Француздар қазақ мәдениетіне қатты қызығады…

Сондай-ақ!

Бауыржан Иманғалиев: Жүргеновті зерттеу маған аманат етілген

Темірбек Жүргеновтің қайраткерлігін, одан бөлек әдеби мұрасын жан-жақты зерттеп, ғылыми айналымға енгізген бірден-бір ғалым болса, ол – Бауыржан Иманғалиев. Филология ғылымдарының кандидаты, доцент, Қазақстан ...

Америкалық дипломаттар бауырсақ пісіріп, алғыс айту күнін атап өтті

Америкалық дипломаттар қазақстандықтарды алғыс айту күнімен құттықтады мерекені бауырсақ және Алматы апортымен атап өтті.  Қазақстандағы АҚШ елшілігінің қызметкерлері қазақ тілінде құттықтап, бейнежазба түсірген. Бейнеқұттықтау @usinkz...

Ислам Жеменей: Елбасы өтінішімізді екі етпей қабыл алды

Ислам ЖЕМЕНЕЙ, Шығыстанушы ғалым, Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, «Тұран-Иран» ғылыми-зерттеу орталығының директоры, филология ғылымдарының  докторы, профессор: – 1991 жылғы 18 қарашада «Басқа республикалардан жəне шетелдерден Қазақстанның...

Зиябек Қабылдинов: Елбасыға хат жазғаным бар

Зиябек ҚАБЫЛДИНОВ, Ш.Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының директоры, тарих ғылымының докторы, профессор: – 1991 жылы 16 желтоқсанда қазақ елі тәуелсіздігін алғаннан кейін Тұңғыш...

Франция – қазақтар ең көп шоғырланған Еуропа елдерінің бірі. Тарихқа көз жүгіртсек, ол жаққа қазақтардың қоныстануы шамамен өткен ғасырда ғана басталған. 1921-1941 жылдары Парижде өмір сүрген алғашқы қазақ – Алаш қозғалысының қайраткері, түркі халықтарының бірлігі үшін күрескен Мұстафа Шоқай болды. Ал 1925 жылы Әміре Қашаубаев Париж жұртына қазақ әнін алғаш таныстырған еді. Қажымұқан Мұңайтпасұлы да осы елде кезекті жеңіс белесін бағындырған.

Қазіргі кезде ресми деректер бойынша бұл жақта шамамен 2 мыңға жуық қандасымыз тұрады. Олардың басым көпшілігі өткен ғасырдың 70-жылдары еңбек шартымен Түркиядан келіп осы жерде тұрақтап қалған қазақтар мен Қытайдың коммунистік билігінен зәрезап болып, көшуге мәжбүр болған Шығыс Түркістан қазақтары. 1971 жылы Францияға алғаш рет Түркияның Стамбұл қаласынан 5 қазақ – Шаймардан Қырал, Керім Жеңгіс, Яшар Дініш келіпті. Ал келесі толқын – Кеңес одағы ыдырап Қазақстан өзінің тәуелсіздігін жариялағаннан кейін Францияға келген қазақтар.

Француздар қазақ мәдениетіне қатты қызығады...

Бүгінде әлем мәдениетінің астанасы саналатын Парижде қазақтың тілі мен дәстүрі, мәдениеті өркен жайып, таныла бастаған. Дәстүрлі өнердің қайнарынан сусындаған қос қазақ қызы – Әйгерім Ерсаинова мен Әйгерім Матаева Франциядағы алғашқы қазақ мәдени орталығын ашып, қиырдағы елде төл мәдениетіміз бен өнерімізді дәріптеп жүр. «Жапырақтарыңызды өзгертіңіз, бірақ тамырларыңызды сақтаңыз…» дейді олар. «Қорқыт-Абай» қазақ мәдени орталығының жұмысын дөңгелетіп, атажұрттан алыс қалған қандастарымызбен екі араға мәдени көпір тұрғызған Әйгерім Ерсайыновамен Франция қазақтарының тыныс-тіршілігі мен орталықтың жұмысы туралы әңгіме өрбіткен едік.

Француздар қазақ мәдениетіне қатты қызығады...

– Әңгімемізді Францияға қалай келгеніңіз жайлы сауалдан бастасақ. Парижде қашаннан бері тұрасыз? Тез үйреністіңіз бе? Француздар тілдерін қатты құрметтейді дейді ғой, онымен қоса оңай тіл емес. Тіл үйренуде қиындықтар болды ма?

