Сұлтан ОРАЗАЛЫ. Тошала… Сот… Боқай қасқа (эссе)

Балалық шақтың қызығы мен қуанышына толы жаздың соңғы айы – тамыз да аяқталып келе жатты. Шыңғыстың алыс құз-қойнауларынан бастау алатын Құндызды өзені қақ жарып ағатын, жан-жағын аласа тасты, тақыр төбелер қоршаған жасыл аңғардың кең жазыққа шығатын тұсын жұрт Саға дейтін. Біздің үй сол Сағаның шығар аузында. Дәл іргесінен өзеннің кіршіксіз мөлдір суы сылдырап жатады. Жар қабақтың жиегін бойлай, шоқ-шоқ тоғайдай ұйыса өскен сасырдың жаздағы жасыл желегі әлдеқашан сарғыш түске боялған. Төменгі жақта, екі шақырымдай жерде, Көшкінбай қорымы қарауытып көрінеді. Одан бері Күркілдек бар. Ол біздің жаздай асыр салған сүйікті орнымыз. Ертеде Көшкінбай қорымының төменгі жағындағы егістікке су апару үшін қолдан қазылған үлкен арықтың орта тұсын бөгеп, тереңдеп қазып, екі жағын тақтаймен шегендеп, қой тоғытатын күпке жасапты. Мал жайлауға кеткен соң ол біздің иелігімізге көшетін. Балалар суға түсіп, кептірініп жатқанда елден естіген қызық-қызық әңгімелерін айтысады.

– Білесіңдер ме, – деді бірде Қоңырқаз шолақтау қыр мұрынын жоғары көтеріп, әлдебір тылсым сырды ашатындай сыбырлай сөйлеп.

– Әкем айтады. Біздің бабамыз, атақты Мамай батыр, Жезтырнақты атыпты, – дейді.

Бәріміз жым болып Қоңырқаздың аузына қарай қалдық. Тек Боташ қана ақшыл сары сәби жүзі күлімдеп: – Менің апам да ол әңгімені біледі, – деді өзінің көп нәрседен хабардар екенін сездіріп. Бірақ Қоңырқаз оған мән берген жоқ, әңгімесін әрі қарай жалғады. – Әне, анау, көз алдымызда жатқан Ақ жазық бар ғой. Ол заманда бұл жердің бәрі елсіз-күнсіз қу медиан екен, – деді, иегімен Көшкінбай қорымынан төменгі көкжиекте мұнартқан Арқат тауларына дейінгі жалпақ даланы нұсқап. – Бірде Мамай батыр жалғыз өзі аң аулап шаршап келе жатып, әрі кеш батып кеткен соң осы жазықтың бір тұсына қонбақшы болыпты. Күз айы екен, тоңазыған соң маңайынан кепкен бұтақ жинап от жағады. Жорықта жанынан тастамайтын торсығын шығарып сусын ішеді. Атының ер-тұрманын алып, отқа жібереді де өзі қылышы мен найзасын іргесіне алып, тоқымын астына төсеп, ерге енді жантая бергенде, әлдене қараңдап отқа таяп келеді. Ұзын бойлы, жіңішке келген әйел екен дейді. – «Ен далада не ғып жүрген адам», – деп Мамай таңырқайды. Әйел үн-түнсіз оттың жанына Мамайға қарама-қарсы келіп отырады. Мамай: «Кімсің? Қайдан жүрген адамсың? – деп тіл қатса да үндемейді. Тек Мамай берген тамақтан шөкіп жейді. Түн ортасы таяп қалады. Мамайдың ұйқысы келеді. Әйел тапжылмай әлі отыр. Бір кезде от шалқып, әйелдің бетіне жарық көбірек түскенде қараса, әйел дегені үңірейген, тісі сояу-сояу кемпір екен. Екі көзі қып-қызыл. Саусақтарын көрсетпей ішіне бүгіп алыпты. Мамай секем алып, ұйқысы шәйдай ашылады. Әйел Мамайға тесірейе бір қарайды да ол ұйықтамаған соң келген жағына кетіп қалады. Мамай оның жезтырнақ екенін сезіп, қам жасайды. Бір дөңбек ағашты әкеліп, үстіне шапанын жауып, ертоқымын басына жастап ұйықтаған адамдай етіп жатқызады. Өзі қылышы мен садағын алып, таяу жердегі бұтаның түбіне жасырынады. Жезтырнақ өлтіруге қайтып келсе айқасуға әзір отырады. Түн ауа қараңғылықты қақ жарып жүгіріп жеткен Жезтырнақ саусақтарын тарбитып, сақылдай күліп, Мамай екен деп шапан жапқан дөңбекті қолымен құлаштай ұрады. Сол кезде Мамай да садағын кере тартып Жезтырнақты атады. Оқ қара санына қадалады. Жезтырнақ әлдебір түсініксіз дыбыс шығарып, шыңғырып жібереді. Тырнақтары дөңбекке терең кірсе керек, қолын босата алмай, дөңбекті қоса сүйреп, ақсаңдай қашыпты. Сол кезде Мамай: – Құрт көзіңді! Менің ұрпағымның ізін де баспайтын бол! – деп ақырыпты. Содан бері бұл өңірге Жезтырнақ жоламайтын көрінеді.

– Апам айтады, – деді тағы да Боташ: – Арқаттың жыңғыл тастарының бір үңгірінде Жезтырнақтың ұясын көрген адамдар бар. Ол пәле өлмейтін көрінеді ғой. Біз бір-бірімізге тығылып, жан-жағымызға үрейлене қараймыз. Көшкімбай қорымындағы аузы опырылған қабірдің ішінде кеше басы қып-қызыл әлдененің қылт-қылт етіп отырғанын көріп шошығанын Беркімбай бағана жыр ғып айтқан. Сол есімізге тағы түсті. Осыны сезгендей Қоңырқаз сықылықтай күліп өзінің ойнақы даусымен:

– Беркімбайдың көргені көкек, – деді. – Құстан да адам қорқа ма екен?! Ал Мамай бабам айтады екен, «иесіз ен далада адассаң, немесе боран-шәшінде қалсаң моланы панала». – Молаға жын-шәйтан, итқұс жоламайтын көрінеді, – Қоңырқаз өзінің білімдарлығына масаттана қалып. Біз Мамай батырдың ұрпағына сүйсіне қараймыз.

Қазір Сағадағы думан тарқаған. Өзен жиегіне жағалай қонған ауыл көшіп кеткен. Сағаның шығар аузындағы қыратқа жаз бойы салынған ортасын жал пешпен бөлген ауыз-төр бөлмелі жолым үй ғана тұр. Үйдің сырт жағына шикі кірпішпен жалғастырып, кіреберіс, мал қора, кілет деп аталатын үш бөліктен тұратын қораны қоса есептесеңіз үйіміз недәуір қомақты, қыраттың үстінде қоқайып көрінеді. Бұл үй бұрын әркімнің босағасында қысылып-қымтырылып көшіп жүрген бізге кең сарайдай еді. Оның үстіне «Жаңа еңбек» колхозының бастықтары үйден жүз қадам жерге ұста дүкенін салды. Оны жұрт «қара дүкен» дейтін. Сақан ағам бас ұста болғандықтан оған сиырдың көн терісінен жасалған ескі көрік пен төс, балға, құрал-саймандарын кіргізді. Шешем Күлән көрік басушы болып саналады.

Сол бір мизамы ұшқан, жаймашуақ күз есімнен кетпейді. Табиғат ана бар мейірімін төгіп тұрғандықтан Саға бойы маужырап, маңайын қоршаған таулары қалқып, кең жазығында сағым ойнап, төмендегі ­Қара­­­­өлең, Құндызды, Қос ауылдары біресе аспанмен таласқан зәулім сарайға, енді бірде қалың көшке ұқсап кетеді. Жан-жағың тылсым сырға толы, ертегі елі сияқты.

Бірде кешқұрым Әиям мен Әссам мені ортаға алып, еркелете отырып әңгіме айта бастады. «Мектеп» деген болады екен. Ол керемет білім береді. Оны оқысаң жақсы адам боласың. Әкең Шәріптің атын өшірмеймін десең оқуың керек. Сол мектеп мына тұрған Жүрекадырда. «Біз де сонда оқып жүрміз», – дейді әпкелерім. Жаздай бірге ойнаған достарың Боташ, Қоңырқаз, Санақбай, Қалиақбар бәрі де сол мектепте оқиды. Үзіліс кезінде бірге ойнайсыңдар. Мен сеніңкіремей, қиқарлығыма баса беріп едім Әиям бетімнен сүйіп: – Сен Шәріптің ұлысың, сондықтан оқуың керек, – деді соңғы көзірін көлденең тартып. Мен тосылып қалдым. Көнген сияқтымын. Бірақ таңертең ұйқымды қимай, төсектен тұрмай қойдым. Өздері үстеріне тәуір киімдерін киіп, мойындарына қызыл галстук байлап алыпты. – Сұлтан, тұрсаңшы, мектепке баратын уақыт болды, – деді Әиям.

– Басым ауырып жатыр, – деймін өтірік ыңырсып. – Барғым келмейді.

– Барғысы келмесе, зорламаңдар. Кейін барады.

Бұны айтқан Сақан ағам. Ол кісі үнемі мені қолдайды. Шешем таяуда босанған. Бағила есімді бір қарындасым бар. «Арпа ішінде бір бидай» дегендей, бес қыздың ортасындағы жалғыз ұл болғандықтан менің тасым өрге домалап тұр. Ешкім бетімнен қақпайды. «Шешелі жетім – арсыз жетім» деген сол. Бірақ Күлән тәтем (шешемді солай атайтынбыз) менің орынсыз шолжыңымды көтере бермейді. Шапалақпен тартып жіберетіні де бар. Сондықтан ол кісінің қатқыл даусы шыға бастаса-ақ бәріміз жым боламыз.

– Неге бармайды? Бос жүріп көләгән болып кетеді. Барасың! – деп кесіп айтты. Мен тағы да ауырған болып, ыңырси бастаған ем, Әиям құлағыма сыбырлады:

– Сұлташ, не жесең басың жазылады?

– Түндегі сүттің қаспағы болса…

Мен үшін одан дәмді тамақ жоқ. Бір үйдегі сегіз жанды асырап отырған қызыл сиырымыз, шешем айтқандай, ағып тұрған бұлақ болатын. «Балаларымның ырысы ғой» дейтін анам қызыл сиырды. Соғыстан соңғы жылдардың жоқшылығын біздің үй де аз тартқан жоқ. Колхозымыз кедей. Біз сияқты балалы үйге ғана жылына бір-екі қап топырағы аралас қалдық бидай береді. Талғажауымыз сол. Қанағат етеміз. Ал сүттің қаспағы дегеніңіз…

«Шіркін-ай, – дейтінмін қарным қатты ашқанда қиялдап. Сталин ғой, қаспақты тойғанынша жейтін шығар».

– Мынаны жеп көрші, – деді Әиям бір кесе сүтті әкеліп. – Ішінде қаймағы да бар. Басың тез жазылады.

13059669_519244754867339_264792563_n (1)Бұл 1948 жылдың бірінші қыркүйегі еді. Мен мектепке бардым. Саға мен Жүрекадырдағы төртжылдықтың арасы 3-4 шақырым жер. Таудың бауырын жағалап отырамыз. Көк ащы, кіші сай, Сасырлы деген жерлерден өтеміз. Көктемде құтырып ағатын Жүрекадыр өзені тағы бар. Үш әпкем, Әиям, Әссам, Дәмет төртеуміз жаяу-жалпы мектепке кеттік. Бес жасар қарындасым Сара соңымыздан жүгіріп, жылап қалды. Мектеп дегеніміз бір бөлмелі шикі кірпіштен қаланған, іші сылақ көрмеген жалғыз там екен. Жаздай ойнаған достарымның көбі осында жүр. Бізді екі топқа бөлді. Екінші-төртінші сынып таңертең, бірінші-үшінші сынып түстен кейін бірге отырып оқиды. Әиям мен Дәмет ертең келетін болып қайтып кетті. Біз Әссам екеуміз сабақта қалдық. Бала саны аз. Екі сыныпта бар жоғы 12 бала. Үшінші сынып бөлменің бір жағында, бірінші сыныптағылар екінші жағында отыруы тиіс екен. Оған мен көнбедім. Әссамның жанына отырып алдым. Мені көріп басқа балалар да өз жақындарының жанын сағалады. Мұғаліміміз Мырзақарин деген кісі таяуда соғыстан оралған, тұлғасы тегіне сай, қарны қабақтай, түсі суық адам. Елдің айтысынша, соғыстан бұрын ликбезден хат танып, біраз уақыт колхозда шопан болыпты. Соғысқа дейін арақты татып көрмеген Мырзақарин, ол жақтан ішкіш болып оралыпты. Сталинград майданында соғысқан. – Қан кештім, орталарыңа тірі оралғаныма тәуба демейсіңдер ме?! Арақ жөнінен ақыл айтпаңдар! – деп тыйып тастайтын мінезі бар. Жұрт оның атын атамай Мырзақарин дейді. Өзінің балалары көп. Соғыстан қайтқаннан кейін де екі баласы туылыпты. Арақ ішпесе аңқылдаған ақкөңіл адам көрінеді.

Сол Мырзақарин біздің мектептің директоры, әрі жалғыз оқытушысы. Ол мектепке кіріп келді де қарсы алдымызда талтайып біраз тұрды. Бөлмені әлдебір иіс кеулеп кетті. Біраздан соң саусағымен әрқайсымызды нұсқап санап шықты.

– Әй, Сақанның ұлы, сен үшінші сыныпта не ғып отырсың? – деді маған. Мен сасқалақтап Әссама қарадым. Әссам:

– Сұлтан – Шәріптің ұлы, мұғалім, – деді. – Бірінші сыныпқа келді.

– Е-е, айналайын, әкең батыр ғой. Бірге өстік қой, Шәріппен. Е, айналайын, отыра ғой, – деп басымнан сыйпады. Содан кейін таяу отырған қара балаға қарап:

– Пәмилияң кім? – деді. Ол мұрнын қорс-қорс тартып:

– Апамов, – деді.

– Ей, мынау не дейді? Әйелдің атында пәмилия бола ма?

– Ендеше, Атамов, – деді қара бала.

– Олардың аты жоқ па, немене? Сол кезде жанында отырған ересек оқушы:

– Бұл Мырзақан шалдың немересі ғой, – деді.

– Е, солай демейсің бе? Сен Мырзақановсың онда, – деді қара балаға. – Сенің әкең де соғыста батыр болған, айналайын! – деп еді, әлгі бала қорсылдап жылап жіберді.

Сабақ басталды. Мырзақарин өзінің майдандағы ерліктері туралы ұзақ әңгімеледі. Содан кейін сағатына қарап: – Мынаны немістің офицерінен тартып алғанмын, – деді қоразданып. – Ал, түс болып қалыпты, сабақ бітті.

Бірінші күн осылай аяқталды. Бұдан кейінгі уақытта да Мырзақарин бізге жарытып ештеңе үйрете қойған жоқ. Тек Әссам дәптеріме әріптерді жазып, соны қайталататын.

Қыс түсті. Бір күні Самар ағам келіп, Оразалы атамның шақырып жатқанын айтты. Қуанып кеттім. Әссам екеумізде ортақ бір дорба бар. Қағаз, қарындашым соның ішінде. Оған қараған мен жоқ, Самармен бірге атамның үйіне тарттым. Олар өзеннің жоғары сағасында түп жағын биік төбеге тірей салынған тас қорада тұрады. Кенже ағам (Кәмен Оразалин) таяуда ғана үйленген, кішкентай бір қызы бар. Лиза жеңгем екеуі төрдегі бөлмеде. Атам мен апам мені көріп қатты қуанды. Қызықтап әрнені сұрап жатыр. Бір кезде атам:

– Сұлтан, сабақ оқып жүрсең боқшантайың қайда? – деді.

– Әссам алып кеткен.

– Қағаз-қаламың жоқ, мұғалімнің тапсырмасын енді қалай орындайсың?

– Әссам жазып әкеледі, есепті де өзі шығара салады.

– Пәлі, оқығаныңа болайын, – деп атам мәз болды.

Сол қыс бұрқасынды, боранды, суық болды. Мен көбіне атамның үйінде қонып қалам. Кенже ағам күндіз-түні қағаз жазады. «Кітап жазып жатыр» дейді. Соғыстан жаралы болып қайтқандықтан қолтығында балдағы бар. Кешке қарай бәріміз жиналғанда домбыра тартып, ән салады. Лиза тәтем де әнші. Екеуі қосылғанда тас қораның ішіне әдемілік, жылылық кіргендей әсер етеді. Атамның үйі ойнағанға жақсы. Жықпыл-жықпылы көп. Қыста Шыңғыстың ұйытқи соққан бораны қораның үстінен жүріп, қар басып қалады. Біз, Самар екеуміз, сол жерде күні бойы шана тебеміз. Атамның 6-7 қойы мен бұзаулы сиыры қорада тұратын. Бірде шырт ұйқыда жатыр едік үйдің іші абыр-сабыр болып кетті. Оянсам Кенже ағам балдағына сүйеніп, қолындағы бір ауыз ескі мылтығын қораның есігіне кезеніп тұр.

Үйдегі екі төбет дәлізде өршелене арсылдайды. Атам, апам, тәтем, Самар бәрі үрейленіп, Кенже ағама әлденені ескертіп жатыр. Олардың сөздерінен қораға қасқыр түскенін білдім. Қораның іші де азан-қазан. Сиыр өкіріп, қойлар маңырайды. Білте шамның әлсіз сәулесі жалп-жалп етіп, әлдебір көлеңкелер кезіп зәреңді ұшырады. Сол кезде қораның есігі сарт етіп ашылып кетті де, ар жақтан бұзаулы сиыр және төрт-бес қой есіктен қысыла-қымтырыла дәлізге атып шықты. Ашық есіктен көзі шамға шағылысып бізге қарсы айбат шегіп жатқан қасқыр көрінді. Кенже ағам жалма-жан атып жіберіп, мылтығын қайта оқтады. Оқ тисе керек қасқыр арс етіп, бір домалап түсті де, ағама қарсы шапты. Майдангер емес пе, Кенже ағам тайсалған жоқ, қасқырды тағы атқан кезде қолындағы мылтығы да ұңғысынан опырылып, өзі шалқасынан құлады. Біз шошып кеттік. Қасқыр секірген қалпы Кенже ағаның аяқ жағына келіп, кескен теректей гүрс ете түсті. Оқ дәл маңдайдан тиіпті. Ал ағам болса, мылтықтың дүмі соққанда балдағы тайып құлаған екен. Аш қасқыр малдың исін сезіп төбені тесіп түсіпті. Екі-үш қойды тамақтап та үлгерген. У-шу көбейген кезде қайта шықпақ болып төбеге секірсе де тырнағы ілінбепті.

Ертеңінде қасқырды көруге көршілердің бәрі келді.

– Апыр-ай, мынаның өзі тайыншадай ғой, арланы болса керек, – десті. Олар қасқырды төрт аяғынан тұрғызып, бізді үстіне мінгізіп көріп еді, менің де, Самардың да аяғы жерге тимей тұрды…

Оқу жылы аяқталды. Бірінші сыныпты бітіріп екіншіге көштік. Не оқып, не білгенім есімде жоқ. Екінші сыныптың алғашқы сабағында Семейдегі педтехникумды бітіріп келген, жаңа мұғаліміміз он тоғыз жасар Бейсен, менің хат танымайтыныма көзі жетсе керек. Әссама:

– Бірінші сыныпта қалдырамын, оқуды қайта бастайды, – депті. Сондай жағдай үшінші сыныптағы Боташтың басына да туған екен. Ол Мырзақариннен екі жыл оқығанда, әлі төрт амалды білмейтін көрінеді.

Бұл шешім маған айтарлықтай әсер еткен жоқ. Есесіне Әссам намыстан жарылардай күйініп, тіпті, жылап жіберді. Ол Бейсен мұғалімге: – Сіз Сұлтанды кешіріңіз, ол қабілетті бала, тек еркеліктен оқымай жүр. Осы тоқсан шыдаңыз, егер үлгермесе біріншіге көшіру қиын емес қой, – деп жалынды. Мені өзі қадағалап, оқытатынын айтыпты. Боташтың хат танымайтын кәрі әжесі де мектепке келіп, немересін өзі оқытуға уәде беріпті. Сөйтіп, «Жаңа Еңбек» колхозында тұңғыш рет ашылған бастауыш мектептің алғашқы сабағы осындай қолайсыз әңгімеден басталды.

Мектебіміз біздің үйден үш-төрт шақырым қашықтықтағы Қараөлеңде Тошала деген едені жоқ жалғыз тамға орналасқан. Ол бұрын қойма болса керек. Ішкі қабырғасын айбақ-сайбақ етіп ақтаған болыпты. Төрт сыныпқа бар жоғы 15-16 бала ғана жиналған. Сондықтан Бейсен мұғалім оларды бөліп-жармай бірге оқытады. Парта деген жоқ. Бәріміз жер еденге төселген кигіздің үстінде отырамыз. Мен әдеттегідей Әссамның жанына жайғастым. Сақан ағам жазда сатып әперген портфелім бар. Екі бүйіріне қалың тақтай салып, бетін жұқа фанермен көмкерген портфелім зілдей ауыр. Ішіне бір-екі дәптерден басқа қолыма түскен қағаздың бәрін кептеп тығып алғам. Оның түбінде «қарның ашқанда жейсің» деп, шешем салып берген бір уыс қуырылған бидай да бар. Ең қымбаттым сол. Қолымды портфелімнің түбіне қарай тереңірек бойлата беріп едім, Әссам шынтағымнан қағып жіберді. Түсі суық екен. – Дәптеріңді ал, – деді ол, – сабақ оқимыз. Кейін үйге қайтып келе жатқанда:

– Сен әкеңнің атына кір келтірдің, – деді түрі жабырқап. – Әкең сені жақсы адам болады деп үміт етті. Оқ тиіп қансырап жатқанда, «Сұлташым аман болса екен» деп тіледі ғой. Ал сен… – деп Әссам жылап жіберді. Ол бір уыс болып өзеннің жағасында бетін басып ұзақ отырды. Мен не істерімді білмедім. Әлдене санама жеткен сияқты. Естіген ел: – Шәріптің ұлы көк мый екен, бірінші сыныпта қалып қойыпты! – деп күледі-ау!

– Әсса, – дедім әпкеме жаным ашып, – мен жақсы оқимын. Тентектікті қоямын. Жыламашы!

Ол өксігін басып, бетімнен сүйді.

– Сен маған уәде бересің бе?

– Беремін. Өлләһи-билләһи! – дедім сенімді түрде.

– Онда жүр үйге қайтайық! Сенің оқуың туралы аға мен тәтеме айтпай-ақ қояйық. Естісе ренжиді. Бұл сөз маған жағып кетті.

Екеуміз біраз жүрген соң көк майсалы жарқабаққа келіп дем алдық.

– Сұлташ, – деді Әссам, – Анау-у көкжиектегі тауларға қарашы. Ол Шыңғыстау. Оның ар жағында Абай атаң өмір сүрген Жидебай бар. Ол кісі керемет ақылды болған. Сен жақсы оқысаң сол атаңдай боласың.

Әссам қиялшыл еді. Бар-жоғы төртінші сыныпта оқыса да, көп білетін. Өзі нәзік, аласа бойлы шүйкедей ғана қара қыз қайдағы бір Том Соер деген баланың басынан кешкен таңғажайып оқиғаларын маған майын тамызып әңгімелеп берген. Оның өзі ақылды бала екен.

– Сұлтан, – деді Әссам мейірлене қарап. – Сен анау Бөрлі жаққа көзіңді сығырайтып ұзақ қарашы.

– Жарайды. Көзімді сығырайттым.

– Не көрдің? Не ойладың?

– Тауларды көрдім, түк те ойлаған жоқпын.

– Сен бұдан былай құр ойнай бермей, ойлана жүр. Ақылды бала Том Соер сияқты ойшыл келеді.

– Жарайды, – дей салдым көңіліме қонбайтын әңгімеден құтылу үшін.

Үйге қарай тағы біраз жол жүрдік. Қараған, тобылғы өскен өзектен өттік. Менің тентектігім ұстай бастады.

– Әсса, шаршадым, – дедім жерге отыра кетіп. – Арқалашы. Әпкем мені арқасына мінгізіп, екі портфельді қолыма ұстатты, белі бүкшиіп, әрең жүріп келеді. Менің аяғым салбырап, жер сызады.

– Анау бұтаға дейін апарам. Одан әрі шамам жоқ. Бұтаға да жеттік. Мен арқасынан түспей жабысып алдым.

– Енді анау тобылғыға дейін жеткізші, аяғым ауырып тұр. Әссам тәлтіректеп тобылғыға да жетті.

– Түс енді, шаршадым. Мен өтірік бақырып жылай бастадым. – Түскім келмейді.

– Сұлтан, түс деймін. Жақсы бала тентек болмайды, уәде бердің ғой. Әрең тұр екен, әлі құрып жерге отыра кетті…

Біз Қараөлеңде екі ай оқыдық. Бейсен мұғалім түстен кейін Әссам екеумізді алып қалып маған қосымша сабақ үйретеді. Қайтар кезде Боташтың киіз үйінің жанынан өтеміз. Оның даусы әңгірлеп «екі жерде бір – екі, екі жерде екі – төрт» деп көбейту кестесін жаттап жатады. Апасы мәз. – Менің ботам әлі бәрінен озып, райком болады, – деп қояды. Боташ одан сайын екілене түседі. (Шынында да Байбота Төлеуғалиев кейін аудандық атқару комитетінің төрағасы болды)

Қараөлең – менің есімде мәңгілікке қалған жер. Оған бес жасымда алғаш келгенде іргедегі бір-біріне жапсарлас салынған пирамида сияқты үш шошақ бейіттің үңірейген аузынан ерекше түршіктім. Қараөлең деген атына сай шөбі негірдің шәші тәрізді тұтасқан бұйра, қарақошқыл өлең шөп. Бойлап өскен қалың шидің арасынан түйе көрінбейді. Сол шидің жуандау бірін суырсаң түбінен сүті ағып тұрады.

Ауданнан сот шығып Қараөлеңде жиын ашады екен. Соған менің шешемді де шақыртыпты. Сағадағы ауылдан өгіз арбамен келдік. Арбаға соқаның төрт темір дөңгелегін салыпты. Оны майлайтын жасыл май таусылып қалғандықтан, темір білікке қажалған дөңгелектің шиқылынан бүкіл ауылдың төбе шашы тік тұрды. Сот өтетін Қараөлеңдегі екі бөлмелі тоқал тамның қасына адамдар жиналып қалыпты. Солардың арасынан бір милиция шығып шешемді бөліп әкетпекші болып еді, ол кісі қолын қағып жіберіп, мені бауырынан шығармады.

– Ысқақова, заң өкіліне қарсылық білдірсеңіз, айыбыңыз ауырлай түседі, – деді милиционер. – Балаңызды тастап кетіңіз.

– Жоқ, тастамаймын. Оның үстіне мен айыпты емеспін, – деді шешем қатқыл үнмен.

– Оны сот анықтайды.

Мен сонда ғана шешемді соттауға әкелгенін біліп, қорыққанымнан қыстығып жылай бастадым.

– Тәйт! – деді шешем. – Жаман ырым бастама!

Біз арбадан түскенде ауыл адамдары тегіс қоршап алды. – Күлән-ау, не сұмдық! Қандай жазығың бар? – дейді бірі. – Топты бала-шағаңды шулатып, соттаймыз деп жүргендерде иман жоқ шығар.

– Егер еңбек күні жетпейді деп айыптаса, Құндыздының бар қатынын түрмеге жабатын шығар.

– Осы сұмдықты істеп отырған ана жолың болмағыр колхоздың есепшісі, – деді қара қайыстай қатқан арық, жүдеу киімді әйел. – Таңның атысы, күннің батысы қой соңында салпақтап жүрміз. Бір табын малға байым екеуміз ғана иеміз. Ешқандай көмек жоқ. Сонда мен жатыпішер жалқаумын да ана есепшінің бөксесін көтере алмай бос жатқан ақ саусақ қатыны еңбеккер ме? Еңбек күнімізді дұрыс есептемей, өз қатынына жазып жүрген есепшіні неге тексермейді?

– Ол рас! – деп шу етті жұрт.

– Осы колхоздың жыртылғанын жамап, күн-түн дамыл таппай, арба-соқаны, ең аяғы үйіміздегі кесе-шәугімімізге дейін бүтіндеп отырған, қасиетті «қара дүкеннің» иесі Сақанды сыйламау не сұмдық?! – деді қара мұртты, балдаққа сүйенген шолақ аяқ қара кісі. – Соғыста жазықсыз жала жапқанды «сатқын» деп атып тастайды. Сталинградтың қан-қасабынан аман шыққан жауынгер Сақан өтірік айтушы ма еді? Әйелі Күләннің «қара дүкенге» көрік басып, еңбек етіп жүргенін бәріміз де білеміз ғой. Өзінің аяғы ауыр, әрі бес шиеттей баланы бағып-қағып отырған әйел жатыпішер ме? Сұмдық қой! Сақанның жуастығын пайдаланып, бала-шағасының аузынан жырып, еңбек күнін жеп қойған ғой, сұмырайлар!

Осы кезде ашық тұрған есіктен «Ең алдымен Ысқақова Күлән ішке кірсін» деген дауыс шықты. Жұрт жапырлай ұмтылғанымен жартысы үйге сыймай сыртта қалды. Бізді алдыңғы жаққа апарып шешемнің екі жағына екі милиция тұра қалды. Төрдегі көлденең столдың басында қарабұжыр бір кісі отыр. Түсі сұсты. Ол орнынан тұрып ұлы көсем Сталин жолдастың қамқорлығын ұзақ әңгімеледі. Соғыстың зардабын жою үшін жан аямай еңбек ету керектігін айтты. Көсем айтқан ұлы мақсатты орындауға кедергі жасайтындар да бар екен. Олар – еңбек еткісі келмейтін ұры-қара, жалқау, жатыпішерлер. Қазір заң күшейтіліпті. Колхозда тиісті еңбеккүн мөлшерін таппағандарды аяусыз жазалап, еңбекпен түзеу лагеріне жер аударатындарын қатал ескертті. Қарабұжыр ұзақ сөйледі. Шешемнің алдында отырған мен ұйықтап кетіппін. Бір уақытта қатты абыр-дабырдан оянсам қарабұжыр әлі сөйлеп тұр.

– Сот шешімі шыққанша Ысқақова Күлән қамауға алынсын, – деді. Жұрт шуылдап, кейбір әйелдер дауыс шығарып жылап та жіберді.

– Ей, сот, – деді бағанағы шолақ аяқ. – Сенің осы жерге салып қойған түрмең бар ма? Не айтып тұрсың?

– Осы үйдің кілетіне қамап, аузына бір милицияны күзетке қойыңдар, – деді қарабұжыр сот.

Бізді сол үйдің іргесіндегі кілетке әкелді. Аузы тақтай есікпен жабылған, түпкі қабырғаның жоғарғы жағында жарық түсу үшін ашық үлкен тесік қалдырыпты. Қораның іші ыбырсып жатыр. Бір шеттегі буылған теңнің үстіне отырдық. Бес-алты тақтайды қатарлап қаға салған есігінің арасы ырсиып сырттағының бәрі көрінеді. Менің қарным ашып, қыңқылдай бастадым. Бір-екі сағат өткен соң осы үйдің әйелі – жас келіншек милицияға көнбей, «алатын затым бар» деп кілетке кірді. Бірден бізге іргедегі шимен жабылған жерді нұсқап, «мына жерде тамақ бар, іше беріңіздер» деді сыбырлап. «Тәте, қорықпаңыз. Істің беті түзелген сияқты» – ол әлденені алған болып тез шығып кетті. Біз шимен жабылған қазанның бетін ашып едік Сталиннің түсіне де кірмейтін, қаймағы бір елі піскен сүт тұр екен. Жанында сықпа құрт, сүзбе бар. Мен тойғанымша ішіп, жеп алдым. Анам дәмін де татқан жоқ. Өңі қабартып, үнсіз отырды. Кешке қарай бізді қайтадан соттың алдына әкелді.

– Ысқақова Күлән, еңбеккүн нормасын орындамағаны үшін айыпты деп танылады. Бірақ бес баласы бар, әрі аяғы ауыр, сонымен қоса, жұбайы Ысқақов Сақанның коммунист, Сталинград майданының жауынгері болғаны ескеріліп тұтқыннан босатылады. Көрік басушы болып істей берсін. Бұндай жағдай қайталанса ауыр жазаланады, – деді. Сотқа ешкім де тіл қатқан жоқ. Біз шиқылдақ арбамызға мініп күн бата үйімізге қайттық. Шешем соттың «айыпты» деген сөзіне қатты намыстанып, өртеніп кете жаздады. Сол жолы арқа еті арша, борбай еті борша боп, колхоз үшін жанын салып жүрген бағанағы қатпа әйелдің жылағаны көз алдымнан кетер емес. Оны үш айға басқа ауданға жер аударды. Ал еңбеккүнін жеп қойған есепшінің мұрты да қисаймапты. Сот қонаға соның үйіне барып бір тоқтысын жеп, ертеңінде қайтыпты десті жұрт.

Бейсен мұғалім бір жылдай сабақ берді. Ол өзі елгезек, қызық адам еді. Балалармен бірге ойнайтын, қыста жұқа тақтайдан шаңғы жасап берді. Коньки тебуді де сол үйретті. Құндыздының өзеніне қызыл су жүріп қыс ортасында кең айдында көк мұз қататын. Біздің думанды жеріміз – сол. Бейсен мұғалім ойын арасында әрқайсымызды кезек-кезек тоқтатып, тосыннан сабақ сұрайды. Білмей қалсаң, ерінбей-жалықпай үйретеді. Бұндайда білім де мыйыңа тез қонады. Сол жылы мен бірінші-екінші сыныптардың сабағын толық игердім. Тіпті, оқу озаты болдым. Боташ та солай. Оның апасы мен Әссам екеуінің қуанышы қойындарына сыймай жүрді. Бейсен мұғалім келесі жылы қалаға кетіп, жоғарғы оқу орнына түсіпті. Оны бітірген соң Семейдің ­Н.Крупская атындағы педагогикалық институтының білімді, әрі беделді ұстазы ретінде көп жыл қызмет етті.

Келесі жылы «Жаңа еңбектегі» бастауыш мектеп жабылып, біз Жүрекадырға қайта ауыстық. Сорымыз қайнап Мырзақаринге тағы барамыз ғой деп тұрғанда жақсы хабар келді. Аудан бастықтары оны босатып, орнына Бақдәулет деген жас мұғалімді жіберіпті. Мырзақарин соғысқа дейін шопан болған қыстағына сұранып, сонда кетіпті.

Тегінде Мырзақаринді босату ешқандай жоспарда болмапты деседі. Майдангер, соғыста қан төккен адам. Анау-мынау кемшілігіне ауданның оқу бөлімі көз жұма қарайды екен. Бірақ жоспарлы тексеру жүргізу қажет. Аудан үш кісіден комиссия жібереді. Мақсаттары тек қана көріп қайту. Олар сабаққа қатынасады, балалардың білімін байқап көреді. Мұғалімнің сабақ жүргізу әдісін де тексереді. Көргендерінен төбе шашы тік тұрып жағаларын ұстайды. Оқу, білім дегеннің исі де жоқ. Сөйтіп соңғы қайтатын күні комиссия сабаққа қатынасып отырады. Мырзақарин соғыстағы кезекті ерлігін айта бастағанда терезенің түбінде отырған оқушы:

– Ойбай, мұғалім, бұзауыңыз еміп қойды, – дейді қатты дауыстап.

Мұғалім сөзін кілт тоқтатып:

– Қап, қарасан келгір-ай, енесін өріске айдап тастап едім, қайта келген екен ғой, – деп алды-артына қарамай сыртқа жүгіре жөнеліпті. Бұзауын байлап, қайта келгенше сабақтың уақыты аяқталады. Бұны көрген комиссия мүшелері ләм-мим деп жақ ашпастан кері қайтады. Бір аптадан кейін Мырзақаринді оқу бөліміне шақырып қызметінен босатқан екен.

Біз өзімізді төртінші сыныпта-ақ ересек адамдай сезіндік. Өйткені үш колхоздың ортасындағы жалғыз мектептің жоғарғы сынып оқушыларымыз. Оның үстіне балалардың көбі жаздай үлкендермен бірге шөп шауып, еңбекке пісіп келген.

 

Осы жазда Сақан ағам Дәмет екеумізді мектепке апаратын екі дөңгелекті, ұзын дертелі жеңіл арба жасап берді. Оған атты да, өгізді де жегуге болады. Дөңгелектің үстіндегі төртбұрышты қорабына екі-үш адам сияды. Көрген жұрт арбамызды қызықтап «ойыншықтай екен» десетін. Сол «ойыншық арбамызға» жегуге Сақан ағаны сыйлап «Жаңа еңбектің» ең қымбатты күш көлігі, атақты Боқай қасқаны берді. Бұл – мүйізі шаңырақтай, тұрпаты айрықша жаратылған, кеуде тұсы көтеріңкі, артқы жағы аласа, жаясы жалпақ біткен, сирақтары пілдің аяғындай жуан, екі көзінде қызғылт ұшқыны бар қызыл қасқа бұқа еді. Отызыншы жылдары байларды тәркілеуден түскен, бұзау кезінен Боқай деген колхозшы баққан мал болғандықтан «Боқай қасқа» атаныпты. Тұқым-тегін ешкім білмейді. Осы Боқай қасқа «Жаңа еңбектің» құты еді. Үш колхоздың сиырлары соның арқасында қысыр қалып көрмепті. Соғыстың ауыр жылдарында, одан кейін де барлық ауыр жұмысқа соны жеккен. Оны айтасыз, алпыс шақырым жердегі аудан орталығы Қарауылға жедел ақпарат апару керек болса, ең сенімді, әрі жылдам көлік Егеубай атаннан кейінгі осы Боқай қасқа екен. Боқай қасқа ауылдан шыққаннан жорта жөнелетін. Апырай, тынысы бір тарылсашы, сол жортқаннан дем алмастан кеш бата Қарауылға жетіп, ертеңінде қайта оралатын. Арқасы жауыр болып, жүдеп жүрген кезі де болды, бірақ екі апта еркін жайылса күбідей болып семіріп шығады. Өзі өте жуас, көнбіс. Бала-шаға да ұстап, міне беретін. Бертінде ауылға трактор, машина келе бастағанда оның мойны босап, еркіндікке жиі шығатын болды. Қартайғанына қарамай, барлық сиырға ие болып жүргендіктен, жылда етке соятын мал алуға келетіндерге колхоз басшылары бермей жіберетін.

Міне, сол атақты Боқай қасқа бізді мектепке таситын болды. Сақан ағам оны арбаға қалай жегетінін көрсетті. Артындағы қос дөңгелекті таралейканы (біз солай дейтінбіз) бұйым құрлы көрмей қасқа бұқа үйден шықаннан жортып, мектепке әп-сәтте-ақ жеткізді. Тұмсығындағы шығыршыққа байланған ұзын божыны тартып едім тоқтай қалды. Сөйтіп біз қыстың ортасына дейін Боқай қасқаны жегіп жүрдік. Бұрын ауылдың маңайында жайылып, кеш бата үйге қайтатын жануар бір күні аяқ-асты жоқ болып кетті. Іргедегі таулар мен тоғайдың арасын түгел сүзіп шықтық. Табылмады. Содан ақпанның аяғына дейін оның не жемтігі, не өзі көзге түспеді. Бір күні біз мектепте жүргенде ауыл тегіс шулап:

– Ойбай, Боқай қасқа табылыпты. Жынтастың бойындағы тоғайдан шығыпты. Неден тарынғаны белгісіз, маңына ешкімді жолатпайтын көрінеді. Сақан көріпті, – десті.

Сақан аға үйде азық-түлік таусылғанда топты бала-шағаны асырау үшін тауды шарлап, аң қағып қайтатын. Өткен демалыста таң қараңғысынан тауға шығып кеткен еді. ­Бесатар ұзын винтовкасы бар. Бұл мылтық отызыншы жылдары бандымен айқаста қолына түсіпті. Қиядағыны қағып түсетін осы мерген мылтық – үйдегі алты баланың асыраушысы. Сақан аға қыстың басы мен аяғына қарай екі рет аңға шығып, арқар атып әкеледі. Біздің қыстық соғымымыз сол. Мүйізі қарағайдай құлжаны көргенде: – Неге тек құлжасын атасыз? – деп сұрасаң:

– Аналығын атуға болмайды. Одан ұрпақ өрбиді. Ал қартайған құлжа саяқ жүріп итқұсқа жем болады. Аңды қажетіңнен артық өлтіру – күнә. Ол да құдай жаратқан тіршілік иесі, – дейтін. – Менің бала-шағама екі арқардың еті толық жетеді. Біздің несібеміз сол. Одан артық ашкөздік жасау – әбестік.

Кейде аңнан бос қол қайтатын кездері бар. Онда саяқ жүрген құлжаның көзіне түспегені. Осы жолы да іздеген аңы кездеспей Шыңғыстың ішіне бойлап кіріп кетіпті. Балақ төбелер тым алыста қалса керек. Қожыр-қожыр тастары, ұңғыл-шұңғыл қуыстары көп, жәй адам батып бара бермейтін үрейлі Жынтастан қарауыл салып, оң бүйірдегі тоғайлы өзекке бет бұрыпты. Қайың мен терек, жыңғыл мен шілік ұйыса өскен тоғайға таяй бергенде үйірлі қасқырдың ізін көреді. Санаса он-он бір шақты. Бір кезде табаны күректей жалғыз сиырдың ізі алдынан шығады. Жазбай таниды – Боқай қасқаның ізі. Тоғайға жете бере қасқырлар қуып жетіп, бұқамен алапат айқас болған тәрізді. Маңай астан-кестен, кей жерде жентек-жентек қар қызыл қанға боялыпты. Жануар тоғайды паналамақ болған сияқты. Елу қадамдай жерде бұқаның мүйізі кеудесін тесіп өткен бір қасқыр серейіп жатыр. Орманның дәл жиегінен екінші қасқырдың жемтігі көрінді. Жарақаттанған бөрінің бұрыла қашқан қанды ізі сайрап жатыр. Бұқа оны біраз қуып барып, кері оралыпты. Шайқас шамасы таң алдында болған сияқты. Ұйыған қан мұз болып қатқан. Сақан аға мылтығын серт ұстап, ізді қуалай тоғайға кіреді. Сол кезде жуан терекке артын тіреп, айбат шегіп тұрған Боқай қасқаны көреді. Үсті-басы қан-қан, қасқырдың аузы тиген жон терісі жыртылып, салбырап тұр. Қоршап тұрған жеті-сегіз қасқыр Сақан аға мылтық атқан соң сескеніп, құйрықтарын бұтына қысып, еңбектері еш болғандықтан ықылассыз сөлпеңдеп жынысқа кіріп кетіпті. Боқай қасқаның екі көзін қан басқан, әбден қалжырап, теңселіп әзер тұр дейді. Бейне шайқаста жауына дес бермей, найзасына сүйеніп қатып қалған қас батыр тәрізді. Ол ағаны танып, ышқына өкіріпті де, буындары босап бүк түсіп жата кетіпті. Содан екі-үш сағат тыныстаған соң Сақан аға оны айдап, елге тақау, итқұс аз жүретін Қаражалдың іргесінде қалдырыпты.

Боқай қасқа наурыз айының ортасында ғана ауылға оралды. Бұрынғы көнбіс бұқа танымастай өзгерген. Барлық жері жұмырланып, жүні жылт-жылт етеді. Қасқыр жұлған терісінің орнына ақ жүн өскендіктен, түсі де өзгеріп, қызыл-шұбар бұқаға айналыпты. Ол ауылдағы күйлеп жүрген сиырлардың бәрін қашырып, бұқалық парызын бірер күнде-ақ орындады. Тіпті, қылмиған бір тайыншаны алып кеудесімен тапап, артқы аяғын сындырыпты. Содан кейін зор даусымен өкіріп, күлтөкпені шашып, әлдекімге сес көрсетеді. Өз бетімен кетіп бара жатқан атты адамға ай мүйізін білеп, өкіре шауып еді, ол қашып әрең құтылды. Боқай қасқаның бұл қылығы бүкіл ауылды дүрліктіріп, ешкім сыртқа шыға алмай қалды.

Мен сабаққа өзімнің бәсіре қара тайымды мініп келгем. Оны күнделікті орны, Ақтамберді батырдың моласы тұрған төбенің етегіндегі Төлеухан нағашымның тас қорасының алдына байлап, енді мектепке барғалы жатқанда күлтөкпеде өкіріп тұрған Боқай қасқаны көрдім. Түрі тым қорқынышты еді. Үйден жүгіре шыққан Мәмила апам мені жылдам қораға кіргізді.

– Қазір нағашы атаң келіп бұл мәлік келгірдің сазайын береді, – деді апам. – Әбден семіріп, тойынған соң, құдайын ұмытып, құтыруын! Кешегі көнбіс мінезін ұмытыпты. Апам Боқай қасқаны біраз ұрсып алды.

Төлеухан (оны біз Төке дейміз) нағашым жұдырықтай ғана, шоқша сақал, сары шал. Осы Боқай қасқа екеуі он жыл бірге жүріп колхоздың отымен кіріп, күлімен шыққан. Отызыншы жылдары партия қатарына өтіп, бандымен де соғысқан. Ауылда аты аңызға айналған, ер мінез, ақкөңіл, аңқау адам. Бірде Төкең жылқышылар ауылында асау тайды үйрете алмай арпалысып жүрген жігіттерді көріп:

– Өй, өңкей бозөкпе, бір тайға шамаларың келмей жүр ме? Кәне, мен көрейін, – деп жетпістегі жасын ұмытып, қарғып мініп алса, тай қарасын ба, тулап-тулап жығып кетіпті. Кәрі адам мертігіп қалар деп қауіп ойлаған жігіттерге көнбей шал намыстанып, аспанға шапшып тұрған тайдың құлағын бұрап, қайта мінеді. – Большевик тайдан қорқа ма? – депті жігіттерге ақырып. Ақыры асауды жуасытып берген екен.

Сол Төкең Боқай қасқаның өз үйінің жанында ойран салып жүргенін естісімен жуан келте шоқпарды тақымына басып, атпен шауып жетті. Он жыл ұстап, баққан жануар өзін танып тоқтар деп үміттенсе керек. Мен бұл кезде тас қораның үстінде тұрғам. Бұқа Төкеңнің ащы айқайын елең қылмай, күлді үстіне шашып-шашып жіберіп, шаңырақтай мүйіздерін алға қадап, атты адамға қарсы ұмтылды. Төкең оң қапталдан келді де тағы бір ақырып, келте шоқпарын басынан асыра үйірген күйі бұқаға тұра шапты. Екеуі де тайсалған жоқ. Егер мүлт кетіп алып бұқаның шаңырақтай мүйізіне не аты, не өзі іліксе Төкеңнен тамтық та қалмас еді. Неткен жүрек жұтқандық! Бізде зәре қалмады. Сол сәтте, көзді ашып-жұмғанша шаң бұрқ ете түсті. Төкең, кәнігі барымташыдай, бұқаға тақай бере ат үстінен созылып барып қақ маңдайынан шоқпармен ұрып өтті. Боқай қасқа тәлтіректеп барып, шайқалып тұрды да шөке түсті. Төкең екпінімен ұзап кеткен еді қайта оралғанша бұқа есін жинап, басын сілкіп-сілкіп, алдыңғы тізесін тіктеді. Жан-жағына қарады. Ақырған дауыс тағы естілді. Бұл жолы ол Төкеңмен қарсыласқан жоқ. Шауып келе жатқан аттыдан аспай-саспай теріс айналып, Ақ жазыққа қарай бұрынғы әдетінше жорта жөнелді. Шаңырақ мүйізін бұғыға ұқсап желкесіне қайырып, тұмысығын көкке көтеріп алыпты. Оның бұл тұрпатында ешкімге мойынсынбаған өрлік бар еді. Көнбіс, жуас, кәрі бұқаның бұл шамырқануын ешкім түсінген жоқ. Ауыл басшылары біреуді жазым етер деп сескенді ме, күзге қарай Семейдегі ет комбинатына өткізіп жіберді…

Бұқаның өзінен аумайтын ұрпақтары Құндыздыда әлі бар деседі.

Сұлтан ОРАЗАЛЫ, жазушы

Редакция таңдауы

Нью-Йоркте тұратын қазақ профессорының кітабы шықты (видео)

Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі, Білім және ғылым министрлігі, «Отандастар қоры», Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы және Колумбия университеті Гарриман институтының (Нью-Йорк, АҚШ) қолдауымен Гүлнәр Кендірбай...

Қазақстандықтар ақпанда неше күн демалады?

Ақпанда мемлекеттік және ұлттық мерекелер болмайтындықтан қазақстандықтар күнтізбелік демалыс күндері ғана демалады. 2021 жылғы ақпанда 28 күн бар. Оның ішінде төрт күн сенбі мен жексенбіге...

Қазақстанда 1 наурыздан бастап пойыз билеттері қымбаттайды

2021 жылы 1 наурыздан бастап облысаралық және қала маңына қатынайтын барлық әлеуметтік маңызы бар бағыттарға теміржол билетінің құны 7% қымбаттайды, деп хабарлайды ҚазАқпарат. «Жолаушылар тасымалы»...

ІІМ көші-қон заңнамасына енгізілген өзгерістер туралы хабарлады

ҚР ІІМ Көші-қон қызметі комитеті төрағасының орынбасары Сабыржан Сейітжанов ІІМ-де өткен апталық брифинг барысында ҚР көші-қон заңнамасына енгізілген өзгерістер туралы айтып берді, – деп...
Nur Otan

«Халық сенімі». Ильхам Әлиев Елбасын Nur Otan партиясының жеңісімен құттықтады

Нұрсұлтан Назарбаевтың атына ҚР Парламенті Мәжілісі сайлауындағы Nur Otan партиясының жеңісіне орай...
56b2a42b 9a7e 446e 9663 6c0f0f4f3d80

Мемлекет басшысы Асқар Маминді қабылдады

Мемлекет басшысы Премьер-Министр Асқар Маминді қабылдады, – деп хабарлады Ақорданың ресми сайты....
0026fa74 b4f2 410f a8c9 90dc124e7b9c

Нью-Йоркте тұратын қазақ профессорының кітабы шықты (видео)

Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі, Білім және ғылым министрлігі, «Отандастар қоры», Дүниежүзі...

Жаңалықтар

Тоңазытқышта көз жұмған сәби: Айыпталушылар сот үкімімен келіскен жоқ

Атырауда тоңазытқышта көз жұмған сәби ісі бойынша облыстық перзентхананың бас дәрігері мен қылмысқа қатысы бар деп танылған басқа да қызметкерлерге қатысты сот үкімі шықты. Облыстық...

Президент 1 миллион 70 мың қызметкердің еңбекақысын көтеруді тапсырды

Мемлекет басшысы бүгін Асқар Маминді қабылдады. Онда Премьер-Министр Президенттің тапсырмасы бойынша 2020 жылы Үкімет бюджет саласындағы 883 мың қызметкердің еңбекақысын өсіргенін айтты. «Атап айтқанда 609 мың...

«Халық сенімі». Ильхам Әлиев Елбасын Nur Otan партиясының жеңісімен құттықтады

Нұрсұлтан Назарбаевтың атына ҚР Парламенті Мәжілісі сайлауындағы Nur Otan партиясының жеңісіне орай хаттар мен жеделхаттар келіп түсті Түркия Республикасының Президенті Режеп Ердоған өз жеделхатында күллі...

Елбасы Дмитрий Медведевпен телефон арқылы сөйлесті

«Nur Otan» партиясының Төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев «Единая Россия» бүкілресейлік саяси партиясының төрағасы, Ресей Федерциясының Қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасары Дмитрий Медведевпен телефон арқылы сөйлесті, –...

Мемлекет басшысы Асқар Маминді қабылдады

Мемлекет басшысы Премьер-Министр Асқар Маминді қабылдады, – деп хабарлады Ақорданың ресми сайты. Қасым-Жомарт Тоқаевқа еліміздегі санитарлық-эпидемиялық ахуал мен әлеуметтік-экономикалық дамудың өзекті мәселелері туралы баяндалды. Асқар...

Нью-Йоркте тұратын қазақ профессорының кітабы шықты (видео)

Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі, Білім және ғылым министрлігі, «Отандастар қоры», Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы және Колумбия университеті Гарриман институтының (Нью-Йорк, АҚШ) қолдауымен Гүлнәр Кендірбай...

Ауа райына байланысты 7 облыста ескерту жарияланды

Қазақстанда жеті облыс аумағында қолайсыз ауа райына байланысты ескерту жарияланды, – деп хабарлады Қазгидромет. 20 қаңтарда Ақмола облысында басым бөлігінде күндіз қар жаууы ықтимал. Кей...

Оралда 21 қаңтардан бастап шектеу шаралары күшейтіледі

Орал қаласындағы Бас мемлекеттік санитар дәрігердің міндетін атқарушы Роза Хасенованың 19 қаңтардағы қаулысына сәйкес, сауда үйлері мен орталықтар, базарлардың қызметі жексенбі күндері тоқтатылады. Қоғамдық тамақтандыру...

Қордайдағы жанжал: Таразда өтіп жатқан сотта айыпталушы өз-өзін жарақаттады

Қордайдағы ұлтаралық жанжалға байланысты Таразда өтіп жатқан сотта айыпталушылардың бірі өзін жарақаттады. Сот процесінде бір айыпталушы «бізді тоқпен азаптады, ұрып-соқты» деп шағымданды, – деп...

Беларусь 2021 жылы хоккейден әлем чемпионатын өткізу құқығынан айырылды

Беларусь Республикасы 2021 жылғы хоккейден әлем чемпионатын өткізу құқығынан айырылды. Халықаралық хоккей федерациясы (IIHF) осындай шешім шығарды. IIHF таратқан ресми мәлімдемеге сүйенсек, бастапқыда Минсктегі Әлем...

Коронавирус: Қырғызстан Pfizer вакцинасынан бас тартатын болды

Қырғызстан Республиканың Денсаулық сақтау министрі Алымқадыр Бейшеналиев Pfizer вакцинасынан бас тартуға оны сақтайтын тоңазытқыштардың болмауы себеп болғанын айтты, – деп жазды РИА Новости. «Бізге америкалық...

«Анашымды сағындым»: «Жасөспірімдер үйінен» қашып кеткен бала бес күннен кейін табылды

Шығыс Қазақстан облыстық Полиция департаменті баспасөз қызметінің мәліметінше, 13 қаңтарда сағат 10.00 шамасында «102» арнасына «Жасөспірімдер үйінің» қызметкерлері хабарласып, сол күні сағат 09.00-де 17...

Алимент төлемеген 119 әкенің мүлкі тәркіленді

Қостанай облысының сот орындаушылары алимент төлемей жүрген 14 мыңнан астам адамды тіркеуге алды. Облыстық әділет департаменті басшысының орынбасары Динара Сәрсебекова алимент төлемеген борышкерлердің берешегі 99...

«Тақиялы періште» атанған Әлімғазы Райымбековтің неден қайтыс болғаны айтылды

Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері Әлімғазы Райымбеков коронавирустан қайтыс болды. Бұл туралы актердің қызы Сурия Райымбекова айтты, – деп жазды Tengrinews.kz. Белгілі қазақстандық актер 19 қаңтарда 86-ға...

Коронавирус: елімізде екі аптадан кейін вакцинация басталады

Елімізде 1 ақпаннан бастап коронавирус инфекциясына қарсы вакцина егу жоспарлануда. «Коронавирус инфекциясына қарсы вакцина егу шаруасын жеделдету мақсатында келесі бағытта жұмыс жүргізілуде: 2021 жылғы...

Ресей соты Навальныйды 30 күнге тұтқындады

Ресей соты Федеральды қызметтің сұрауы бойынша оппозициялық саясаткер Алексей Навальныйды 30 күнге тұтқындау туралы шешім қабылдады. Бұл туралы оның адвокаты Вадим Кобзев мәлімдеді, деп...

Елімізде электронды вакцинация паспорты енгізіледі

Қазақстанда электронды вакцинация паспорты енгізіледі. Бұл туралы Lенсаулық сақтау министрі Алексей Цой мәлім етті.  Министрдің айтуынша, коронавирусқа қарсы вакцинацияға дайын болу үшін үкіметтің қаулысының жобасы...

Қостанай облысында тұрғын үй өртеніп, 2 адам көз жұмды

Қостанай облысының Бейімбет Майлин ауданында тұрғын үй секторынан өрт шығып, екі адам көз жұмды, деп хабарлайды ТЖД баспасөз қызметі. «18 қаңтар күні сағат 07:34-те «101»...

Жаңадан тағайындалған екі министр ант берді (видео)

Жаңадан жасақталған Қазақстан Үкіметінің алғашқы отырысында жаңа тағайындалған Ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев пен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Серік Шәпкенов ант беру...

«Жарылып кетуі мүмкін»: Маман телефонды қандай жағдайда қуаттауға болмайтынын айтты

Телефонды батареясы ұлғайғанда, күнге қатты қызып кеткенде немесе дымқыл күйінде қуаттау қауіпті. Бұл туралы Прайм агенттігіне "Роскачество" цифрлық өнімдерін сынау жөніндегі аға маманы Сергей...

«Күніне 7 мың адам жұқтырады»: Министрлік коронавирустың шарықтау шегі қашан болатынын болжады

Коронавирустың шарықтау шегі наурыз айының соңында болуы мүмкін. Бұл туралы Үкіметтің онлайн отырысында Денсаулық сақтау министрі Алексей Цой мәлімдеді. "Министрліктің болжау жөніндегі жұмыс тобы қолданыстағы...

Қазақтың «тақиялы періштесі» өмірден өтті

Қазақстанның Мәдениет қайраткері, актер Әлімғазы Райымбеков 85 жасқа қараған шағында өмірден өтті. Көпшілікке режиссер Шәкен Айманов түсірген «Тақиялы періште» фильміндегі Тайлақ деген есіммен кең танылған...

COVID-19: Тағы бір өңір «қызыл» аймаққа енді

19 қаңтарда коронавирус инфекциясының таралу деңгейі жағынан «қызыл» аймаққа Солтүстік Қазақстан облысы кірді. «Денсаулық сақтау министрлігі елдегі эпидемиологиялық ахуалға күн сайын талдау жүргізіп отыр. Жыл...

Трамп президенттіктің соңғы күнін қалай өткізетіні белгілі болды

АҚШ президенті Дональд Трамп осы лауазымдағы соңғы күнінде Мэриленд штатындағы әскери аэродромда қоштасу рәсімін өткізуді жоспарлап отыр, деп  хабарлайды The Hill.  Іс-шара Вашингтондағы Джо Байденді...

Президент 8 шенеунікті қызметінен босатты

Мемлекет басшысының өкімімен бірқатар жауапты хатшылар қызметінен босатылды, деп хабарлайды Ақорданың ресми сайты. Жауапты хатшылар институтының таратылуына байланысты мемлекет басшысының өкімімен: Жанат Мұратұлы Қожахметов –...

COVID-19: Елордада коронавирус жұқтырғандар саны азаймай тұр

Қазақстанда өткен тәулікте 999 адамда коронавирус індеті ПТР арқылы расталып ауырғаны белгілі болды. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 124 Алматы қаласы - 79 Шымкент қаласы - 7 Ақмола облысы...

Қазақстандықтар ақпанда неше күн демалады?

Ақпанда мемлекеттік және ұлттық мерекелер болмайтындықтан қазақстандықтар күнтізбелік демалыс күндері ғана демалады. 2021 жылғы ақпанда 28 күн бар. Оның ішінде төрт күн сенбі мен жексенбіге...

Қытайлық ғалымдар мойындады: Жарқанаттардың вирус тасымалдауы 2017 жылы басталған

Ухандық институт ғалымдары үңгірде үлгі жинап жүрген кезде оларды коронавирус инфекциясы бар жарқанаттар тістеп алғанын мойындады. Бұл туралы Taiwan News басылымындағы мақалада айтылған, деп...

Әлемдегі жүктемесі ең көп әуежай анықталды

2020 жылдың қорытындысы бойынша Стамбұлдағы халықаралық әуежай әлемдегі жүктемесі ең көп әуежай болып шықты. Бұл туралы Bloomberg хабарлады.  Екінші орында Париждегі Руасси — Шарль-Де-Голль әуежайы,...

Тоңазытқыштағы сәби өлімі: Атырауда перзентханаға дәрігерлеріне үкім шықты

Атырау соты облыстық перинаталдық орталықтың дәрігерлеріне жаңа туған нәрестені қасақана өлтірді деген айыппен үкім шығарды. «Қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының шешімімен кінәлі деп танылған...

Қазақстанда 1 наурыздан бастап пойыз билеттері қымбаттайды

2021 жылы 1 наурыздан бастап облысаралық және қала маңына қатынайтын барлық әлеуметтік маңызы бар бағыттарға теміржол билетінің құны 7% қымбаттайды, деп хабарлайды ҚазАқпарат. «Жолаушылар тасымалы»...

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі құрамында ротация жасалды

Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі құрамында ротация жасалды, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі. «Ұлттық кеңестің жұмысына жұртшылықтың жаңа өкілдері – «ҚазАқпарат» Халықаралық ақпарат агенттігі» АҚ Басқарма...

ІІМ көші-қон заңнамасына енгізілген өзгерістер туралы хабарлады

ҚР ІІМ Көші-қон қызметі комитеті төрағасының орынбасары Сабыржан Сейітжанов ІІМ-де өткен апталық брифинг барысында ҚР көші-қон заңнамасына енгізілген өзгерістер туралы айтып берді, – деп...

Samsung басшысы пара бергені үшін 2,5 жылға сотталды

Сеул соты Samsung Group басшысы Чжэ Ён Лидің ісін қайта қарап, оны екі жарым жылға түрмеге қамау туралы шешім шығарды, деп хабарлады Bloomberg. Чжэ Ён...

Мұхтар Тілеуберді жаңа қызметке кірісті

Осы уақытқа дейін Сыртқы істер министрі қызметін атқарып келген Мұхтар Бескенұлы Тілеуберді бұдан былай сыртқы ведомство басшысы және ҚР Премьер-Министрінің орынбасары қызметін қоса атқарады. Мұхтар...

Ұлттық экономика министрі тағайындалды

ҚР Президентінің Жарлығымен Әсет Ерғалиев Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі болып тағайындалды. Әсет Арманұлы1987 жылы 18 маусымда дүниеге келді. Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институтын...

Серік Шапкенов Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі қызметіне тағайындалды

Президент жарлығымен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі қызметіне Серік Жамбылұлы Шапкенов тағайындалды. Серік Жамбылұлы 1979 жылы 29 шілдеде Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданы Қаратөбе...

Үкіметтің жаңа құрамы жасақталды

Қазақстан Үкіметінің жаңа құрамы жасақталды. Бұл туралы Ақорда хабарлады. Қазақстан Республикасы Конституциясының 44-бабының 3) тармақшасына сәйкес ҚАУЛЫ ЕТЕМІН: Тағайындалсын: Әлихан Асханұлы Смайылов – Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің бірінші орынбасары; Роман...

Ауғанстан азаматы Қазақстанда 11 жыл бойы заңсыз жүрген

"Келімсек" іс-шарасы барысында Алматыда 11 жыл бойы заңсыз тұрған Ауғанстан азаматы анықталды деп хабарлайды Polisia.kz. Белгілі болғандай, 30 жастағы шетелдік осы уақытқа дейін мұқият...

