17 قازان, 15:33 504 0 رۋحانيات Túrkistan Gazeti

ءتىل فورۋمىنان نە كۇتەمىز؟

تاۋەلسىزدىك العانىمىزعا وتىز جىلعا جۋىقتاسا دا، قازاق ءتىلى قوعامنىڭ بارلىق سالاسىندا ءوز دەڭگەيىندە قولدانىلماي كەلە جاتقاندىعى ءمالىم. ەگەمەندىك العاننان باستاپ-اق قازاقستاندا ءومىر سۇرەتىن بارلىق حالىققا مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋگە، ۇيرەنۋگە تولىقتاي جاعداي دا جاسالدى، مەملەكەتتىك باعدارلامالار دا قابىلداندى، الايدا قازاق ءتىلى تولىققاندى قىزمەت اتقارا الماي كەلەدى. بۇعان «ءتىل تۋرالى» زاڭنىڭ وسالدىعى مەن كونستيتۋتسيادا كورسەتىلگەن ورىس ءتىلى رەسمي تۇردە قازاق تىلىمەن تەڭ قولدانىلاتىندىعى تۇرتكى بولىپ وتىرعاندىعى بەلگىلى جانە بۇل ماسەلە زيالى قاۋىم تاراپىنان سوڭعى كەزدەرى ءجيى ايتىلىپ جاتىر.

بەلگىلى اقىن قازىبەك يسانىڭ ۇلتتىق كەڭەس وتىرىسىندا: «بارلىق جەردە مەملەكەتتىك ءتىلدى مىندەتتەيتىن  مەملەكەتتىك ءتىل تۋرالى زاڭ قابىلداۋىمىز كەرەك! ورىس ءتىلى تۋرالى   7-باپتىڭ 2-تارماعىن الاتىن ۋاقىت جەتتى»، - دەگەن اشىق ۇسىنىسىن مەملەكەتتىك تىلگە دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان ناقتى قادام دەي الامىز. عالىم انار فازىلجان پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى ەلدەردە ءتىل ساياساتىنىڭ زاڭنامالىق بازاسىنىڭ وزگەرۋى قارقىندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلعاندىعىن، ال قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «ءتىل تۋرالى» زاڭى كەڭەس وكىمەتى كەزىندە قابىلداعان ورىس-قازاق قوستىلدىلىگىنىڭ قولدانىسىن تولىق ساقتاۋعا قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقاندىعىن ايتا وتىرىپ: «ءار مەملەكەت ءتىل ساياساتىندا ۇلتتىق مۇددەسىنە ۇيلەسىمدى، ىشكى جاعدايىنا وڭتايلى، حالقىنىڭ (بۇگىنگى جانە بولاشاقتاعى) سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرەتىن باعىتتاردى، امال-تاسىلدەردى تاڭدايدى. وسى تاڭدالعان باعىت پەن امال-تاسىلدەر ءتىل تۋرالى زاڭنامادا تولىق رەگلامەنتتەلۋى كەرەك»، - دەيدى. قوعام قايراتكەرى ورازكۇل اسانعازى: «قازاقستاندا دا تىلارالىق ەلەۋلى ۇدەرىستەر ءجۇرىپ جاتىر. ونىڭ قوزعاۋشى كۇشتەرى اقپارات پەن بيزنەس بولىپ وتىر. مەملەكەتتىك ءتىل الەم تۇگىلى قازاقستاننىڭ وزىندە وسى ەكى سالادا ۇتىلىپ قالىپ جاتقانىن كۇندە كورەمىز. ەگەر وسى ەكى سالادا ەلىمىزدە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ باسىمدىعىن قالىپتاستىرا الماساق، وندا بۇگىنگىدەن دە ويسىراي ۇتىلامىز دەگەن قاۋىپ زور»، - دەيدى. قازاق ءتىلىنىڭ جاناشىرلارى، اسىرەسە قازاقتىلدى جۋرناليستەر، عالىمدار، ت.ب. زيالى قاۋىم وكىلدەرى تاراپىنان مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە باعىتتالعان  ۇسىنىس-پىكىرلەر كوپتەپ ايتىلىپ تا، جازىلىپ تا جاتىر. بىراق ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ وڭاي بولماي تۇرعانى شىندىق. قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندە قوعامدىق ءومىردىڭ بارلىق سالاسىندا ەركىن قولدانىسقا ەنبەيىنشە، ۇلتارالىق قاتىناس تىلىنە اينالا قويۋى دا ەكىتالاي.

قازىرگى تاڭدا مەملەكەتتىك ءتىلدى لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋگە باعىتتالعان جۇمىستار قارقىندى تۇردە قولعا الىنىپ وتىر. ال ۇلتتىق جازۋ رەفورماسىنىڭ ساپالى ءارى ۋاقىتىندا جۇزەگە اسۋى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ تولىققاندى قىزمەتىنە تىكەلەي بايلانىستى بولماق. وسىعان وراي ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى «ءتىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن 2019 جىلدىڭ 24 قازانىندا «جاھاندانۋ جانە ۇلتتانۋ ۇدەرىسىندەگى قازاق ءتىلىنىڭ ومىرشەڭدىگى» اتتى ءتىل فورۋمى وتپەك.  فورۋمنىڭ باستى ماقساتى – قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىس اياسىن عىلىم، ءبىلىم، ساياسات، باق، بيزنەس، كاسىپكەرلىك، ءوندىرىس، ياعني قوعامدىق سالالاردىڭ بارلىعىندا كەڭىنەن قولدانۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ، ءالىپبي رەفورماسىنىڭ جالپىحالىقتىق سيپات الۋ تەتىكتەرىن ىسكە قوسۋدىڭ جولدارىن انىقتاۋ. «ءتىل فورۋمىندا» التى بلوك جۇمىس جاساپ، اشىق پىكىر الاڭىن ۇيىمداستىرادى:

1) ءبىلىم، عىلىم جانە ءتىل

2) بيزنەس جانە ءتىل

3) زاڭ جانە ءتىل

4) باق جانە ءتىل

5) مەملەكەتتىك ءتىل بولاشاعى – جاستار بولاشاعى

6) وڭىرلەردەگى تىلدىك احۋال

ءار بلوكتا مەملەكەتتىك تىلگە قاتىستى وزەكتى پروبلەمالار تالقىلانىپ، ونى شەشۋدىڭ جولدارى سارالانباق. فورۋم ناتيجەسىندە قارار قابىلدانادى.

مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ تۇعىرى بيىك بولسىن دەسەڭىز ءتىل فورۋمىنا كەلىڭىز، اشىق پىكىرىڭىزدى ءبىلدىرىڭىز، ۇسىنىسىڭىزدى ايتىپ، ءوز ۇلەسىڭىزدى قوسىڭىز!

 

گۇلفار مامىربەك

ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى «ءتىل-قازىنا»

ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى

ورفوگرافيا باسقارماسىنىڭ باسشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار