Дипломатия жемістері

Биыл Қазақстанның тәуелсіз мемлекет болып жария­лан­ғанына 30 жыл толады. Осы тарихи датаға байланысты өмірімнің жиырмаға жуық жылын осы салаға арнаған дип­ломатия ардагері хақында, дербес еліміздің сыртқы сая­сатының қалыптасуы мен даму жолы жөнінде әңгіме қозғауды жөн көр­дім.

Әуелі қазақ халқының тарихына аздап көз жүгіртіп өтсек. Қазіргі тәуелсіз Қазақ­стан дипломатиясы Ұлы дала дипломатиясының жалғасы деу өте орынды. Қазақ халқының ұлт болып қалыптасу мәселесін қалың жұртшылыққа таныстыру жо­лында тер төккен ғалымдар мен жазушылар арасындағы Ә.Марғұланның, С.Мұқановтың, М.Әуезовтің, С.Кеңесбаевтың шоқтығы биік. Олар Ұлы дала дип­ломатиясының бағзы заманнан бастау ала­тынын бірнеше деректермен дә­лел­деген.

Мысалы, Республика Академиясы жар­шы­сының (1957, 1969, 1985 жыл­дардағы) басылымдарында:  «Қазақстанның ХV–ХVIII ғасырлардағы әлеуметтік-саяси  тари­хын зерттей келе, бұл тек сол дәуірде бол­ған оқиғалар ғана емес, сондай-ақ ол күл­лі қазақ халқының қалыптасуы мен өту жол­дары, ата-бабаларымыздың тарихы, ежел­гі тайпалардың бет-бейнесі мен олар сөйлеген тілдің орта ғасырға дейін жетіп, бүгін­гі таңға көп өзгеріске енбей келуі, қазақ хал­қының данышпандығын баяндайтын та­ри­хи ғұмырнама» делінген. Оқымыс­ты­лар­дың айтуынша, тайпа көсемдері әрі әскер ба­сы, әрі сот, әрі ұлттық дін мен дәстүр сақ­тау­­шысы болумен қатар, олардың бейбітшілік пен соғыс мәселелері жөніндегі келісімдерге қол қоюға құқылары да бар болған.

Ежелден қазақ халқы өзінің төл та­ри­хын, туған жерін, тілін, ділін, салт-сана­сы мен ғасырлар бойы қалыптасқан дәс­түрлерді құрметтеуді, оларды көзінің қара­шығындай сақтап қастерлеуді ұрпақтан-ұр­паққа аманат етіп қалдырған. Бір дерек­терде (б.ж.с. дейінгі VIII–VIғғ.) сақтар мен массагеттер бірігіп көршілес тайпалармен бей­біт және сауда-саттық байланысқа түс­кен­дігі жөнінде және олардың Ассирия және Мидиеямен, көп кешікпей Персиямен өзара тиімді шарт жасасқаны туралы жазылған.

Бейбіт өмір сүру, бөтен елдермен дос­тық қарым-қатынаста болу – қазақ хал­қының ежелден бойына біткен абзал қа­сиеттерінің бірі. XVII-ХIX ғасырларда Орта Азия аумағында дипломатиялық, сауда, әс­кери байланыстар шеңберінде орын алған дәс­түрлердің бірі – елшілер құқығына қол сұқ­пау, сапар кезінде елшілердің қонып шығуы­на, көліктердің тынығуына мүмкіндік ту­ғызу, сондай-ақ белгіленген мөлшердегі ке­дендік баж салығын төлеу болды. Аймақта қа­лыптасқан дәстүрлер бірте-бірте мемле­кеттік ережелер мен халықаралық норма­ларына ауысқаны – бүгінгі дипломатияның негізі екендігінің куәсі. Елшілердің құқықтық дәрежесі тек шарттармен шектеліп қана қой­май, Орта Азия мен Қазақстан халықтарына тән салт-дәстүрлерге, дініне, мемлекеттің іш­кі заңдарына негізделді.

Қазақстан 1991 жылы өзін Тәуелсіз мем­лекет деп жариялағаннан кейін, Сыртқы істер министрлігі қызметі мүлде өз­герді. Қазақстан Республикасының тәуел­сіздігін мойындаған халықаралық қауым­дас­тық елдерімен терезесі тең, сыртқы саясатын өзі анықтайтын мемлекетке айналды. Қысқа мерзім ішінде Сыртқы істер министрлігі ал­дында ұлттық мүддеге сай маңызды да жауап­ты міндет – дипломатиялық жұмысты дұрыс жолға қою мәселесі тұрды.

Тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш Сырт­қы істер министрі болып тағайындал­ған Төлеутай Сүлейменов басқарған ұжым қиын да күрделі шараларды үлкен жауап­кер­шілікпен атқара білді. Күрделіліктің біріншісі – Кеңес дәуірі кезінде Қазақстанның дербес сыртқы саясат жүргізу тәжірибесінің аз бол­ған­дығы; екіншісі – Кеңес Одағы құлағаннан кейін Қазақстанның өзіне тән сыртқы саясат жүргізуде геосаяси ақиқатқа сай бейімделуін­дегі қиындықтарға төзе отырып, өзіндік сыртқы саясат жолына түсуі.

Елде болған жағдайды шешу барысында жас мемлекеттің дипломатиялық қыз­ме­тіне шет елдерде жұмыс істеген маман­дар­ды және сол кезде КСРО Сыртқы істер ми­нистрлігі (СІМ) мен халықаралық ұйым­дар­дағы дипломаттарды Қазақстан Республи­ка­сының СІМ-не қызметке шақыру қажеттілігі туды.

Тәуелсіз еліміздің Сырқы істер ведомст­во­сын­дағы алғашқы ұйымдастыру шара­ларының бірі министрлік жұмысына құқық­тық негіз беру болды. Бұл тұрғыда сырт­қы байланыстарда тәжірибесі мол шет елдер­дің сыртқы саясатына сараптама жасай оты­рып, Қазақстанға сай халықаралық құ­жат­тардың құқықтық принциптерін зерттеп, зерделеп, оларды заң арқылы бекіту болды.

Ұжымның алғашқы қолға алған құ­жаты – «Қазақстан Республикасы­ның Сыртқы істер министрлігі туралы Ережесі». Үкімет басшыларының жан-жақты талдауы­нан өткен бұл құжат Президент Жарлығымен 1992 жылғы 2 шілдеде бекітілді. Жарлық кү­шіне енгеннен бастап, Сыртқы істер ми­нистрлігі Қазақстан Республикасының ат­қарушы органы болып есептелініп, оған шет мемлекеттер және халықаралық ұйымдармен байланыс орнату құқығы берілді.

Сыртқы істер министрлігі өміріндегі аса маңызды туынды – тәуелсіз, жас Қа­зақстан Республикасының сыртқы саясат жөніндегі тұжырымдамасы (концепция) болды. Тұжырымдамада егеменді еліміздің сыртқы саясаттағы негізгі қағидалары мен ба­ғыттары, мақсаттар мен көзқарастар жүйесі жан-жақты айқындалды.

Дипломатиялық қызметтің басты мақ­саты – Қазақстан Республикасын­да әлеуметтік-экономикалық реформаларды жүзеге асыру үшін сыртқы саясатта қолайлы жағ­дайлар жасау және елімізге қажетті шет­ел­дік инвестициялар тарту. Мемлекетіміздің сыртқы саясаты – халықаралық ұйымдардың қолдауымен шет елдермен сауда–эко­номикалық байланыстарды барынша дамыту. Елі­міздің ішкі және сыртқы саясатының үндестігін еске ала отырып, республикамызда демократиялық қоғам құру, әлеуметтік жағ­дайды одан әрі жақсартуға бағытталған на­рық­тық экономика жүйесін жасау, Ота­ны­мызда тұрып жатқан азаматтардың конс­ти­туциялық құқығын сақтау – тәуелсіз мем­­­лекетіміздің ең басты мақсаты екенін ес­тен шығармауға тұңғыш Пре­зидент Н.Назарбаев үнемі назар аударып отыр­ды.