– Мен Парижге 2015 жылы оқуға келдім. Басты мақсатым – француз тілін үйреніп, «Жоғары мәдениет мектебіне» түсу болды. Қазіргі кезде Парижде тұрып жатқаныма 5 жарым жыл болды. Оқуға түскеннен кейін сонымен ғана шектеліп қалғым келмеді, жұмысқа орналасуға қам жасадым. Тез үйреністім, жарты жыл өткеннен кейін француз тілін меңгеріп, еркін сөйлеп кеттім. Содан осы жақтан достар, жаңа орта таптым.

– Ол жақта қазақтар көп пе? Шамамен қанша қазақ тұрып жатыр? Арасында танымал, әйгілі болғандар да бар шығар?

– Францияда, менің білуімше, қазақтар көп. Еуропада Германиядан кейін қазақтар ең көп қоныстанған ел – осы Франция. Біздің диаспораны  негізінен Түркиядан келген қазақтар құрайды. Жас шамалары бойынша 30-50 жастағылар көп деп айта аламын, студенттер де баршылық. Шамалауымша, Францияда 2000-дай қазақ тұрып жатыр.

Француздар қазақ мәдениетіне қатты қызығады...

– Еуропа толеранттылық жағынан алда екені белгілі, бірақ француздар кірпияз халық деген де түсінік бар. Францияда диаспоралардың мәдениетін, салтын не тілін дәріптеу жағынан еркіндік бар ма? Бөлу, кемсіту ішінара болсын кездеспей ме?

– Негізінен Франциядағы француздар болсын, басқа ұлт өкілдері болсын бәріне қызығушылықпен қарайды, біздің мәдениетімізге өте жақсы көзқарас қалыптасқан. Бәріне қызығады, біздің концерттерге келеді, бір сөзбен айтқанда, позитивті жағынан қарайды.

– Дінге, сенімге байланысты қақтығыстар орын алып жатыр…

– Француздар өте ашық-жарқын, мәдениетімізге қызығушылықпен қарайды, ешқандай негатив жоқ. Өзім халық аспаптарында ойнағандықтан, көптеген фестивальге қатыстым, қасиетті қобызымызды жүрген жерімде таныстыруға, дәріптеуге тырысатынмын. 7 ғасырда пайда болған аспап, скрипканың алғашқы түрі десем, қатты қызығатын.

Ал дін және саясат жағын әңгімелеуді құп көрмеймін, себебі ол әркімнің жеке пікірі деп есептеймін.

Француздар қазақ мәдениетіне қатты қызығады...

– “Қорқыт” мәдени орталығын құрып, ол жақтағы қандастарымыздың төл мәдениетімізден қол үзіп қалмауына өз үлесіңізді қосып жатыр екенсіз. Ұйым құру идеясы қалай, қашан пайда болды?

–  2015 жылы Францияға алғаш рет келген кезде елшілік Қазақстаннан асырап алған балалармен кездестіру ұйымдастырған болатын. Бұл жақта француздар асырап алған қазақстандық балаларды жылына бір рет жинап, басқосу өткізетін ұйым жұмыс істейді. Балалардың жағдайын біледі, елшіліктен өкілдер келеді. Балаларды ұлттық аспаптармен таныстыру үшін мені де сондай бір кезекті шараға шақырған болатын. Сол кезде ата-аналары Францияда қазақ мәдениетін дәріптейтін, таныстыратын орталықтардың жоқтығын қынжыла айтты. «Балалардың қазақ мәдениетімен сусындап өскенін қалаймыз, бірақ ондай мүмкіндік жоқ, амалсыз қазаққа жақын болсын деп орыс мәдени орталығына апарамыз», – деген сөздері маған ой салды. Кеңес одағы демесеңіз, бізді орыс ұлтымен ештеңе байланыстырмайды, ұқсастығымыз да жоқ, туыстас халық емеспіз.  Мәдениетіміз, діліміз, дініміз де бөлек. Осы нәрсе намысыма тигендей болды. Содан соң осында тұрып жатқан құрбым Айгерім Матаевамен таныстым. Францияда тұрып жатқанына 7 жыл болған. Пианист. Екеуіміз де музыкант болғандықтан, мұғалім болғандықтан ойымыз бір жерден шығып, Франциядағы бірінші қазақ мәдени орталығын ашқан едік. Мәдениет орталығы 2016 жылы ашылды, 2017 жылдың қаңтарынан бастап ресми жұмыс атқарып келеді. Алғашқы 1-2 жылда бізді аса ешкім қолдай қоймады. Түркияның мәдени орталығында аптасына бір рет өз сабақтарымызды жүргізетінбіз. Бізге ғимараттарынан орын берді. Екі жыл сол жерде жұмыс істегеннен кейін, басқа елші тағайындалып, бізді өзіміздің Франциядағы қазақ елшілігінің ғимаратына шақырды. Сол жерде өз орталығымызда жұмыс істеп жатқанымызға екі жылдай болды. Елшіліктен қолдау тауып, көптеген курстар, сыныптар аштық. Жақын арада орталығымыздың атын өзгерттік, қазір ұйымымыз «Қорқыт-Абай» мәдени орталығы деп аталады.

