلىندە نۇسقالار ازىرلەمەگەن ەمتيحان الۋشىلار ساسقالاقتاپ، ەرتەسىندە جالعىز نۇرايدان قازاق تىلىندە ەمتيحان الدى. سول سەبەپتى نۇرايدى قازاق تىلىنە دەگەن وسىنداي ەرەكشە قۇرمەتى ءۇشىن باعالايمىن. سو­نىمەن قاتار، ەلىمىزدىڭ بەيبىت اسپان استىندا ءومىر سۇرۋىنە ۇلەس قوسىپ جاتقان پرەزيدەنتىمدى دە ەرەك­شە قۇرمەتتەيمىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اكەسىنىڭ كەرەمەت تۇلعا بولعانىن كوپشىلىك جاقسى بىلەدى. ول كىسىنىڭ زيالى ورتادا ءوسىپ-ونگەنى كورىنىپ تۇر. ەل باسقارۋمەن قاتار، قازاق مادەنيەتىنە قىزىعاتىن شەتەلدىكتەرگە كوڭىل ءبولىپ، سونداي-اق، زامان اعىمىنان قالىسپاي، الەۋمەتتىك جەلىگە ءمان بەرىپ جۇرگەنىنە وتە ريزامىن.

قۋات اۋەسباي

ۇقساس جاڭالىقتار

Back to top button