30 градус аяз: Синоптиктер алдағы үш күннің ауа райын болжады

Еліміздің синоптиктері алдағы үш күн, 19-21 қаңтарға арналған ауа райы болжамын ұсынды. "Қазгидромет" мамандардың айтуынша, дәл қазір оңтүстік циклон солтүстік-шығысқа ауысады, оның орталығы Каспий теңізінің...

Мейрамбек Бесбаевтың денсаулығы жайлы дәрігерлер не дейді?

Алматыдағы №7 қалалық клиникалық ауруханасының баспасөз қызметі хабарлағандай, әнші Мейрамбек Бесбаевтың денсаулығы жақсарып келеді. «Ол 16 қаңтар күні №7 қалалық ауруханаға жедел жәрдеммен ауыр халде...

Cтуденттер пандемияға байланысты оқу ақысын төмендетуді талап етті

Қырғызстанда жиырмаға жуық жоғары оқу орнының студенттері коронавирус пандемиясына байланысты оқу ақысын төмендетуді сұрайды. Індет таралғалы студенттердің көбі қосымша жұмыстан айырылған, енді бірінің ата-анасы...

“Сұңқар” радиостудиясы өз жұмысын бастады

“Қазақ радиолары” ЖШС және Еуразия ұлттық университетінің өзара ынтымақтастық меморандумы негізінде “Сұңқар” радиостудиясы эфирге жол тартты.  “Біз болашақ арманның асқарымыз Біз елімнің мөп-мөлдір аспанымыз Еркін ойлы,...

Экс-депутат бас редактордың орынбасары қызметіне тағайындалды

Бұған дейін ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты болған Кәрібай Мұсырман «Egemen Qazaqstan» газетінің Бас редакторының орынбасары қызметіне тағайындалды. Бұл туралы Egemen.kz сайты хабарлады. 1957 жылы бұрынғы...

Елімізде теміржол билеттері қымбаттайды

Елімізде темір жол билеттерінің бағасы көтеріледі, деп хабарлайды zakon.kz. 2021 жылғы 1 наурыздан бастап облысаралық және қала маңы қатынастарындағы барлық әлеуметтік маңызы бар маршруттарға теміржол көлігімен...

UFC ардагері коронавирустан қайтыс болды

Америкалық аралас жекпе-жек шебері (MMA) Пол Вареланс коронавирустың асқынуынан қайтыс болды. Бұл туралы MMA Junkie хабарлады. Абсолютті күрес чемпионатының (UFC) ізашарларының бірі 51 жасында бақилық...

Алматыдағы модульді госпиталь құрылысына бөлінген 5,5 млрд теңгенің 4 млрд теңгесі ұрланған

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет Алматыдағы модульді жұқпалы аурулар ауруханасы құрылысы кезінде бюджет қаражатын жымқыру туралы қылмыстық іс тергеліп жатқанын растады, деп хабарлайды Informburo.kz.  "16 қаңтарда...

Қазақстандықтарға доллар бағамы күрт өзгеретіні ескертілді

Қазақстандықтар бір-біріне 27 қаңтарда доллар бағамы күрт өзгеретінін ескертуде, деп хабарлайды zakon.kz. Таратылған хабарламаларда валюта алдағы уақытта алтын стандартына байлаулы болатыны айтылған. Алайда stopfake.kz бұл мәлімдеме...

Ғабит Мүсіреп «Egemen Qazaqstan» газетінің бас редакторы болып тағайындалды

Белгілі публицист, қаламгер Ғабит Мүсіреп қазақ баспасөзінің қарашаңырағы, еліміздің бас басылымы – «Egemen Qazaqstan» газетінің бас редакторы болып тағайындалды. Ғабит Іскендерұлы Мүсіреп – Қа­рақалпақстанның Тақтакөпір...

ДДСҰ өкілі коронавирус қашан басылатынын айтты

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының өкілі Мелита Вуйнович "Российская газетаға" берген сұхбатында коронавирустық пандемия қашан аяқталуы мүмкін екенін айтты.  Оның айтуынша, биылғы жылы COVID-19 ауруының жағдайы...

Интернеттегі алаяқттардың арбауына түспеудің 5 сақтық қағидасы

Полицейлердің айтуынша, бұл қылмыстың ең көп таралған түрі – онлайн несие алу. Бұл жағдайда алаяқтар азаматтардың жеке деректеріне алаяқтық жолмен қол жеткізеді немесе онлайн-қарыздарды...

Жаңа қаулы: Павлодар облысында бірқатар мекемелердің қызметі тоқтатылады

Павлодар облысының бас мемлекеттік санитар дәрігері Батырбек Әлиевтің өңірдегі карантиндік шектеу шараларын күшейту жөнінде жаңа қаулысы жарияланды. Жаңа қаулы ережелеріне сәйкес, әкімдерге бірқатар міндет жүктеліп...

Мақтаарал ауданында карантин шаралары енгізілді

Соңғы бірнеше тәулік ішінде Мақтаарал ауданы аумағында пневмонияның вирусты түрі мен COVID-19 белгілері бар азаматтардың саны артқан. Осыған байланысты аудан әкімі Б.Асановтың тапсырмасына сәйкес...

Димаш АҚШ президентін ұлықтау апталығының ашылу салтанатында ән шырқады

АҚШ президенті Джо Байденнің инагурациялау апталығының ашылуына арналған салтанатты іс-шара өтті. Онда Димаш Құдайберген қазақтың «Самалтау» халық әнін орындады, – деп жазды dimashnews.com. Дәстүр...

Шыңғыс хан жайлы шындық

Белгілі бауыржантанушы, филология ғылымының кандидаты Мамытбек Қалдыбай Ержан Исақұлов пен Зәріпбай Оразбайдың «Шыңғыз хан» кітабы туралы пікір білдірді. Әр елдің терең тамыры мен бай тарихы...

Анкарада Абай альбомының тұсаукесері өтті

Халықаралық ТҮРІКСОЙ ұйымы мен Қазақстанның Түркиядағы елшілігінің ұйымдастыруымен Анкарада «Абайды түсіну» альбомының тұсаукесері өтті. Бұл туралы Түркия Радио Телевизия порталы хабарлады. ТҮРІКСОЙ ұйымының Бас хатшысы...

Сот үкімі: «Серік-голова» 19 жылға сотталды

Қылмыс әлемінде «Серік-голова» лақап атымен танымал Серік Жаманаев 19 жылға сотталды. Сот үкіміне сәйкес, Серік Жаманаев кінәлі деп танылып, 1,75 миллион теңгесі, 6 мың доллары...

Қазақстан аумағының ғарыштан түсірілген суреті жарияланды

Халықаралық ғарыш станциясы Қазақстан аумағының ғарыштан түсірілген суреттерін жариялады. «Қазақстанның үстінен 264 миль қашықтықтан астам биіктікте Халықаралық ғарыш станциясынан түсірілген көрініс», – делінген суреттің сипаттамасында. Айта...

COVID-19: еліміздің 4 облысы «қызыл» аймаққа енді

ҚР Денсаулық сақтау министрлігі 18 қаңтардағы ел өңірлеріндегі эпидемиологиялық ахуалды бағалау матрицасын жариялады. Министрліктің мәліметіне сәйкес, Қазақстанның 4 облысы мен 1 қаласы, атап айтқанда, Ақмола,...

Атырауда түрмеге телефон лақтырған 2 азамат қамауға алынды

Атырау облысы бойынша Қылмыстық-атқару жүйесі департаментінің мәліметінше, УГ-157/9 (ерлер түзеу колониясы) мекемесінің қоршауынан тыйым салынған заттарды лақтырған екі ер адам ұсталған. «Олар Атырауға Маңғыстау...

Коронавирус пневмониясынан 2 адам қайтыс болды

Сoronavirus2020.kz сайты 18 қаңтардағы жағдай бойынша коронавирустық инфекция белгілері бар пневмония туралы ақпаратты жариялады. «16.01.2021ж. коронавирустық инфекция белгілері бар пневмонияның 17 жағдайы және 2 өлім...

Өткен тәулікте 1003 адамнан коронавирус анықталды

Қазақстанда өткен тәулікте 1003 адамнан коронавирус инфекциясы анықталды, – деп хабарлайды coronavirus2020.kz. Аймақтар бойынша: Нұр-Сұлтан қаласы - 125 Алматы қаласы - 97 Шымкент қаласы...

Қызылқайнар ауылына 70 жылдан кейін ауыз су тартылды

Жамбыл облысындағы Қызылқайнар ауылына 70 жылдан кейін жаңа құбыр тартылып, орталықтандырылған ауыз су жүйесіне қосылды. Осы уақыт аралығында елдімекен тұрғындары тау бөктерінен ағатын бұлақ...

Бүгін ауа райы қандай болады – Қазгидромет

Қазгидромет 18 қаңтарға арналған ауа райы болжамын жариялады. Фронталдық бөліктердің ықпалымен елдің солтүстік-батысында, солтүстігінде және орталығында аздаған қар, батысында жауын-шашын (жаңбыр, қар) күтіледі. Қазақстан аумағының қалған...

Қазақстанда апта ішінде болған кадрлық тағайындаулар

Өтіп бара жатқан апта ішінде ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұсынысымен және Мәжіліс депутаттарының қолдауымен еліміздің Премьер-Министрі қызметіне Асқар Мамин қайта тағайындалды. Сонымен қатар 7-ші шақырылымдағы...

Навальныйды әуежайда 100 полицей қарсы алады

Алексей Навальный Мәскеуге ұшып келеді. Оның Ресейге оралуына жақтастары ғана емес, қарсыластары да дайындалып жатыр, мысалы, полиция, - деп хабарлайды "База" Telegram-каналы.  Алексей Навальный түстен кейін...

Шетелдегі қандастар ассимиляцияға ұшырамауы үшін ана тілі оқытылуы қажет

Бізде бір үстірттеу түсінік бар. Бұл – шетелдегі ағайын ана тілін жақсы сақтаған деген. Бұрын олай болған шығар, бірақ қазір жағдай одан біршама төмен...

Шетел сарапшысы: Жәнібекті Геннадий секілді дарынды деп айта алмаймын

Кәсіби бокс промоутерлері мен сарапшылардың пікірінше, қазақстандық былғары қолғап шеберлері Садриддин Ахмедов пен Жәнібек Әлімханұлы әлем бойынша болашағынан үміт күттіретін үздік ондыққа кіреді. Алайда көпшілігі бұл...

Мейрамбек Беспаев коронавирус жұқтырып, ауруханаға түсті

Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының иегері, әнші Мейрамбек Беспаев коронавирус жұқтырды, деп хабарлайды Nege.kz сайты. Белгілі болғандай, әнші Алматыдағы ауруханалардың бірінің жансақтау...

Кореялық бойжеткен қазақ-корей сөздігін құрастыруға көмектесетін адамдар іздеп жатыр (видео)

Оңтүстік Корея елінің тумасы Чой Ён Сон Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінің студенттерімен онлайн режимде өткен кездесуде қазақ-корей сөздігін шығаруға қол ұшын...