Француздар қазақ мәдениетіне қатты қызығады...

Жалпы орталық қандай бағыттар бойынша жұмыс істейді? Толығырақ айтып берсеңіз.

– Барлық мұғалімдеріміз – қазақтар, Қазақстаннан көшіп келгендер, осы жаққа тұрмысқа шыққандар. Мысалы қазақ тілінен беретін мұғаліміміз Қарағандыдан, мамандығы да – қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі. Осында келіп өз мамандығы бойынша жұмысын жалғастырып жатыр. Әр сенбі сайын бізде балаларға қазақ тілінен сабақ береді. Айтайын дегенім, біздің орталықта сабақ беретін мұғалімдердің барлығы –  профессионалдар, өз ісінің мамандары.

Орталығымызға қазақтармен қатар басқа да ұлт өкілдерінің балалары да келеді. Әкесі – француз, шешесі – қазақ, аралас некеден туған балалар да бар. Таза француздар да қатысады. Мысалы қазақ тілінің ересектерге арналған тобында 3 француз оқиды. Біреуі Қазақстанда болған, сол сапарынан алған әсері қызығушылыққа ұласып, қазір қазақ тілін оқып жатыр. Ал кейбіреулер көп танылмаған, көпке беймәлім тілдерді үйренуге құштар, сол себепті таңдауы қазақ тіліне түскен.

Одан бөлек, қазақ мәдениетіне қызығатын француздардың үлкен ұйымы бар. Біздің барлық концерттерімізге, конференцияларымызға келеді. Кейбіреулері Димаш Құдайбергеннің тыңдармандары, қазақ мәдениетіне деген қызығушылықтары зор. Сондықтан, орталықтың есігі тек қана қазақтарға емес, барлығына ашық.

Біз ең әуелі қазақ балаларының мәдениетіміз бен тілімізден қол үзіп қалмауы үшін жұмыс жасаймыз, екінші кезекте басқа ұлт өкілдеріне, оның ішінде балалар, ересектер де бар, мәдениетімізді дәріптеп, таныстырғымыз келеді. Олардың белсенділігі жоғары: Сұрақтарын қояды, сабаққа қатысып, кітаптар алады.

Бір айта кететіні, қаржы жағынан қолдау жоқ, барлығы өз қалтамыздан, жұмысымыздың барлығы патриоттық инициативамен атқарылады. Әрине, елшілік, құрал-жабдықтар жағынан қолдап тұрады, «Отандастар қоры» қазақ тілі дәрістерін жүргізу үшін теледидар, ноутбукпен қамтамасыз етті. Бірақ орталықтың мұғалімдері жалақасыз, өз жүрек қалауларымен, жұмыс істеп жатыр.

Француздар қазақ мәдениетіне қатты қызығады...

– Қазақстанға келіп тұрасыз ба? Жалпы ол жақтағы қандастардың елмен байланысы қалай?

– Қазақстанда менің жақындарым, туыстарым, отбасым тұрады. Мүмкіншілігім болып, реті келіп, жол түсіп жатса міндетті түрде елге барып тұрамын. Мысалы студент болған кезімде әр алты ай сайын барып тұратынмын, ата-анам да Францияға келіп тұрады. Қазір тұрмысқа шықтым, екі балам бар, сондықтан Қазақстанға көп баруға уақытым жоқ, шынын айтқанда. Соңғы рет 2019 жылдың көктемінде бардым. Өйткені балаларым кішкентай, біреуі 2 жаста, екіншісі 3 айлық. Балаларымды қалдырып кете алмаймын. Онымен қоса, пандемия да өршіп тұр, қазір жолға шығатын уақыт емес.

Француздар қазақ мәдениетіне қатты қызығады...