Қазақстан Республикасының сыртқы саясатының негіздері – тепе теңдік, көп­векторлық, әріптестерімен сыртқы қаты­настарды орнатуда прагматикалық принцип ұстау, өз елінің сыртқы саясатына қайшылық келетін іс-қимылдар кезінде сабырлы да са­лиқалы, істің мән-жайына терең талдау жасау ар­қылы елімізге келген шетелдік инвес­ти­цияларды барынша қорғау. Сонымен қатар екі­жақты не көпжақты қарым-қатынастарды нығайтуда халықаралық құқық қағидаларын дұрыс пайдалану.

Елбасының ядролық қарудан бас тарту жөніндегі тарихи шешімі қазақ еліне бедел мен абырой әкелді. Халықаралық қауым­дастыққа мүше елдер республиканың бұл қадамына өз ризашылығын білдіріп, жаңа тәуелсіз мемлекеттің дүниежүзілік қауіп­сіздік ісіне қосқан үлесін шексіз деп ба­­ға­лады. 1992 жылдың мамырында Қазақ­стан Республикасы Лиссабон хаттамасына қол қойып, өзін ядролық қарусыз мемлекет ретінде жариялады.

Егеменді еліміздің сыртқы саясатының қалыптасуына едәуір ықпал жасаған оның Біріккен Ұлттар Ұйымында өз ұста­ны­мына берік болғаны. Қазақстан Республикасы БҰҰ-ға 1992 жылғы 2 наурызда мүше болды.

Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарынан бастап-ақ Қазақстан шекаралас ел­дер­мен халықаралық құқыққа негізделген, дос­тық пен тату-тәтті көршілікті көзінің қара­шығындай сақтауды алдына мақсат етіп қой­ды. 1991 жылдың желтоқсанында қа­был­данған Алматы Декларациясында Тәуел­сіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) құрылған­дығы әлемге жария болды. ТМД-ның жұмысы оған мүше елдердің бір-бірімен тең құқық­тығы негізінде құрылғаны, олардың терри­ториялық тұтастығын құрметтеу, осы күнге дейін қалыптасқан шекаралардың беріктігін сақтау және бөтен елдер тарапынан көршілес мемлекеттер шекарасына қауіп-қатер төнсе, бірігіп тойтарыс беру жөнінде келісімге келді.

Осындай қиын-қыстау заманда, яғни 1994 жылғы 13 қазанда Қазақстан Рес­публикасының Сыртқы істер министр­лігіне басшылық ету Қасым-Жомарт Тоқаевқа бұйырды. Ол баянды еңбек еткен 1994-1999 жылдар еліміздің сыртқы саясатындағы елеулі кезеңдердің бірі болды. Еліміз дербес мемлекет ретінде үлкен әлемге алғашқы қадамдарын жасай бастады. Мемлекетаралық қатынастар орнату тәжірибесі жоққа жақын болатын. Алайда жас қазақ дипломатиясы бұл құрметті де қиын миссияны абыроймен орындап шықты. Қасым-Жомарт Тоқаевты шет елдерде «кәнігі дипломат» деп бағалайды, оның жоғары кәсіпқойлығын құрметтейді, қазіргі қазақ дипломатиясы мектебінің негізін қалаушы ретінде біледі. Мемлеке­ті­міздің талай жоғары лауазымды қызмет­терінде абыройлы жұмыс атқарған Қ.Тоқаев мырза 2002 жылы Сыртқы істер министрі бо­лып, дипломатияның сара жолына қайта орал­ды. Әлемдік ауқымдағы дипломат дең­гейі­не көтерілген Қасым-Жомарт Ке­мелұлы – ірі халықаралық форумдардың қалаулы қонағы, дүниежүзілік дипломатиялық қоғам­дастықтың танымал өкілі. 2007 жылға дейін өзіне тапсырылған  жауапты қызметке бар білімі мен күш-жігерін арнаған Қ.Тоқаевтың есімі Қазақстан сыртқы саясатымен байла­ныста бола тұра, жаһандық саясатта да әбден танымал тұлға. Бұған Қасым-Жомарт Ке­мелұлы­ның 2011-2013 жылдарда Біріккен Ұлт­тар Ұйымының Бас хатшысының орын­басары лауазымында табысты жұмысы дәлел бола алады.

Қазақстан Республикасы тәуелсіздік жылдарында, өз елінде халықаралық жоғары деңгейдегі кездесулер, жиындар, форумдар өткізумен, дұниежүзілік қауымдас­тық елдерін  өз назарына аудара бастады.

2010 жылғы Қазақстан Республика­сы­ның Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынты­мақтастық Ұйымына (ЕҚЫҰ – ОБСЕ) төрағалық етуі – еліміздің сыртқы саясаты мен ха­лық­аралық қатынастарын әлемге паш етудегі тарихи оқиғалардың бірі болды. Бұдан бұрын бұл мәртебе ешбір мұсылман еліне, сондай-ақ посткеңес кеңістігі елдеріне бұйырмаған еді. Төрағалық жөніндегі шешім ұйымға мүше мемлекеттердің Қазақстанның  әлемдік процестегі позитивті рөлі, оның құқықтық, демократиялық мемлекет құруға шынайы ұмтылыстарын ресми бағалауы болды.

ХХІ ғасырдың басында елордамызда өт­кізілген ЕҚЫҰ-ның бірінші басқосуы және онда қабылданған Астана Деклара­циясының маңызы жоғары деңгейдегі халықаралық шара­лардың санатына жатады. Сәтті өткен төрағалық жылынан кейін, Қазақстан ЕҚЫҰ-ның «Үштік» шеңберінде өз жұмысын бел­сенді жалғастырды. 2011 жылдың қыркүйе­гінен желтоқсан айына дейін біздің мемлекет қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастық форумына басшылық етті. Белгілі қазақ дип­ломаттарының келіссөздер жүргізудегі ше­берлігі, декларация мәтініндегі кейбір келіс­пеушіліктерді алып тастауы, не ымыраға келу­дегі аймақ өкілдерімен жеке-жеке дөң­гелек үстел басында күні-түні өткізген кез­десу­лері нәтижесінде Астана Декларациясы қа­былданып, ЕҚЫҰ-ның болашақ тағдыры айқындалды.

Дүниежүзінде болып жатқан әртүрлі әскери қақтығыстар мен дау дамай­ларға тоқтау бере алатын саяси құралдардың бірі – әлемдегі дін өкілдерінің бір жерге бас қосып, дүниеде болып отырған келеңсіз жайттарды дөңгелек үстел басында, диалог пен өзара пікір алмасу арқылы бейбіт түрде шешу. Осы орайда, Қазақстанның Тұңғыш Президенті – Елбасы Н.Назарбаевтың баста­масымен Астана қаласында Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің  сьезін өткізу шешімі қабылданды. Осыған дейін конфес­сияаралық келіссөздерді орнатуға бағытталған іс-шаралардың бірі Италияның Ассизи қаласында 1986, 2002 жылдары өткен болатын. Кең көлемде сьезд мәртебесінде бұрын болып көрмеген осындай саяси шара­ны өз елінде өткізуге Қазақстан бел байлады. Бұл 2003 жыл болатын. Астанамызға ислам, хрис­тиан, иудаизм, будизм, сондай-ақ көп­теген дәстүлі діндердің көшбасшылары жиналды. Форум нәтижелері бойынша дек­ларация қабылданды, онда рухани лидерлер адамзат үшін бейбітшілік пен өзара сыйлас­тықты сақтау, сондай-ақ келешекте бейбіт­шілік негізінде қоғамда тұрақтылықты  қам­тамасыз ету арқылы бірлесе атқаратын іс-әрекеттер туралы өз ойларымен бөлісті. Өткен іс-шараның жеңісі сьезді 3 жылда бір рет өткізу туралы келісім болды. Осыдан кейінгі   2006 жылы Астанада өткен ІІ сьезге 17 конфессиялық делегация қатысқан болса, 2009 жылғы ІІІ сьезге келген делегациялар саны 77-ге жетті. Келісілген мерзімде өтіп тұратын – 2012 жылғы IV Сьезд; 2015 жылғы          V Сьезд; 2018 жылғы VI Сьезд делегаттары көтерген мәселелер – адамзат алдында тұрған күрделі проблемалардың өрістеп келе жатқан өзектілігін мойындап, қоғамның әр мүшесінің өз жауапкершілігін сезіну; діннің өскелең рөлін және дінаралық өзара түсініс­тік пен қазіргі кездегі әлемдегі ынтымақ­тас­тықтың қажеттілігін ескеру; дінге сенетіндер­ді өзара құрметтеу мен үйлесімдікке ықпал ету; мәдени және рухани мұраны қорғау мен дамытуға ұмтылыс көрсету; этнос және дінаралық араздыққа, өшпенділікке ымыра­сыз қарсы шығып, әртүрлі сенімдегі адамдар­мен бейбіт өмір сүру адамзат қауіпсіздігінің маңызы деп атап көрсетілді.