Қытайда балмұздақтан коронавирус анықталды

Қытайдың Тяньцзинь қаласында Tianjin Daqiaodao Food компаниясы өндіретін балмұздақтан коронавирус табылды, деп хабарлайды Sky News. Агенттіктің хабарлауынша, балмұздақты әзірлеу барысында Жаңа Зеландиядан жеткізілген құрғақ сүт...

«Жұдырықтасамын». Хабиб Нұрмагомедов октагонға оралуы мүмкін

Жуырда Хабиб Нұрмагомедовпен келіссөз жүргізген UFC президенті Дэйн Уайт UFC ТВ-дің эфирінде оның алдағы уақытта октагонға оралуы мүмкін екенін айтты. Кездесу барысында Нұрмагомедов ММА әлеміне...

Қазақ қыздары Сербияда өтіп жатқан жарыста бірінен соң бірі чемпион болды

Әйелдер арасындағы бокстан Сербияда өтіп жатқан халықаралық турнир аяқталуды. «Ұлт кубогы» атты бұл турнирде Қазақстан командасы бірнеше алтын медалға қол жеткізді дейді Olympic.kz сайты....

Мини-футбол: «Ақтөбенің» сенсациялық жеңісі таң қалдыруда

Қазақстандық клуб Чемпиондар лигасында сенсация жасады деп жазады sports.kz порталы. Афиныда «Ақтөбе» Чемпиондар лигасының 1/16  матчында Грекияның АЭК командасымен ойнап, 5:2 есебімен жеңіске жеткен. «Ақтөбе»...

Мен сендердің жалғыз тал бүршігіңмін

Тірісінде кітабын шығара алмай кеткен ұстаз-ақынның арманын жерлестері орындады Ауылда жүріп-ақ айлы түнмен сырласып, жарық күнге жыр арнап өткен талай ақынның әдеби ортаға жете алмай,...

97 алаяқ қылмыстық жауапкершілікке тартылды

«Боранды күні қасқыр құтырады» демекші, пандемия кезінде интернет арқылы алаяқтық жасап, жұртты виртуальды түрде тонағандар көбейіп кеткен. Алаяқтықтың көбі онлайн-сауда жасағандарды қақпанға түсірген. Пандемия кезінде...

COVID-19: 2 миллион адам қайтыс болды (видео)

БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш әлемде екі миллионнан аса адам коронавирустан қайтыс болғанын мәлімдеді деп хабарлайды Tengrinews.kz. Бас хатшы өз мәлімдемесінде вируспен күресуге шақырып, вакцина...

«Баннердегі қыз» миллион теңге қаламақы сұрап отыр

Алматы облысының тұрғыны Самал Омарова Алматы әкімдігінен коронавирусқа қарсы насихат ретінде өзінің суретін қолданғаны үшін қаламақы төлеуді сұрайды деп хабарлайды «31 арна». Қыздың суреті COVID-19...

UFC спортшыларға марихуана қолдануға рұқсат берді

Ендігі жерде қан құрамынан марихуана белгілері анықталса, бұл ұйымның ережесін бұзу деп саналмайды. UFC ұйымдастырушылары жарыс кезіндегі допинг-бақылау ережесіне түзету енгізіп, шеберлеріне ішінара марихуана қолдануға...

Германияда өткен тәулікте 18 мыңнан астам адам коронавирус жұқтырды

Германияда коронавирустың жаңа түрін жұқтырғандар саны өткен тәулікте 18 мыңнан асты. Бұл туралы ГФР Денсаулық сақтау министрлігі құрамына енетін және елдегі COVID-19 статистикасын жүргізетін...

Өскеменде 9 жасар бала смартфон үшін үйінен кетіп қалған

Қылмыстық полиция қызметкерлері баланы бір сағаттың ішінде үйге жақын жердегі супермаркеттен тапты. Баланың анасы ұлын өзі іздеп таппақ болған, алайда іздеу нәтижесіз аяқталады. Амалы...

Нұр-Сұлтан қаласы «қызыл» аймаққа енді

Қазақстанның үш өңірі коронавирустың таралу қаупі бойынша «қызыл» аймаққа енді. «Қызыл» аймаққа Нұр-Сұлтан қаласы, Ақмола және Қостанай облыстары енгізілді. «Сары» аймақта Алматы қаласы, Атырау, Батыс Қазақстан,...

Үзіліссіз 10 сағат тікелей эфир өткізді

2021 жылдың 15 қаңтарында Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті әлеуметтік желі арқылы, үзіліссіз он сағат тікелей эфир өткізді. Негізгі мақсат – студенттерге қазіргі оқу...

Еліміздің бірнеше облысында ауа райы бұзылады

Қазақстанның бірнеше өңірінде ауа райының бұзылатындығы жөнінде Қазгидромет хабарлады. 16 қаңтарда Ақмола облысының кей жерінде бұрқасын болжанады. Оңтүстік-шығыстан, оңтүстіктен секундына 15-20 метр жел соғады. Көкшетауда оңтүстіктен...

Ағаштың заңсыз оталуына наразы топ жолды кесілген ағаштармен жауып тастады

Өзбекстанның Қашқадария облысы Карши қаласындағы "Буюк Турон" махалласының шамамен 200 тұрғыны 13 қаңтарда таңертең әуежайға апаратын жолды кесілген ағаштармен жауып тастады, деп хабарлайды Орталық...

Жаңа қаулы: Елордада демалыс күндері ойын-сауық орталықтары істемейді

Нұр-Сұлтан қаласындағы шектеу және карантиндік шаралары туралы қаулы жаңартылды. Оның ішінде: Ұйымдар, кәсіпорындар қызметкерлерінің кемінде 80%-ын қашықтықтан жұмыс істеу түріне көшіру; Қалалық қоғамдық көліктің жұмысына жұмыс және...

COVID-19: Екі облыста карантин ұзартылды

Түркістан облысында және Шығыс Қазақстан облысында коронавирусқа байланысты карантин ұзартылды. Бұл туралы екі өңірдің бас санитарлық дәрігерлері шығарған жаңа қаулыда айтылған.  Түркістан облысының бас санитарлық...

Мемлекет басшысы Бақытжан Темірболатты жаңа қызметке тағайындады

Бақытжан Темірболат Тұңғыш президент кітапханасының директоры болып тағайындалды, деп хабарлайды Ақорда сайты. «Мемлекет басшысының өкімімен Бақытжан Берікбайұлы Темірболат «Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасы»...

Шетелден жеткізілген 10 миллионға жуық қолғап қолданылған болып шықты

Мәскеуге шетелден жеткізілген 10 миллионға жуық бір реттік қолғаптар қолданылған болып шықты. Бұл туралы қалалық прокуратураның баспасөз қызметі хабарлады. Ведомство санитарлық-эпидемиологиялық ережелерді бұзуға әрекет жасау...

Рахым ОШАҚБАЕВ: Саясиландырудың жаңа кезеңі басталмақ

Рахым ОШАҚБАЕВ, «Талап» қолданбалы зерттеулер орталығының директоры: –Президент VII шақырылымдағы Парламенттің бірінші сессиясында жаңадан сайланған депутаттарға бірқатар маңызды міндеттерді жүктеді. Мемлекет басшысы аталған міндеттерді...

Президент Премьер-министрді тағайындау туралы Жарлыққа қол қойды

ҚР Президенті Асқар Маминді Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі қызметіне тағайындау туралы Жарлыққа қол қойды, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі. Оқырман назарына құжат мәтінін ұсынамыз.  А.Ұ. Маминді...

Алматы қаласы мәслихатының жаңа хатшысы сайланды

Қалалық әкімдікте VIІ сайланған Алматы мәслихатының бірінші сессиясы өтті, оның барысында мәслихат хатшысы болып Станислав Канкуров сайланды. Станислав Владимирович Канкуров бұған дейін Nur Otan партиясы...

Ғалымдар құлақтағы шуыл денсаулықтағы қандай ақаудың белгісі екенін анықтады

Құлақтағы шуыл денсаулықтағы күрделі ақаудың белгісі болуы мүмкін.  Бұл туралы британдық Express басылымы американдық ғалымдардың зерттеуіне сілтеме жасап хабарлады. Құлақтағы шуыл немесе ғылыми тілмен айтқанда...

Иркутск аспанында метеорит өртенді (видео)

15 қаңтарда таңертең Иркутск қаласы маңында жер атмосферасында толығымен өртенген болидтің құлауы байқалды, деп хабарлайды РИА Новости. https://www.youtube.com/watch?v=zG9xH3Bj55M Бұл туралы ИГУ астрономиялық обсерваториясының директоры Сергей Язев...

COVID-19: Елімізде бір компанияның 47 қызметкері коронавирус жұқтырды

Батыс Қазақстан облысында бір компанияның 47 қызметкерінен коронавирус табылды. БҚО санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары Нұрлыбек Мұстаевтың өңірлік коммуникациялар қызметі алаңында мәлім еткеніндей, Бөрлі ауданында...

Самат НҰРТАЗА, саясаттанушы: Мәжіліске өту шегін 7-ден 5 пайызға төмендету – демократияның жемісі

– Бүгін Президент Қ.Тоқаев Парламент сессиясында сөйлеген сөзінде саяси партиялардың Мәжіліске өту шегін 7-ден 5 пайызға төмендетуіміз керек деді. Менің ойымша, бұл – демократияның...

Дариға Назарбаева Мәжілісте немен айналысатыны белгілі болды

Парламент Мәжілісінің жетінші шақырылымының депутаты Дариға Назарбаева экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің құрамына енді.  Альберт Рау жетекшілік ететін бұл комитет құрамында барлығы 14 депутат...

Адамның симптомсыз коронавирусты өткергенінің басты белгілі аталды

Адамның жиі шаршап, әлсіздікті сезінуі симптомсыз коронавируспен ауырғанын айғақтауы мүмкін. Бұл туралы Push Doctor мекемесінің бас дәрігері Дэн Банстон айтты, деп хабарлайды Express.  Дәрігердің сөзінше,...

Атырау мұнай өңдеу зауыты ALTAY-45 қысқы дизель отынын шығаруды бастады

Атырау мұнай өңдеу зауыты өнім түрлерін кеңейтті. 2021 жылғы қаңтарда зауытта шекті қату температурасы минус 45˚С болатын Altay - 45 қысқы дизель отынының бірінші...

Локдаунның орнына коменданттық сағат: Шектеу шаралары қатаңдатылады

Оңтүстік Африка Республикасында шыққан коронавирустың жаңа штамының таралуына байланысты Францияға кіру тәртібі қатаңдатылмақ. Енді Еуроодақтан елдерінен басқа мемлекеттерден келген азаматтардың барлығы  бір апта карантинге...