Босқын мәртебесін алған қандастар азаматтық алуға да құқылы

Сондай-ақ!

Минскте қазақ сыныбы ашылды

Минск қаласында М.Әуезов атындағы № 143 орта мектепте Әл-Фараби атындағы сынып ашылды. Мұнда енді қазақ тілі, тарихы мен әдебиеті оқытылмақ. Ашылу салтанатына Қазақстан Республикасының Беларусь...

Алтынай Жорабаева Түркиядан пәтер сатып алды

Танымал әнші Алтынай Жорабаева Түркия елінен баспаналы болды. Әншінің енді Алания қаласында жеке пәтері бар. Бұл туралы ол өзінің Instagram парақшасында хабарлап, жақсы жаңалығымен...

Павлодар облысында 90 адам қос азаматтықпен жүрген

Павлодар облысында қос азаматтықпен жүрген 90 адам анықталды, деп хабарлайды Ішкі істер министрлігі. Қазақстан Республикасында қос азаматтыққа жол берілмейді, яғни шетел азаматы бір мезгілде Қазақстан...

Желтоқсан айында қазақстандықтар 11 күн демалады

Желтоқсан айында қазақстандықтар 20 күн жұмыс істеп, 11 күн демалатын болады. Бұл айда елімізде 2 мереке атап өтіледі. 1 желтоқсан – Қазақстан Республикасының Тұңғыш...

Қастер Мұсаханұлы мен Мұрагер Әлімұлы 16 қазанда Ақмола облысы Полиция департаментінің Көші-қон қызметі жанынан құрылған комиссия шешімімен босқын мәртебесін алды. Шыңжаңдағы қысымнан қашып, атажұртынан пана іздеп, шекара асқан қандастарымыз Қазақстаннан босқын мәртебесін алған алғашқы этникалық қазақтар атанып отыр.

Естеріңізге сала кетейік, Қастер Мұсаханұлы мен Мұрагер Әлімұлы 2019 жылғы қазан айының басында Шыңжаң өлкесі Дүрбілжің аймағынан шығып, шекарадан Қазақстанға қарай өткен. Әуелі Шығыс Қазақстан облысына, кейін Алматыға жеткен. Сол жылы 14 қазанда Алматыда ұйымдастырылған баспасөз мәслихатында пана іздеп келгендерін, босқын мәртебесін сұрайтындарын мәлімдеген болатын.

Бірақ 2019 жылғы қаңтарда Шығыс Қазақстан облысы Зайсан аудандық соты екеуін шекарадан заңсыз түрде өткені үшін айыптап, бір жылға бас бостандығынан айырды. Кейін тергеу изоляторында отырған 1 күні 2 күн болып есептелуіне байланысты, қалған күндерін өтеп, 22 маусымда Семейдегі түрмеден бостандыққа шыққан. Кейін оларға «Пана іздеуші куәлігі» берілген еді.

Қандастары­мыздың адвокаты Ләззат Ахатоваға «Енді олардың азаматтық алуға мүмкіндігі бар ма?» деген көкейкесті сұрағымызды қойған едік.

«Қан­дастары­мыз­ға босқын мәртебесінің берілуі – мемлекеттік саясат, басқа ешкімнің де еңбегі емес. Онымен қоса, мемлекеттік органдардың өз қандастарына деген жанашырлығы деп бағалауға болады. Мұндай шешім қабылданатыны екеуі қамаудан босаған сәттен-ақ белгілі болатын.

Қастер мен Мұрагерге босқын мәртебесі бір жылға берілді. Осы уақыт ішінде азаматтық алуға талаптанатын боламыз, осы мақсаттағы жұмыстар басталып та кетті. Егер бір жыл жеткіліксіз болып жатса, босқын мәртебесін одан әрі созуға болады, жалпы азаматтық алуға толық мүмкіндіктері де, құқықтары да бар»,  –  дейді Ләззат Кендебайқызы.

Заңға жүгінсек…

Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымының «Босқындар туралы» Конвенциясына  қосылғандықтан, біздің Үкімет саяси қудалауға түскен шетелдік тұлғаларға босқын мәртебесін бере алады.

Сонымен қатар бізде 2009 жылдың 4 желтоқсандағы N 216-IV «Босқындар туралы Заң» да бар. 2010 жылдың 1-қаңтарынан бастап қолданысқа енген.

Осы жерде «Көмек сұрап келген барлық қандастарымызға неге бірден босқын мәртебесі берілмейді?» деген заңды сұрақ туындайды. Заңға көз жүгіртелік.

«Босқын – нәсілдік, ұлттық, діни сенімі, азаматтық белгісі, белгілі бір әлеуметтік топқа жататындығы немесе саяси нанымы бойынша қудалаудың құрбаны болу қаупінің негізділігіне орай өзі азаматы болып табылатын елден тыс жерде жүрген және өз елінің қорғауын пайдалана алмайтын немесе осындай қауіп салдарынан мұндай қорғауды пайдаланғысы келмейтін шетелдік немесе осындай қауіп салдарынан еліне қайтып орала алмайтын немесе қайтып оралғысы келмейтін, өзі тұрақты тұратын немесе өзі азаматы болып табылатын елден тыс жерде жүрген азаматтығы жоқ адам». Бұл – «Босқындар туралы Заңның» 1-бабы, 1-тармағы.

Заңға сәйкес, пана іздеген адам Қазақстан Республикасы­ның аумағына келісімен, бес күн ішінде немесе қудалауға ұшыраған кезден бастап, жазбаша өтінішхатпен өзі немесе осыған уәкілетті өкіл арқылы өзінің келген жері бойынша босқын мәртебесін беру туралы уәкілетті органға жүгіне алады.