2010-2011 жылдары аралығында Қазақ­стан Республикасы Шанхай Ынтымақ­тас­тық Ұйымына (ШЫҰ-ШОС) төрағалық етті. Өзара сенімділік пен теңдіктің, мәде­ниет­тердің әртүрлілігіне құрметтің және өзара тиімді біріккен дамуға талпыныстың «Шанхай рухын» басшылыққа ала отырып, Қа­зақстан бұл ұйымға басшылығын іс жүзін­дегі нақты нәтижелерімен іске асырды. Сыртқы істер министрлігі бұл бағытта ай­тарлықтай жұмыс көлемін атқарды. Атап айтқанда, ШЫҰ елдерінде, тұтастай алғанда, әртүрлі деңгейде өткен 90-ға жуық іс-шаралардың нәтижесінде ұйымға мүше елдер арасындағы ауқымды және жан-жақты ынтымақтастық одан әрі нығая түсті. ШЫҰ мемлекет басшылары бірауыздан Қазақстан төрағалығына жоғары баға бере келе, нәти­желі бастамалардың жалғасын табуды ұсынды. Орталық Азия мемлекеттері мен Қытай мүше болған бұл ұйымның негізгі мақсаты – ау­мақта қауіпсіздікті сақтап қана қоймай, елдер арасындағы экономикалық байланыстарды барынша дамыту.

Елді елең еткізген оқиғалардың бірі – 2011 жылы Қазақстанның Ислам Ынты­мақтастық Ұйымына  (ИЫҰ) төрағалық етуі болды. Мүше елдердің саны жағынан
(57 мемлекет) БҰҰ-нан кейін екінші орында тұрған бұл үйым – мұсылман мемлекеттерінің басын біріктіретін халықаралық маңызды саяси, экономикалық, гуманитарлық құры­лым. 2011 жылғы 28-30 маусымда  Астанада ИЫҰ Сыртқы істер министрлері кеңесінің (СІМК) 38-сессиясы өтті. Бұл басқосуды тарихи оқиға деп атауға болады, өйткені, онда Ислам конференциясы ұйымы атауын (ИКҰ) Ислам ынтымақтастығы ұйымы (ИЫҰ) деп өзгерту туралы шешім қабылданды және Адам құқықтары жөніндегі тұрақты комиссия құрылды. Алғашқы рет ИЫҰ-ның Орталық Азиямен ынтымақтастық жөніндегі іс-әрекет жоспары қабылданды.

Жаңғырту мен реформаларды ХХІ ғасырдағы Ислам әлемі дамуының негізі деп жарияланған, мазмұны жөнінен ұйымның ең прогрессивті құжаты болған  сол кездегі Қазақстан Республикасының Пре­зиденті Н.Назарбаевтың мұсылман үкіметі алдындағы бағдарламалық сөзі ИЫҰ Астана декларациясының негізін қалады. Сыртқы істер министрлері кеңесі (СІМК) жүзден астам қарар қабылдады, соның ішінде Қазақ­станның бастамасымен ұсынылған Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі ислам ұйымын құру, Ауғанстандағы заңсыз есірткі өндіру және оның айналымымен күресу, бұрынғы Семей ядролық полигоны мен Арал теңізі өңірлерін сауықтырып, қалпына келтіру жөніндегі құжаттар бар. Ұйым шеңберінде қабылданған шешімдер салиқалы да байсал­ды, төзімді де икемді болды. Қазақстан мен ИЫҰ арасындағы экономикалық қарым-қатынастар мен саяси әрекеттер, өркениеттер мен дінаралық диалогтар «Батыс пен Шығыс» елдерін байланыстыратын көпір болатыны сөзсіз.

Тәуелсіздік алған күннен бастап Ел­ба­сы бұрынғы Кеңес Одағы құрамында болған республикалардың басын біріктіретін экономикалық жүйе құру бастамасын қолға алған болатын. Соның бірі – Еуразиялық экономикалық ұйым мен Кедендік Одақ. Аталмыш интеграциялық бірлестік Қазақ­станның ұлттық мүддесін қорғайтын, көптен бері экономикалық ізденіс жолында жүрген миллиондаған халқымыздың үміт-арманы еді. Еуразия континентінде дүниеге келген бұл ұйым болашақта еуроатлантикалық және азиялық таралымды бекітетін ең басты түйін болмақ.

Қазақстан Республикасы өзін егеменді мемлекет деп жариялаған уақыттан бері дүниежүзі елдерін ядролық қарудан бас тартуға шақыруда. Қазақстан тарапы 2011 жылы Нью-Иоркте өткен БҰҰ Бас Ассам­блея­сында әлем жұртшылығының назарын адам­зат өміріне төніп тұрған қатерлі қауіп­тен сақтануға аударды. Сондықтан да ядролық қарулары бар мемлекеттердің осындай жойқын күштен бас тартып оны пайдаланбау және ол арқылы қоқан-лоққы көрсетпеу жөнінде Конвенция қабылдауды ұсынды.

Тәуелсіздік жылдарындағы Қазақ дип­ломатиясының қол жеткен ірі же­тіс­тіктерінің бірі еліміз Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік кеңесінің 2017-2018 жылдардағы тұрақты емес мүшелері құрамына енуі және оған төрағалық етуі болды. Бұл тек біздің мемлекетіміздің ғана емес, сондай-ақ, бұған дейін ешқашан халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке жауап беретін органда өкілет­тілік етпеген бүкіл Орталық Азия өңірінің де табысы болды.

БҰҰ-ның Жарғысына сәйкес, осы ұйымға мүше 193 мемлекеттің Қауіп­сіз­дік кеңесіне тұрақ­ты емес мүше елдері атынан жарты жыл­­ға төрағалық ету құқығы бар. Күллі әлем­нің назарын өзіне аударатын осын­дай лауа­зым­ға Қазақстанның қол жет­кізуі оның БҰҰ-на мүше болған жылдардан бастап дәйек­­ті де салиқалы жүргізген сыртқы сая-са­ты­ның нәтижесі деп түсінген абзал.

Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінің төрағасы ретінде БҰҰ Хатшылығы­ның көмегімен Қауіпсіздік кеңесінің үздіксіз күнделікті жұмысын қамтамасыз етті және мандатқа сәйкес жүктелген функцияларды орындады.  Қазақстанның төрағалығы бары­сында консультациялар, брифингтер және пікірталастар форматында 30-ға жуық оты­рыс өткізілді. 2018 жылғы 18 қаңтарда Ел­басымыздың төрағалық етуімен өткен «Жаппай қырып-жою қаруын таратпау: сенім шаралары» тақырыбындағы жоғары деңгей­дегі  тақырыптық брифинг Қазақстан­ның БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінде төрағалық етуінің басты іс-шарасы болды.  Отырыс сенімді нығайту шаралары, сондай-ақ преветивті дипломатия құралдарын нығайту әлемдік державалар арасындағы саяси коньюнктура нәтижесінде уақытылы шешілмейтін көпте­ген  маңызды мәселелер бойынша прогреске қол жеткізудің негізі бола алатынын көрсетті.