–  Ол рас, Еуропада, әсіресе Францияда пандемияның қарқыны қатты. Қазіргі кезде қандастардың жағдайы қалай, сол туралы айта кетсеңіз

–    Францияда індетке шалдыққандар саны артып, сол себепті қайтадан 1 айлық карантин жарияланды. Сондықтан біз қазіргі кезде бүкіл сабақтарымыз бен дәрістерімізді тоқтаттық. Онлайн режимге көштік. Шыны керек, осы жыл өте қиын болды. Оқушыларымыздың саны азайып кетті. Өйткені, балалардың көбі Париждің шетінде тұрады. Ата-аналар балаларын жіберуге қорқады. Бұйырса, пандемия аяқталғанда жұмысымызды қайта жандандырамыз.

 –  Әңгімеңізге рақмет!

Редакция таңдауы

Димаш Құдайберген сүйіктісі бар-жоғын айтты

Әлемге әйгілі әнші Димаштың жеке өмірі қызықты әрі құпия. Әншінің миллиондаған тыңдарманына «оның жүрегін жаулап алған кім ?» деген сұрақ қызықты, алайда әнші өз...

Генерал Б. Жанасаев: Елбасының сенімінен асқан жауапкершілік жоқ

Құқықтық тәртіп әскерінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев сенім артқан сардарлар аз емес. Олардың әр қайсысының өз орны бар. Десе де, өмірлік тәжірибесі бай, Елбасының сенімін...

Көреалмаушылықтың көрігін басу кімге керек?

Қай қоғамда болса да жиі айтылатын, жиі талқыға түсетін нәрсенің бірі − көреалмаушылық, яғни қызғаныш. Содан болар, өмірінде қызғаныштың құрбаны болғанын, көреалмаушылықтың кесірінен көп...

Ұлы көштің ұйытқысы

1 желтоқсан – Қазақстанның Тұңғыш Президенті күні. Ел тарихы үшін елеулі күн болғандықтан, Тәуелсіз мемлекетіміздің буынын бекітіп, қанатын қатайтқан Елбасының ерен еңбегін екшеп айтуымыз...
Жаңа туған сәбиін әжетханаға тастаған

Жаңа туған сәбиін әжетханаға тастаған қыз қамауға алынбайтын болды

Батыс Қазақстан облысында жаңа туған сәбидің өліміне кінәлі жас ана қамауға алынбайтын...

Динара Сәтжанның сәтсіз жарнамасы «қызыл аймақ» әкімдеріне ұпай әкелмеді

Белгілі журналист, блогер Динара Сәтжан жақында Өскемен қаласына барып, Instagram әлеуметтік желісіндегі...

«Үй алып берем» деп ақша алыпты

Мемлекеттік бағдарлама бойынша үй алып беруге уәде еткен алаяқ әйел ұсталды, деп...

Ұрланған 464 телефон табылды

Алматы қаласында полиция қызметкерлері жеке үйлерді тінту барысында ұрланған 464 мобилді құрылғыны...

Коронавируспен ауырған бір науқасты емдеуге неше теңге керек?

Коронавируспен ауырған бір науқасты  емдеу үшін 465 мың теңгеден 900 мың теңгеге...

Көп оқылды

Коронавирустың жаңа белгілері пайда болды

Коронавирус жұқтырған науқастардың бойындағы ауру белгілері денге қызбасының белгілеріне ұқсас болуы дұрыс диагноз қоюға кедергі келтіруде. Аталмыш белгілерді анықтаған Сингапур ғалымдары арнайы баяндама жасады....

Қазақ Тәуелсіздігіне – 25 жыл

2016 жылдың үлкен мерейтойы – Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдығы. Айтулы мерекеге республикамыздың түкпір-түкпірінде қызу дайындық жұмыстары жүргізілетіні бесенеден белгілі. Ал ақтөбеліктер егемендігіміздің ширек...

Ертеңнен бастап мас күйінде көлік жүргізгендер 10 жылға сотталады

Көлікті мас күйінде тізгіндеп, жол ережесін бұзғандар 7 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айырылады. Президент осындай өзгеріс енгізілген заң жобасына бұған дейін қол қойған,...

Мемлекет басшысы коронавирустың екінші толқынына не себеп болғанын айтты

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев телевизиялық үндеуінде елде коронавирустың және пневмония дертінің өршуіне не себеп болғанын айтты.  «Коронавирус қаупіне байланысты пандемия басталғалы біз елдегі вирустың таралуына шектеу...