Егер пана іздеген адам Қазақстан Республика­сының аумағына әлі келмеген болса, ол жазбаша өтінішхатпен өзі немесе уәкілетті өкіл арқылы босқын мәртебесін беру туралы Қазақстан Республикасының дипломатиялық өкілдігіне немесе консулдық мекемесіне жүгіне алады.

Ал Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын мәжбүрлі түрде заңсыз кесіп өткен жағдайда, бір тәулік ішінде уәкілетті органға жүгінуі тиіс.

2019 жылғы желтоқсандағы дерек бойынша, елімізде 523 босқын бар. Ал 2017 жылғы мәліметте Үкімет жалпы саны 700-ге жуық адамға саяси босқын мәртебесін бергені көрсетілген. Олардың 90 пайызы – Ауғанстаннан келгендер. Одан бөлек, Сирия, Сомали, Өзбекстан, Таяу Шығыс пен Мысырдан бас сауғалағандар да бар. Бұл – Біріккен Ұлттар Ұйымы Жоғарғы басқармасының Орталық Азия істері жөніндегі өкілі Эдуарда Ирезабалдің дерегі.

Ал Ішкі істер министрлігінің дерегінше, 2016-2017 жыл аралығында 88 адам босқын мәртебесін алған. Ауған, Сирия мен Украинадан жалпы саны 16 отбасы көшіп келген.

2016 жылы 70 адам – 13 отбасы және 15 жеке тұлға тіркелген. Оның 68-і – ауғандық. 1 адам Украинадан, 1 адам Сириядан келген, ал 2017 жылы 18 адам Ауғанстаннан ауып келген.

Ділда УӘЛИБЕК

Редакция таңдауы

Қазақ каскадері «Таурус» сыйлығын алды

Nomad Stunts каскадерлар тобының негізін қалаушы, каскадер, актер Жайдарбек Күнғожинов Әлемдік каскадерлар академиясының (АҚШ) «Таурус» премиясын жеңіп алды. Жайдарбек Күнғожинов каскадерлар арасында «Оскар» сыйлығына теңелетін...

Біреуге ақыл, біреуге ақша керек

Қазір мобильді құрылғылар мен әлеуметтік желі өміріміздің ажырамас бір бөлігіне айналды. Биыл әлемде 4,5 млрд адам интернетке жүгінген. Қазіргі таңда жер бетіндегі халықтың жартысынан...

Арғынбек Шегебай: Facebook қызметкерлері Цукербергке сын айта алады

2004 жылы Гарвард университетінің бір топ студенттері ойлап тапқан Facebook желісін бүгінде күн сайын дүниежүзі бойынша екі миллиард жеті жүз миллионға жуық қолданушы пайдаланады....

Досмұхамбет Кішібеков: Аштықты да, соғысты да көрдім, тәуелсіздікке тәуба

Кім-кімге де ұзақ өмір сүру маңызды шығар, бірақ уақытты босқа өткізбейтін, ғұмырының бар кезеңі талпынысқа толы жандардың өсу, жетістікке жету жолындағы жанқиярлық еңбегі әрдайым...
ЛГБТ

ЛГБТ-фестивальде үздік деп танылған фильмді Қазақстанда көрсетуге министрлік рұқсат берді

Алматыда қазақстандық режиссер Әсел Аушакимованың Welcome to the USA фильмінің жабық көрсетілімі...

Түркістан облысында жаңа шектеулер енгізілді

Түркістан облысы аумағында карантиндік шектеулер мерзімі ұзартылды. Бұл туралы аймақтың Бас мемлекеттік...

БҚО-да 81 бала коронавирус жұқтырған

Батыс Қазақстан облысында 81 баланың коронавирус жұқтырғаны белгілі болды. Облыстық білім басқармасы басшысының...

«Халық шешсін!» Қырғызстан атауын өзгерту мәселесі көтерілді

«Қырғыз жолы» қоғамының жетекшісі Қадырбек Қошалиев Қырғызстан атауын өзгертуді ұсынды, деп хабарлайды...

Дәрігерлер ер адамның мұрнында 50 жыл тұрған тиынды алып тастады

Мәскеулік дәрігерлер пациенттің мұрын қуысында 50 жыл бойы тұрған тиынды алып тастады....

Көп оқылды

Коронавирустың жаңа белгілері пайда болды

Коронавирус жұқтырған науқастардың бойындағы ауру белгілері денге қызбасының белгілеріне ұқсас болуы дұрыс диагноз қоюға кедергі келтіруде. Аталмыш белгілерді анықтаған Сингапур ғалымдары арнайы баяндама жасады....

Қазақ Тәуелсіздігіне – 25 жыл

2016 жылдың үлкен мерейтойы – Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдығы. Айтулы мерекеге республикамыздың түкпір-түкпірінде қызу дайындық жұмыстары жүргізілетіні бесенеден белгілі. Ал ақтөбеліктер егемендігіміздің ширек...

Ертеңнен бастап мас күйінде көлік жүргізгендер 10 жылға сотталады

Көлікті мас күйінде тізгіндеп, жол ережесін бұзғандар 7 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айырылады. Президент осындай өзгеріс енгізілген заң жобасына бұған дейін қол қойған,...

Мемлекет басшысы коронавирустың екінші толқынына не себеп болғанын айтты

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев телевизиялық үндеуінде елде коронавирустың және пневмония дертінің өршуіне не себеп болғанын айтты.  «Коронавирус қаупіне байланысты пандемия басталғалы біз елдегі вирустың таралуына шектеу...