Төрағалық ету мерзімінде Қазақстан өзі­не бауырлас мемлекет – Ауғанстан­ның әл-ахуалына баса назар аударды. Қазақ дипломаттарының бастауымен Ауған жеріне келген өзге елдердің дипломаттары, бұл игі бастаманы қолдайтындарын және де бұдан былай осы елдің бейбіт өмірге оралуына бар күш-жігерін жұмсайтындарын білдірді.

Тұңғыш рет елімізді әлемге танытқан Азия континентіндегі өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңес (АӨСШК–СВМДА) құру бастамасы еді. Кеңес­ті шақыру жөніндегі идеяны Қазақ­станның Тұңғыш Президенті Н.Назарбаев 1992 жылғы қазанда  өткен БҰҰ Бас Ассам­блеясының 47 сессиясында ұсынған бо­ла­т­ын. Елбасы бұл бас­таманың негізгі мәні әлемнің өзге өңір­леріне қарағанда әлі тиісті тетігі қалыптасып бол­маған Азия құрлығында қауіпсіздікті қамтамасыз етудің ықпалды әрі әмбебап құрылымын қайта құруға деген ұмты­лыс еке­нін атап көрсетті.  Міне, содан бері 29 жыл өтті. Кеңес Жарғысына сәйкес, мүше елдердің бұл форумға басшылық етуі, кесте бойынша өзгеріп отырады. Мұндай маңыз­ды бас­та­маны мақаламның  соңына қалдыруымның  өзіндік себебі бар. Бастапқы жылдары кеңес­ке сәтті басшылық еткен Қазақстанға – 2020-2022 жылдары төрағалық ету мәртебесі қай­тып оралды. Қазақстан Президенті Қ.Тоқаев кеңес жұмысына ерекше назар аударуда. Қасым-Жомарт Кемелұлының тап­сыр­масымен Сыртқы істер министрлігі жа­ны­нан арнайы Хатшылық құрылды. 2022 жы­лы форумның құрылғанына 30 жыл тол­мақ. Қазіргі таңда Кеңеске мүше елдер саны 26-ға жетті. Қазақстан тарапы төраға­лығы бары­сында АӨСШК-нің аты Азиядағы қауіп­сіздік және даму ұйымы деп өзгеріп, (АҚДҰ) оған толыққанды ұйым статусын беруді ұсын­бақ. Сарапшылардың пайым­дауын­ша, бұл қадам кеңестің атын ғана жаңартып
қой­май, оның мәртебесін де биік­тетеді.

Әлемдік қауымдастық елдерімен ор­натылған тиімді қарым-қатынас­тар­дың нәтижесінде Қазақстан Республика­сының елшіліктері мен консулдық мекеме­лері сыртқы саяси басымдылық елдерінде ашылуда. Олардың саны 70-тен асты.  Қазіргі таң­да Қазақстанның тәуелсіздігін мойын­даған дүниежүзінің  170-тен астам елімен жан-жақты пәрменді қарым-қатынас орнап жатыр.

Қорыта келе айтарым, егер  кейбір елдердің Сыртқы істер мекемелері жо­ғарыда баяндалған халықаралық шара­лард­ы іске асыруға бір ғасырдай уақытын сарп етсе, ал біздің қазақ дипломатиясының дарынды да талантты дипломаттарының мұн­дай мағыналы да мазмұнды, абыройлы істерді 30 жыл аралығында ойдағыдай орын­дауы – қуаныш пен  мақтаныш, зор жеміс пен толағай табыс нәтижесі. Бұл келер ұрпақты сәулелі болашаққа жетелейтін ашық та айқын жол болмақ.

Қайрат Исағалиев,

Қазақстанның еңбек сіңірген

дипломаты, Сорбонна – Қазақстан институтының профессоры

Редакция таңдауы

Қатыгездіктің күшеюі – қоғамның осалдығы

Адам өмірі – ең аяулы да ұлы құндылық. Өйткені жер бетін­де тіршілікке әр беріп тұрған одан асқан киелі де қа­сиетті нәрсенің өзі жоқ. Бірақ...

Тәуелсіздік құрдастары – жас актерлар

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Тәуелсіздіктің 30 жылдығына арналған «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» атты мақаласында егемендіктің 30 жылдық жолына қорытынды жасап, болашаққа деген бағдарымызды тағы бір...

Салық – халықтың қазынасы

Қазіргі кезде ел азаматтарын төленбеген салық, өсімпұл мә­селелері жиі алаңдатады. Оған қоса салық рақым­шы­лы­ғы, салықтағы түрлі жеңілдіктер, жаңалықтар, жүр­гізі­ліп жатқан жұмыстар туралы ақпаратты білу...

Ажырасу алаңдатып тұр

«Үйлену оңай, үй болу қиын». Қазақ­тың бұл сөзінің өзектілігі жыл өткен сайын артып келеді. Сарапшылардың есе­бінше, Қа­зақстанда әр сағат сайын ал­ты неке бұзылады екен....
halima

Өзбек «Ақжүнісі». Ол кім?

Ақжүніс десе «Ер  Тарғын» дастанындағы ару да қайсар қыз және соның операдағы...
img23

Қатыгездіктің күшеюі – қоғамның осалдығы

Адам өмірі – ең аяулы да ұлы құндылық. Өйткені жер бетін­де тіршілікке...
403e926fe23dbbfe87a2883089639d7f

Тәуелсіздік құрдастары – жас актерлар

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Тәуелсіздіктің 30 жылдығына арналған «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» атты...

Жаңалықтар

Гроссмейстер Динара Сәдуақасова интернеттің нашарлығына байланысты халықаралық турнирден шығып қалды

Гроссмейстер Динара Сәдуақасова интернет байланысындағы ақауларға байланысты Polgar Challenge халықаралық турнирінен шығып қалды. Бұл туралы шахматшы өзінің Instagram желісіндегі парақшасында жазды. "Қымбатты достар, интернеттің тұрақсыздығына байланысты...

ШҚО-дағы 12 елді мекенге тасқын қаупі төніп тұр

Шығыс Қазақстанның Новопокровка ауылында 10 тұрғын үйдің ауласын су басып, 36 адам эвакуацияланды, деп хабарлайды «Хабар 24». Қазір аумақта 40-қа жуық құтқарушы мен семейлік әскери...

293 дана киік мүйізін сатпақ болған браконьерлер ұсталды

Нұр-Сұлтан қаласының ПД қызметкерлері киік мүйізінің ірі партиясын тәркілеу бойынша арнайы операция өткізді, деп хабарлайды inbusiness.kz ІІМ ақпараттық сайтына сілтеме жасап. «Биыл 9 сәуірде киік мүйізінің...

Жириновскийдің тағы жыны қозған ба?

Әдетте өзге елдің ресми тұлғаларына қатысты сөз айтарда мәдениеттің шегінен шықпай, сыпай түрде сөз саптайсың ғой. Бірақ партия лидері бола тұра және бір елдің...

Өзбек «Ақжүнісі». Ол кім?

Ақжүніс десе «Ер  Тарғын» дастанындағы ару да қайсар қыз және соның операдағы бейнесін сомдаған қазақтың даңқты әншісі Күләш Байсейітова есімізге түседі. Ал Ақжүніс образын...

Нұр-Сұлтанда банкке берешегі бар ер адам өзін өртемек болды

Нұр-Сұлтанда банкке берешегі бар ер адам баспанасын тартып алмауы үшін өзін өртемек болды. Көп балалы отбасы көшеде қалғалы тұр. Астана тұрғыны бұл шешіммен келіспейді,...

Қазақстандық спортшы таға майыстырудан әлемдік рекорд орнатты

Қазақстандық Сергей Цырульников Гиннестің рекордтар кітабына енді деп хабарлайды "Хабар 24". Атақты балуан Қажымұқан Мұңайтпасовтың туғанына 150 жыл толғанына орай қазақстандық спортшы Сергей Цырульников...

