Бүгін теңгенің айналымға енгізілгеніне 27 жыл толды

Сондай-ақ!

«Көпшілік алдында атып тастады»: Карантин тәртібін бұзған азамат өлім жазасына кесілді

Солтүстік Корея билігі коронавирустың таралуының алдын алу мақсатында енгізілген карантиндік шектеулерді бұзған ел тұрғынын көпшіліктің алдында жазалады. Бұл туралы Radio Free Asia өз дереккөздеріне...

Теңіз кенішінде індет қайта өршіді: Бір топ дәрігер көмекке жіберілді

COVID-19-бен ауырған науқастардың көбеюіне байланысты Теңіз кенішіне қосымша мамандар жіберу туралы шешім қабылданды. Бұл туралы Атырау облысының коммуникациялар қызметі хабарлады.  Қараша айынан бері Теңіз кенішінде...

Жоғалған телефонының орнын толтыру үшін жалған шағым жасаған қыз ұсталды

Елорда полицейлері ұялы телефонымды ұрлады деп жалған шағым түсірген 23 жастағы қызды ұстады. Нұр-Сұлтан қаласының Полиция департаментінің баспасөз қызметінің дерегінше, күдікті қыз жоғалған ұялы телефонының...

Туды қандай жағдайда балконға ілуге болмайды – министр тәртіпті түсіндірді

Жуырда ел тұрғындарына мемлекеттік туды үйлердің қасбеті мен балконға ілуге рұқсат етілген болатын. Алайда қазақстандықтар рәмізді пайдалану тәртібін білуі қажет.  "Қазақстанның мемлекеттік туы оның көлеміне...

Бүгін еліміздің төл валютасы – теңгенің айналымға енгізілгеніне 27 жыл толды.

Осыдан 27 жыл бұрын қарашаның қақ ортасында қазақстандықтардың қалтасына алғашқы төл теңге түсіп, ұлттық валюта ғұмырының басталуымен егемендігіміздің іргесі беки түскен еді. Мемлекет дербестігін шегелей түсетін тікелей фактор – ұлттық валютаның енгізілуі деп білсек, Тәуелсіз Қазақстан үшін теңгемен тың экономикалық саясатқа қадам басу – ең маңызды тарихи сәттердің бірі еді.

Кеңес одағы тарағаннан кейін кеңестік рубльдің тоқсаныншы жылдары қадірсіз күйде «сабан ақша» атанып кеткені белгілі. Ресейдің өзі кеңестік рубль аймағынан 1993 жылдың шілдесінде шығып кеткенімен, бұл валюта 1995 жылдың мамырына дейін Тәжікстанда қолданыста болған. Ал Қазақстан үшін ұлттық валютаның қажеттілігі тәуелсіздік алғалы-ақ күн тәртібінің өзекті мәселелеріне айналып шыға келді.

Осылайша, 1993 жылдың қазан-қараша айларында Қазақстан рубльдің құрсауынан толық құтылып, 15 қараша күні теңге «дүниеге келді» – ұлттық валюта ресми айналымға енгізілді. Қазақстанның ұлттық валютаны енгізуге деген ұмтылысы 1992 жылы жасалып, сол жылы 27 тамызда Ұлттық банк теңге купюрасының үлгілерін бекіткен болатын. Ертеңінде қазақ валютасын өмірге әкелген Тимур Сүлейменов, Меңдібай Алин, Ағымсалы Дүзелханов, Қайролла Әбжәлеловтер Англияға аттанады. 1993 жылы алғашқы теңге партиясы Англияның ең көне әрі әйгілі «Харрисон және ұлдары» фабрикасында басылып, теңгені елге тасымалдау үшін төрт ИЛ-86 ұшақтары Англияға 18 мәрте қатынаған.

Теңгеде тарихта белгілі тарихи тұлғалардың портреттері, Алатау мен Көкшетау көріністері, Қожа Ахмет Яссауи кесенесінің бейнесі, Маңғыстаудан табылған тастағы таңбалар пайдаланылды. Бір теңгелік банкнотқа Әбу Насыр әл-Фараби, үш теңгелікте Сүйінбай, бес теңгелікте Құрманғазы, он теңгелікте Шоқан, жиырма теңгелікте Абай, елу теңгелікте Әбілқайыр хан, жүз теңгелікте Абылай хан бейнесі сомдалса, екі жүз теңгеден жоғары купюралардың бәріне (500, 1000, 2000, 5000) Әбу Насыр әл-Фарабидің бейнесі басылды.

Кеңестік рубльді теңгеге айырбастау 1993 жылдың 15 қарашасы күні таңғы 08.00-де басталды. Азаматтардың ақшасын жаңартып алуына бес күн берілді. Ұлттық банк әу баста 1 теңгені сол кездегі кеңестік 1000 рубльге бағалағанымен, арада көп өтпей біршама мәселелердің ескерілуімен, 1 теңге 500 рубль бағамында белгіленді.

Айта кетерлігі, теңгенің алғашқы 5 мыңдық купюрасы 1998 жылы, ал 10 мыңдық банкнот 2003 жылы пайда болған еді. Ал қағаз тиындардың орнына жезден жасалған 2,5,10, 20 және 50 номиналды монеталар 1994 жылы шығып қойған. Қазақстан Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен 1997 жылдан бері 15 қараша төл валютамыздың туған күні әрі қаржыгерлер күні болып белгіленді.

Араға 9 жыл салғаннан кейін 2006 жылдың 15 қарашасында жаңа үлгідегі банкноттар айналысқа енгізілді. Бұл процес валютаның құнына еш әсер еткен жоқ. 2016 жылдың 4 қарашасында 2006 жылы басылып шыққан 2 мың, 5 мың және 10 мың теңгелік купюралар алынып тасталып, оның орнына ҚР Ұлттық банкінің төртінші сериясының жаңа купюралары шықты. Дәл сол секілді 2017 жылдың 1 наурызында 2006 жылы басылып шыққан 1 мың теңгелік купюралар түрі қолданыстан алынды.

 

Редакция таңдауы

Қандасымыз мемлекеттік сыйлық иегері атанды

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің «Математика және математикалық модельдеу институты» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының бас ғылыми қызметкері, Қазақстан Республикасы  Ұлттық   ғылым   академиясының ...

Дерт дендеп тұрса да, думан-тойға миллиондап шашпақ

Коронавирус әлемге кесірін тигізудей-ақ тигізді. Жо­ғалт­­қанымыз көп. Алайда тапқа­ны­мыз да аз емес: денсаулық­тың қадірін, жақынымыз­дың баға­сын, қолда бардың құнын білдік. Көрпемізге қарап көсілуді үйрендік,...

Ауа газға, су зәрге айналса…

Жер басып жүрген пенде үшін негізгі тіршілік тірегі − ауа мен су, сондықтан оны таза сақтау адамзаттың ең бірінші міндеті екені ес білгелі құлағымызға...

Партиялар «парады»

2021 жылғы 10 қаңтарда қазақстандықтар Мәжіліс депутаттарын сайлайды. Соңғы 17 жылда алғаш рет өз уақытында өткелі отырған бұл саяси додадан сайлаушылардың  күтері көп. Ең...

Алматы тұрғыны үстіне бензин құйып, өз-өзін өртеп жібермек болды

Медеу ауданының өрт сөндірушілер мен полиция қызметкерлерi өз-өзiне қол салмақ болған жiгiттi...

«Көпшілік алдында атып тастады»: Карантин тәртібін бұзған азамат өлім жазасына кесілді

Солтүстік Корея билігі коронавирустың таралуының алдын алу мақсатында енгізілген карантиндік шектеулерді бұзған...

Теңіз кенішінде індет қайта өршіді: Бір топ дәрігер көмекке жіберілді

COVID-19-бен ауырған науқастардың көбеюіне байланысты Теңіз кенішіне қосымша мамандар жіберу туралы шешім...

Жоғалған телефонының орнын толтыру үшін жалған шағым жасаған қыз ұсталды

Елорда полицейлері ұялы телефонымды ұрлады деп жалған шағым түсірген 23 жастағы қызды...

Туды қандай жағдайда балконға ілуге болмайды – министр тәртіпті түсіндірді

Жуырда ел тұрғындарына мемлекеттік туды үйлердің қасбеті мен балконға ілуге рұқсат етілген...

Көп оқылды

Коронавирустың жаңа белгілері пайда болды

Коронавирус жұқтырған науқастардың бойындағы ауру белгілері денге қызбасының белгілеріне ұқсас болуы дұрыс диагноз қоюға кедергі келтіруде. Аталмыш белгілерді анықтаған Сингапур ғалымдары арнайы баяндама жасады....

Қазақ Тәуелсіздігіне – 25 жыл

2016 жылдың үлкен мерейтойы – Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдығы. Айтулы мерекеге республикамыздың түкпір-түкпірінде қызу дайындық жұмыстары жүргізілетіні бесенеден белгілі. Ал ақтөбеліктер егемендігіміздің ширек...

Ертеңнен бастап мас күйінде көлік жүргізгендер 10 жылға сотталады

Көлікті мас күйінде тізгіндеп, жол ережесін бұзғандар 7 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айырылады. Президент осындай өзгеріс енгізілген заң жобасына бұған дейін қол қойған,...

Мемлекет басшысы коронавирустың екінші толқынына не себеп болғанын айтты

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев телевизиялық үндеуінде елде коронавирустың және пневмония дертінің өршуіне не себеп болғанын айтты.  «Коронавирус қаупіне байланысты пандемия басталғалы біз елдегі вирустың таралуына шектеу...