Еліміздегі 10 миллион гектар орман алқабы жайылымға берілмек

Елде орман қоры ретінде арнайы қорғауға алынған алқаптың 10 млн гектары жайылымға беріледі. Бұл мәселе бүгін Жер реформасы жөніндегі комиссиясының үшінші отырысында қаралды. Жиын...

Журналистиканың ардагері Байдулла Қонысбектің 80 жас мерейтойы аталып өтті

Оңтүстік өңірдің ардақты журналисі Байдулла Қонысбектің 80 жас мерейтойын атап өту шаралалары Түркістанда бастау алды. Атап айтқанда, Қазақстанның құрметті журналисі, Түркістан облысы мен Бәйдібек...

Көктемде иммунитетті жақсартатын 5 дәрумен

Гиповитаминоз - адам ағзасына дәрумендер мен минералдардың жетіспеушілігі. Көбінесе гиповитаминоз қыста және көктемнің басында, жаңа піскен көкөністерді, жемістерді тұтынбағаннан, күн сәулесінен келетін дәрумендер азайған кезде...

ШҚО-да жоғалып кеткен екі жасар баланың денесі табылды

Шығыс Қазақстан облысы Риддер қаласында жоғалып кеткен баланың денесі табылды, деп хабарлайды ҚазАқпарат. ШҚО Полиция департаменті баспасөз қызметінің мәліметіне сүйенсек, полицияға хабарласқан әйел 2 жасар...

Мемлекет басшысы Ұлыбритания патшайымына көңіл айту жеделхатын жолдады

Қасым-Жомарт Тоқаев Эдинбур герцогі Филипптің қайтыс болуына байланысты көңіл айту жеделхатын жолдады, деп хабарлайды akorda.kz Қазақстан Президенті Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігінің Патшайымы II...

Ingenuity тікұшағы 11 сәуір күні Марста алғашқы рейсін жасайды

Ingenuity тікұшағы 11 сәуірде Марста алғашқы рейс жасайды. Бұл туралы ToDay News Ufa РИА Новостиге сілтеме жасап хабарлады. Бастапқыда ұшу 8 сәуірге жоспарланған болатын, ұшу...

Қабдеш Жұмаділовтің телеарнаға берген соңғы сұхбаты (видео)

«Qazaqstan» Ұлттық телеарнасы қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі, Халық жазушысы Қабдеш Жұмаділовтің 85 жас мерейтойына орай түсірген, алайда қаламгердің өзі көріп үлгермеген соңғы сұхбатын ұсынады. Жазушының...

«Ясауи ізімен» ғылыми-танымдық жобасына Түркия қолдау көрсетеді

ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің "Әзірет Сұлтан" мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейі ұйымдастырған "Ясауи ізімен" ғылыми-танымдық экспедициясы Түркі елдеріне ортақ жобаға айналады. Бүгін Түркия Республикасы Үкіметі жанындағы...

Пара алды деп айыпталған Жоғарғы соттың судьясы қамауға алынды

Ірі көлемде пара алып жатып ұсталған Қазақстан Жоғарғы сотының судьясы 2 айға қамауға алынды. Бұл туралы Нұр-Сұлтан қаласының тергеу соты мәлімдеді. 2021 жылы 11 ақпанда Сыбайлас...

Нұр-Сұлтандағы карантинге қатысты жаңа қаулы жарияланды

Елорданың бас санитар дәрігері Сархат Бейсенова елордада шектеу және карантин шараларын қатаңдату туралы жаңа қаулыға қол қойды. Өткен қаулының мына тармақтары өзгеріссіз қалады: кинотеатр, боулинг,...

Елімізде өткен тәулікте 2734 адамнан коронавирус анықталды

Қазақстанда өткен тәулікте 2734 адамнан коронавирус анықталып, ПТР арқылы расталды.  Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 548, Алматы қаласы - 715, Шымкент қаласы - 85, Ақмола облысы - 99, Ақтөбе...

Вакциналарды араластырып салмаған жөн – ДСҰ

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының өкілдері вакциналарды араластырып салдырмауға кеңес берді. Бұл мәлімдемеге Францияның денсаулық сақтау министрінің шешімі түрткі болған. Себебі министр «АстраЗенека» компаниясы екпесінің бірінші...

iPhone 13-ке қатысты жаңа деректер жарияланды

Apple-дің жаңа смартфонында деректерді қорғайтын екі сенсор — Face ID және Touch ID болады. Бұл туралы өзінің Twitter-дегі парақшасында белгілі инсайдер Макгуайр Вуд мәлімдеді,...

Президент: Сапасыз жолдарды жөндеуге мемлекеттің қаржысы тиімсіз жұмсалып жатыр

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жолдардың жағдайына қатысты азаматтардың айтып жүрген сыны орынды деп баға берді. Бұл туралы ол Twitter-дегі парақшасында жазды.  «Еліміздегі республикалық және жергілікті...

104 жастағы кейуана коронавирусты екінші мәрте жеңді (видео)

Колумбияның Тунха қаласында тұратын 104 жастағы Кармен Эрнандес коронавирусты екінші рет жеңді. Бұл туралы жергілікті БАҚ-қа сілтеме жасап centralasian.media хабарлады.  Алғашында кейуана коронавирустан 2020 жылдың...

Букингем сарайы: Эдинбург герцогы Филипп 99 жасында қайтыс болды

Британдық герцог Эдинбург ханзадасы Филип 99 жасында қайтыс болды. Бұл туралы Букингем сарайы ресми түрде мәлімдеді. Ол патшайым Елизаветамен 74 жыл отасқан. Олардың төрт баласы...

Қазақстандықтарға салынып жатқан вакциналар мутацияланған вирусқа төтеп бере ала ма – маман жауабы

Ел тұрғындарына салынып жатқан «Спутник V» вакцинасы коронавирустың мутацияланған штамдарына қарсы тұра ала ма? Бұл сауалға онлайн брифинг барысында С. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық...

Алматының екі ауданында суық су болмайды

Медеу және Жетісу ауданына қарасты бірқатар тұрғын үйлер мен өзге де ғимараттар суық судан ажыратылады. Бұл туралы «Алматы су» мемлекеттік коммуналдық кәсіпорны мәлім етті....

Солтүстік Корея «Қиын жорық» жолына түседі — Ким Чен Ын

КХДР көшбасшысы Ким Чен Ын Еңбек партиясының барлық деңгейдегі ұйымдары "Қиын жорық" жолына түсетінін мәлімдеді. Бұл саясат Солтүстік Кореяда 1990 жылдардағы экономикалық дағдарыс пен...

Қатыгездіктің күшеюі – қоғамның осалдығы

Адам өмірі – ең аяулы да ұлы құндылық. Өйткені жер бетін­де тіршілікке әр беріп тұрған одан асқан киелі де қа­сиетті нәрсенің өзі жоқ. Бірақ...

Мамыр айында зейнетақыға 40 мың теңге үстемақы қосылатыны рас па — министрлік түсініктеме берді

Қазақстандық зейнеткерлер мамыр айында зейнетақыға 40 мың теңге мөлшерінде үстемақы алатыны туралы жалған хабарлама таратуда. ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі бұл ақпаратты...

Тәуелсіздік құрдастары – жас актерлар

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Тәуелсіздіктің 30 жылдығына арналған «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» атты мақаласында егемендіктің 30 жылдық жолына қорытынды жасап, болашаққа деген бағдарымызды тағы бір...

Тағы бір мемлекет төрт күндік жұмыс аптасына көшеді

Халықтың өмір сүру сапасын жақсарту үшін Жапония билігі төрт күндік жұмыс аптасына көшу мәселесін пысықтап жатыр.  Daily Mail басылымының хабарлауынша, жапон үкіметі жұмыс уақытының қысқаруы...

Салық – халықтың қазынасы

Қазіргі кезде ел азаматтарын төленбеген салық, өсімпұл мә­селелері жиі алаңдатады. Оған қоса салық рақым­шы­лы­ғы, салықтағы түрлі жеңілдіктер, жаңалықтар, жүр­гізі­ліп жатқан жұмыстар туралы ақпаратты білу...

Алматыда жылжымалы вакцина салу пунктері ашылады

Алматыда коронавирусқа қарсы вакцинацияға арналған жылжымалы медициналық пунктер құрылады. Бұл туралы Алматы қалалық қоғамдық денсаулық сақтау басқармасының бастығы Нариман Табынбаев айтты. «Медициналық мекемелер мен емханалардан...

Байден АҚШ-тың әскери бюджетін қысқартпақ

АҚШ президенті Джо Байден елдің әскери бюджетін қысқартпақ. Бұл салаға бағытталатын қаржы көлемі елдің бұрынғы басшысы Дональд Трамптың  бөлгісі келген сомадан 7 млрд долларға...

Ажырасу алаңдатып тұр

«Үйлену оңай, үй болу қиын». Қазақ­тың бұл сөзінің өзектілігі жыл өткен сайын артып келеді. Сарапшылардың есе­бінше, Қа­зақстанда әр сағат сайын ал­ты неке бұзылады екен....

«Болашақ» – білімді мен біліктінің тірегі

ХХ ғасырдың соңғы онжылдығында жаңа тәуелсіз елдер пайда болып әлем картасына өзгеріс еніп қана қойған жоқ, осы ғасырдың туындысы − ақпараттық технологияның дамуы ғылым-білім...

Жанарбек ӘШІМЖАН: Miras кеңесіне үлкен жауапкершілік жүктеліп отыр

Мемлекет басшысының «Халық үні­не құлақ асатын мемлекет» тұжы­рым­дамасын іске асыру аясында 14 кеңес құрылды. Әрине, барлығының өзін­­дік орны мен мақсаты, бағыт ба­ғ­да­ры алабөтен, бірақ...

Соңғы көш Кеңсайдан емес, кең даладан дамыл тапты…

Бұдан бұрынғы жылдары өмілдірік құйысқаны күнмен көмкеріліп кісінеп ерте жететін кербесті көктемнің биылғы келісі кештеу болды. Көкек шақырып үлгермей, Арқаның ақ түтек ақпа бораны...

Атырауда бала ұрған тәрбиеші 4 жылға сотталды

Атыраудағы №2 қалалық сот сөйлеу қабілеті нашар балаларға арналған №20 "Алтын балық" мамандандырылған балабақшасының тәрбиешісіне қатысты үкім шығарды деп хабарлайды облыстық соттың баспасөз қызметі. Педагог...

Негізгі ұстаным – елімізде адам капиталын дамыту

«Nur Otan» партиясының жанынан Білім мен ғы­лымды дамытудың Республикалық Қоғамдық кеңесі құрылғаны баршамызға белгілі. Еліміздің дамуының негізгі бағыттарын қамтитын дәл осындай 14 Қоғам­дық кеңес...

Америкалық отбасы Моңғолияда қазақ тілін үйретіп жүр

АҚШ азаматы Крейг Портелл отбасы­мен 1998 жылы Моңғолияның Баян-Өлгей аймағына барып, ондағы жергілікті қазақтарға ағылшын тілінен сабақ бере бастайды. Кейін Портелл отбасы осы аймаққа...

СҚО «сары» аймақта: Өңірде карантин күшейтіледі

Солтүстік Қазақстан облысы коронавирустың таралуы бойынша «сары аймаққа» өтті. Осыған орай бүгін өңірдің бас мемлекеттік санитар дәрігерінің жаңа қаулысы жарияланады. СҚО санитаириялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің мәліметінше,...

Тәуелсіздік күнтізбесі

1993 жылғы 15 сәуірде Бельгия Корольдігінде Қазақстан Республикасының Елшілігі ашылды. 1996 жылғы 10 сәуірде Ресей Федерация­сын­да Қазақстанның әдеби және мәдени күндері өтті. 1999...

Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында энциклопедия тұсаукесері өтті

8 сәуір күні Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында «Өнер мен мәдениеттегі Қазақстан этностарының өкілдері: есімнамалар энциклопедиясы» басылымының тұсаукесері болып өтті. Руханият қоржынымыз тағы...

Ақордада тағы да кадрлық ауыс-түйіс болды

Мемлекет басшысының өкімімен Қанатбек Жайсаңбаев Қазақстан Президентінің Әкімшілігі Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімінің меңгерушісі лауазымына тағайындалды, деп хабарлайды Ақорда. Кеше Мемлекет басшысының өкімімен Қазақстан...

Алматы облысында 12 сәуірден бастап карантин шаралары күшейтіледі

Алматы облысының Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің «Алматы облысының аумағында карантин режимі және кейбір шектеу шараларын күшейту туралы» жаңа қаулысы жарияланды. Құжатқа сәйкес, 12 сәуірден бастап...

Ғарышкер қазақ елін сағынышпен еске алды

1981 жылы нау­рыз айының 22-сі күні моңғол азаматы Жуг­дэрдэмидийн Гуррагчаа мен КСРО-ның екі дүркін Батыры, ұш­қыш-ғарышкер Вла­димир Жаныбеков «Союз-39» кемесімен Бай­қо­ңыр­дан ғарышқа көте­рілген болатын....

Қол ұстасып көш бастаған

Ел Тәуелсіздігінің 30 жылдық белесіне  қадам басып отырмыз. Бұл жылдарда  елі­міз Қазақстанның Тұңғыш Президенті – Елбасы Н.Назарбаевтың тікелей  бас­шы­лығымен бұрын-соңды болмаған мол табыстарға жетті....

Бас мүфти Наурызбай қажы ТАҒАНҰЛЫ: Денсаулық – бәрінен қымбат құндылық

Өкінішке қарай, биыл да қасиетті Рамазан айын пандемия жағдайында өткізгелі отырмыз. Жұқпалы дертті оқшаулану, сақтану арқылы ғана жеңуге болатынын анық аңғардық. Осы ретте сіздерді...

Алматыдағы екпе салу орындарының тізімі жарияланды

Алматы қалалық денсаулық сақтау басқармасы қаладағы емханалардан басқа нысандарда ашылған екпе салу орындарының 9 сәуірдегі жаңартылған тізімін ұсынды Алматы қалалық қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы екпе...

Зеренді ауданына жаңа әкім тағайындалды

Ақмола облысы әкімінің өкімімен Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің және аудандық мәслихат депутаттарының келісімімен Әсен Жақсылықов Зеренді ауданының әкімі болып тағайындалды. Әсен Жақсылықов 1980 жылдың 3...

Қазақстандықтар мамыр айында 13 күн демалады

Мамыр айындағы күнтізбеде 3 мемлекеттік мереке күн бар, атап айтсақ 1 мамыр – Қазақстан халқының бірлігі күні, 7 мамыр – Отан қорғаушылар күні, 9...

Шығыс Қазақстанда жоғалып кеткен екі адам табылды

ШҚО Төтенше жағдайлар департаментінің мәліметіне сүйенсек, Алтай ауданы Қаракөл ауылынан Жаңа Бұқтырма кентіне бет алған 1988 жылғы әйел мен 1986 жылғы ер адам жоғалып...

Елімізде коронавирус жұқтырғандар саны 264 мыңға жуықтады

Қазақстанда өткен тәулікте 2440 адамда коронавирус расталды. Бұл туралы coronavirus2020.kz жазды. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 446, Алматы қаласы - 717, Шымкент қаласы - 72,...

Талдықорғанда жаңа қалашық тұрғындарын сотқа беріп жатыр

Талдықорғанда жаңадан салынған коттеджді қалашықтың тұрғындары газға белшесінен қарызға батып жатыр. 250 тұтынушының берешегі 22 миллионға жеткен. ҚазАқпараттың жазуынша, 2 жыл бойы үндемедік деген «ҚазТрансГазАймақ»...

9 сәуір: тарихи оқиғалар күнтізбесі

Осыдан 2 жыл бұрын, 2019 жылы 9 сәуірде Қазақстан тарихында маңызды оқиғалардың бірі орын алды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Нұр-Сұлтан уақытымен 13.00-де республикалық телеарналар...

Карантин талабын бұзған әкімге айыппұл салынды

Қызылорда облысында мерекелік шараның бірінде карантин талабын сақтамаған ауыл әкіміне айыппұл салынды. Бүгінде өңірде бұл бағытта 45 мониторингтік топ жұмыс істеуде. Оның құрамында полиция департаменті,...

Бүгін республиканың басым бөлігінде тұман түсіп, жел күшейеді – Қазгидромет

«Қазгидромет» РМК синоптиктері 9 сәуірге арналған ауа райы болжамын ұсынады. Ел аумағының басым бөлігінде атмосфералық фронттардың өтуіне байланысты тұрақсыз ауа райы сақталады. Тек оңтүстік бөлігінде күн...

Оппозиция сайты арандатушы пікірді неге жалаулатып тұр?

Қазіргі кезде электрон ақпарат құралдарын тіркетіп алып, «демократия» деген желеумен ел арасына іріткі салушылар көбейіп кеткен сияқты. Әсіресе шетелде тіркелген сайттарда екіұшты пікірлерді қалай...

Самарқанд облысында жайылымсыз қалған шопандар қалаға қойларын айдап кірді

Қайсы елде болса да, соңғы жылдарда тіршілігін малмен байланыстырған халыққа кедергі көбеюде. Себебі елді мекендердің маңайындағы жерлердің бәрін иелеп алғандар қарапайым халыққа мал жаятын...

Ертісбаев революцияға жол бермеу үшін биліктің не істеуі керек екенін айтты

Бұл жолғы шығарылым талай халықты сорға қалдырған, экономикаларды жұтатқан түрлі-түсті төңкерістерге арналды. Бұл туралы саясат ғылымдарының докторы Ермұхамет Ертісбаев Yertysbayev Live YouTube-арнасындағы сұхбатында мәлім етті. Бұл...

Түрмеде асылып қалған ер адамға қатысты тергеу басталды

Орал қаласында түрмеде 33 жастағы ер адам асылып қалды. Оқиға 7 сәуір күні БҚО қылмыстық-атқару жүйесі департаментіне қарасты РУ-170/3 мекемесінде болды. 1988 жылғы жазасын өтеуші...

Рамазан айында Құран хатым рәсімдері қашықтан оқылады

Бұл туралы Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлы айтты. «Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы Рамазан айында айтылатын уағыз-насихат, сұрақ-жауап жұмыстарын онлайн режимде...

Елбасы кітапханасы мен Халықаралық Түркі академиясы арасында меморандумға қол қойылды

Елбасы кітапханасы мен Халықаралық Түркі академиясы бірлескен ғылыми-зерттеу жобаларын іске асыруды, тәжірибе алмасуды көздейтін меморандумға қол қойды. –  Түркі академиясы жыл сайын ғылым, мәдениет,...

Коронавирустан жазылғандарға ораза ұстауға бола ма – Бас мүфти

Бұл сауалға Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлы жауап берді. «Дініміз жеңілдікті қалайды. Егер коронвируспен ауырып, жазылғаннан кейін денсаулығыңыз ораза ұстауға...

«Nur Otan» партиясы: қоғамдық қабылдау бөлмелеріне 43 мыңнан астам өтініш түсті

«Nur Otan» партиясында қазақстандықтардың қандай түйінді мәселелерін шешуге қол ұшын созып жатқаны туралы айтылды. Жыл басынан бері еліміз бойынша қоғамдық қабылдау бөлмелеріне 43 мыңнан...

Вакцина алған адам қалай тамақтануы керек

Салауатты өмір салтын ұстанатын адамдарда вакцина алғаннан кейін иммунитет жылдам қалыптасады. Республикалық диагностикалық орталықтың клиникалық иммунология, аллергология және пульмонология бөлімінің меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы Елена...

Министр оқушылар қашан мектепке оралатынын айтты

Қазақстанның білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов оқушылардың қашан мектепке оралатынын айтты. «Пандемияға байланысты жағдай тұрақталып, өңірлер «сары» және «жасыл» аймаққа кіргенде оқушылар мектепке оралады....

«Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясына жаңа басшы тағайындалды

«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ Басқармасының шешімімен Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы» АҚ басқарма төрағасы қызметіне тағайындалады. Бұл туралы ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі...

Министр отандық вакцинаның құжаттары қашан тапсырылатынын айтты

ҚР Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов коронавирусқа қарсы отандық вакцинаны шығаруға қатысты түсінік берді. «Тиісті стандарттар бойынша жұмыстар атқарылып жатыр. Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу...

Зейнетақы қорынан жарты миллион теңгені қалай алуға болатыны хабарланды

Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры жарты миллион теңгені қандай жағдайда алуға болатынын хабарлады. Бұл туралы Қордың Instagram-дағы парақшасында жазылған. Қорға зейнет жасына жеткен кезде жинақ қандай жағдайда бір рет төленеді...

5 адам қаза тапты: ата-әжесін немерелерімен атып өлтірген

АҚШ-тың Оңтүстік Каролина штатындағы Рок-Хилл қаласында болған атыс салдарынан бес адам, соның ішінде екі бала қаза тапты. ҚазАқпараттың Fox 13 телеарнасына сілтеме жасап жазуынша, құқық...

Қазақстан мен Ресей Сыртқы істер министрлері қандай келісім жасағаны белгілі болды

 Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді мен Нұр-Сұлтан қаласына жұмыс сапарымен келген Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрі Сергей Лавров екіжақты...

Түркістанда дәрігерлер мерзімінен бұрын туған үшемнің өмірін арашалап қалды

Түркістандағы №3 облыстық перинаталдық орталығының дәрігерлері небәрі 1,5 кг салмақпен туған нәрестелерді 40 күн бойы күтіп, жетілдіріп барып, бүгін перзентханадан шығарып салды. Дәрігерлердің айтуынша,...

Елорданың бас мемлекеттік санитарлық дәрігері Мемлекет басшысының сынына жауап берді

Елорданың бас мемлекеттік санитарлық дәрігері Сархат Бейсенова Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың шектеулер мен рейдтер күтілген нәтиже әкелмей отыр деген мәлімдемесіне қатысты пікір білдірді. Мемлекет басшысы...

Биыл қанша білім гранты бөлінеді – министр жауап берді

Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов биыл бакалавриатқа – 51 500, магистратураға 13 500 грант берілетінін мәлімдеді. «Биылғы мемлекеттік тапсырысты ұйымдастыру бойынша тиісті жұмыс атқарылуда....

Қызылорда қаласына жаңа әкім тағайындалды

ҚР Президенті Әкімшілігі мен Қызылорда қалалық мәслихатының келісімдері бойынша облыс әкімінің 2021 жылдың 8 сәуірдегі өкімімен Қызылорда қаласының әкімі лауазымына Қазантаев Ғанибек Қонысбекұлы тағайындалды....

СҚО-да еліктер аштан өліп жатқан жоқ – инспекция

Солтүстік Қазақстан облысында еліктердің өлуіне қатысты әлеуметтік желіде тараған бейнежазбаларға орман шаруашылығы және жануарлар әлемі аумақтық инспекциясының өкілдері түсінік берді. СҚО-да бірер күннен бері әлеуметтік...

Коронавирустың британдық штамы әдеттегіден 1,32 есе жұқпалы – жапон ғалымдары

Жапонияда коронавирустың британдық штаммының таралу коэффиценті бастапқы нұсқасына қарағанда 1,32 есе жоғары болып шықты. Жапония Инфекциялық аурулар бойынша ұлттық институтының мамандары осындай қорытынды жасады,...

Баспасөз хатшысы Президенттің неге «Спутник-V» вакцинасын салдырғаны туралы айтты

Азаматтарымыз әлеуметтік желілерде Мемлекет басшысының бұған дейін қазақстандық вакцина салдырамын деп, бірақ оны күтпей, «Спутник-V» екпесін алғаны жөнінде сұрақтар қоюда. Бұл туралы ҚР Президентінің...

Атырауда ауаның ластануы: «Теңізшевройлға» қатысты тексеру басталмақ

Экология министрлігі «Теңізшевройл» ЖШС қатысты жоспардан тыс тексеру жүргізеді, деп хабарлайды министрліктің баспасөз қызметі. 2021 жылғы 7 сәуір сағат 15:20-да КТЖ-2-нің 4-жолындағы С511 қондырғысының жұмысы...

Елорда тұрғындары газ қосу үшін пайызсыз несие ала алады

Нұр-Сұлтан қаласының әкімдігі, Halyk Bank және «ECOJER» қауымдастығы өзара ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды. Меморандум аясында тұрғын үйлерді газбен қамтуға жәрдемдесу бойынша жоба іске...

Нұр-Сұлтан іргесіндегі Қоянды ауылы су астында қалды

Екі өңірдің құтқарушылары Қоянды кентінде құтқару жұмыстары жүргізілуде, деп хабарлайды Төтенше жағдайлар министрлігі.  Елорда маңындағы Целиноград ауданының Қоянды ауылында Ақмола облысы мен Нұр-Сұлтан қаласының құтқарушылары...

Елорданың бас санитары қала тұрғындарына үндеу жасады

Нұр-Сұлтан қаласының бас мемлекеттік санитарлық дәрігері Сархат Бейсенова Рамазан айында ауызашарды тек отбасы ортасында өткізуге шақырды. «Құрметті елорда тұрғындарымен қонақтары! Біздің қоғам үшін маңызды діни...

Нұрлан Сауранбаев Президент Әкімшілігіндегі қызметінен босатылды

Нұрлан Сауранбаев қызметінен босатылды, деп хабарлайды Ақорда. «Мемлекет басшысының өкімімен Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімінің меңгерушісі лауазымынан...

Ажыраспақ болған әйелін бопсалаған оралдықтың басы бәлеге қалды

Оралдық азамат ажыраспақ болған әйелін бопсалаймын деп басы бәлеге қалды. Бұл туралы "Астана" арнасы хабарлады. Батыс Қазақстан облыстық полиция департаментінің мәліметіне сенсек, ер адам...

Қазақстаннан көлік ұрламақ болған Ресей азаматы ұсталды

Оралда көлікті айдап кетпек болған Ресей азаматы ұсталды, – деп хабарлайды Polisia.kz. Батыс Қазақстан облыстық Полиция департаменті қызметкерлеріне 1992 жылы туған Ж. есімді азамат...

Қазақстанда қанша адам коронавирусқа қарсы вакцина салдырғаны белгілі болды

ҚР Денсаулық сақтау министрлігі 5 наурыздағы жағдай бойынша қанша адамға коронавирусқа қарсы вакцина салынғанын жариялады. Соңғы мәліметтерге қарағанда, Нұр-Сұлтанда 21350, Алматыда 48501, Шымкенте 12027, Ақмола...

Ғалымдар әлемдегі ең ежелгі ДНҚ-ны тапты

Ғалымдар әлемдегі ең ежелгі адамның ДНҚ-сы қазіргі Чехия аумағында 45 мың жыл бұрын өмір сүрген әйелге тиесілі екенін анықтады. Ол үшін Германиядағы Макс Планк...

437,2 мың көпбалалы отбасы 69 млрд теңге жәрдемақы алды

Жыл басынан бері көпбалалы отбасылар 69,2 млрд теңге жәрдемақы алды. 2021 жылғы қаңтардан наурызға дейін көпбалалы отбасыларға берілетін мемлекеттік жәрдемақы төлемдерімен жалпы сомасы 69,2...

Ер адам алып қашқан қызын өлтіріп, артынан өз-өзіне қол жұмсаған

Бішкектегі көшелердің бірінен ұрланған 27 жастағы Айзада Қанатбекованың мәйіті табылды. Оны алып қашты деп күдіктелген 31 жастағы ер адам қызды өлтіріп, артынан өзіне қол...

Коронавирус: Тағы екі өңір «сары» аймаққа енді

Қазақстанда коронавирустың таралуына жол бермеу жөніндегі ведомствоаралық комиссия ел аймақтарындағы эпидемиологиялық жағдайды бағалау матрицасын жариялады. 2021 жылдың 8 сәуіріндегі жағдай бойынша, Нұр-Сұлтан, Алматы қалалары мен...

8 сәуір: ел есінде қалған елеулі оқиғалар

8 cәуір егемен ел тарихында қандай оқиғалармен есте қалды? 1992 жылы Еуропалық Одақ комиссиясы мен Қазақстан Республикасының Үкіметі арасында Қаржыландыру туралы меморандумға қол қойылды. 1999 жылы...

Жолға таласқан жүргізушілердің қақтығысы кезінде бір жасар балаға оқ тиді

Чикагода жолды бөлісе алмаған жүргізушілердің қақтығысы кезінде бір жасар сәбидің басына оқ тиді, деп хабарлайды ABC News.  Полиция дерегінше, екі жүргізушінің қақтығысы олардың біреуі екіншісінің...

COVID-19: Ақтауда автобус жолаушыларына қатысты жаңа ереже енгізілді

Ақтауда бетпердесі жоқ жолаушыларды кондукторлар автобустарға кіргізбейді. Бұл туралы қала әкімдігінің баспасөз қызметі мәлімдеді, деп хабарлайды жергілікті lada.kz басылымы. Облыстың бас санитар дәрігерінің 6 наурыздағы қаулысына орай,...

Алматыда полицейлер 247 млн теңге көлеміндегі айыппұл туралы деректерді заңсыз өшірген

Алматыда тәртіп сақшыларына қатысты сот процесі өтіп жатыр, деп хабарлайды «Хабар 24». Қалалық полиция департаментінің қызметкерлеріне ұйымдасқан қылмыстық топ құрды деген айып тағылып, бірнеше...

Бразилияда коронавирустың жаңа қауіпті штамы табылды

Бразилияда 18 түрлі мутацияны біріктіретін коронавирустың жаңа қауіпті штаммы табылды, деп хабарлайды Globo порталы. Минас-Жерайс штатының астанасы Белу-Оризонти қаласында табылған инфекцияның жаңа түрі коронавирустың бұдан...

Алматы облысында көпбалалы ана 14-перзентін дүниеге әкелді

Алматы облысы Кербұлақ ауданында алтын құрсақты «Батыр ана» Гүлнәз Жеңісбайқызы 14-ші сәбиін дүниеге әкелді. Отбасын осы қуанышымен аудан әкімі Ғалиасқар Сарыбаев құттықтады. Бұл отбасыға...

Алматыда жолдың бір бөлігі опырылып түсті

Алматының Медеу ауданында жолдың бір бөлігі опырылып түсті. Оқыс оқиға туралы Facebook қолданушысы, қала тұрғыны Виктор Ким хабарлады. Медеу ауданы әкімдігінің мәліметінше, оқиға орнына...

«Астана» футбол клубы испандық ойыншымен толықты

«Астана» футбол клубы Кадете деген атпен танымал, 26 жасар испандық ойыншы Энрике Лопез Фернандезпен келісімшарт жасасты, деп хабарлайды елордалық клубтың баспасөз қызметі. Кадете – испандық...

Вице-министр вакцина салдырған соң қайтыс болған перзентхана қызметкеріне қатысты пікір білдірді

Денсаулық сақтау вице-министрі Ажар Ғиният Алматыда вакцина салдырған соң қайтыс болған №4 перзентхана қызметкеріне қатысты пікір білдірді. «Егер вакцинаның жанама әсері туралы айтсақ, яғни, аллергиялық әсер болса,...