18 قازان, 11:30 604 0 سۇحبات Túrkistan Gazeti

كۇنسۇلۋ تۇرعىنبەكقىزى: قازاق قىزدارىنا ولەڭ وقىعاندا مەنى قايتالاماڭىزدار دەپ ايتامىن

اكتريسا، گولليۆۋدتى قازاقشا سويلەتكەن دۋبلياج شەبەرى، جۇرگىزۋشى، ءانشى بۇگىندە ولەڭ وقۋ بويىنشا ءوزىنىڭ ونلاين كۋرسىن اشتى. شاكىرتتەرىنىڭ العاشقى ناتيجەلەرىن ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك پاراقشاسىندا جاريالاپ ءجۇر. قۇپياسى مول پوەزيا الەمى، ەرەكشە ونەر دۋبلياج سالاسى تۋرالى ازدى-كەم اڭگىمەلەسكەن بولاتىنبىز.

 – جىل باسىندا وقىرماندارىڭىزبەن پوەزيا كەشىن وتكىزدىڭىز. قازىرگى ونەرگە عاشىق، پوەزيانى سۇيەتىن تىڭدارماندارىڭىزدىڭ تىلەگى، سۇرانىسى قانداي ەكەن؟

– پوەزيا كەشىمدى ءوزىمنىڭ تۋعان كۇنىمدە باس-اياعى ون ەكى كۇن ىشىندە ۇيىمداستىرىپ وتكىزدىم. بۇل مەنىڭ انامنىڭ قازاسى جانىما باتىپ، قايعىنىڭ تۇڭعيىعىنا تەرەڭدەپ، قاتتى قۇلازۋ ۇستىندە جۇرگەن كەزىم ەدى. وزىمدەگى ونەردى، ومىرسۇيگىشتىك قاسيەتىمدى ءولتىرىپ الماۋ ماقساتىندا ءوز-ءوزىمدى قامشىلادىم. جىل سايىن تۋعان كۇنىمدە ءبىرىنشى بولىپ انام قۇتتىقتايتىن. بيىلعى جىلى انامنىڭ مەنى قۇتتىقتامايتىنىن ءبىلدىم. سوندىقتان سول كۇندى ءوزىمنىڭ انالارىم سياقتى انالاردىڭ جانىندا وتكىزگىم كەلدى، باتاسىن العىم كەلدى، بويىنداعى جىلۋلىقتارىن سەزىنگىم كەلدى، اينالايىن دەگەن سوزدەرىن ەستىگىم كەلدى. سول كۇن انالار مەنى الديلەگەن كۇن بولدى، پوەزيا كەشى سونىسىمەن ەرەكشەلەندى. تىڭدارماندارىممەن كادىمگىدەي داستارحان باسىندا كەزدەستىك، ادەمى ءبىر كەش بولدى. رۋحاني جۇتاعان جاندارعا كىسىلىك، ادامگەرشىلىكتىڭ ۇلبىرەگەن جىبەك كويلەگىن كيگىزگىم كەلدى. سونى كيىپ تە كەتكەن سياقتى.

– كەشىڭىزدى وتكىزگەننەن كەيىن كەلەسى كەشىمدە پوەزيا وقيتىن شاكىرتتەرىممەن شىقپاق نيەتىم بار دەدىڭىز. بۇگىندە ونلاين تۇردە شاكىرت تاربيەلەۋدى قولعا الىپ جاتىرسىز. ولەڭدى مانەرلەپ وقۋدىڭ مايىن ىشكەن مامانسىز، اكتريساسىز، دۋبلياج جاسايسىز، ءان سالاسىز. وسىنىڭ ءبارىنىڭ باسىن قۇراپ كۇنسۇلۋ تۇرعىنبەكقىزىنىڭ ونەر ورتالىعىن اشۋ ويىڭىزدا بار ما؟

– جالپى پوەزيا وقۋدى مەڭگەرۋگە ادامدار بىرنەشە جىلىن بەرەدى. قانشا وقىسا دا پوەزيانى تۇسىنە المايتىن جاندار بار. ال ماعان ونلاين ساباققا جازىلىپ جۇرگەندەر ءومىردى ەرەكشە سۇيەتىن جاندار دەپ بىلەمىن. ۇيرەنسەم ەكەن دەگەن شاكىرتتەرىمنىڭ قاتارى كوبەيسە دەيمىن. مەنىڭ كۋرسىما قاتىسۋشىلار جەدەلدەتىلگەن ادىسپەن از ۋاقىتتا ولەڭدى دۇرىس وقۋدى، ماعىنالىق ورتالىعىن قويۋدى، ولەڭ جولدارى اراسىنداعى ءپالساپانى زەرتتەۋ، رەجيسسەرلىك كوزقاراستى وياتۋ، ولەڭگە اقىننىڭ ويىنان باسقا وقۋشىنىڭ ءوز ويىن قوسىپ وقۋ، ولەڭ مەن تىڭداۋشى اراسىنداعى ۇلكەن ادامگەرشىلىك كوپىرىن قۇرۋدى ۇيرەنەدى. پوەزيا وقىپ ىسىلىپ قالعان جاستاردىڭ كەيبىرى «مەن پوەزيانى دۇرىس وقىماي كەلىپپىن عوي» دەپ كۇلىپ، ءوز قاتەلىكتەرىن تۇزەتىپ جاتادى. ولەڭمەن ادامداردى جۇباتۋعا، قاتىپ قالعان جۇرەكتەردى جىلاتۋعا، كىسىلىكتى وياتۋعا بولادى. ولەڭگە بۇكىل ءبىر تاعدىر سىيىپ كەتەدى. ولەڭنىڭ قۇدىرەتتىلىگى دە سوندا.

جالپى ماعان ومىردەن قاجىپ جۇرگەن جاندار ءجيى حات جازادى. ءبىزدىڭ قوعامدا اسىرەسە جاستار جىلىلىققا ءزارۋ. ولار كەيدە ءوزىنىڭ جەكە ماسەلەسىمەن حابارلاسىپ جاتادى. ونلاين كۋرستان بولەك ۋاقىتتا دا شاكىرتتەرىم وزدەرىنىڭ ىشكى جان سىرلارىمەن بولىسەدى، ولارعا ۋاقىتىمنىڭ جەتكەنىنشە ءجىتى كوڭىل بولۋگە تىرىسامىن. مەن قازاق قىزى سۇرىنگەن، مۇقالعان جەردە جانىنا جالاۋ بولاتىن جاقسى ءسوزدى ايتا السام، ءدال سول ۋاقىتتا قۇشاعىما قىسىپ باسا الماسام دا، ىپ-ىستىق سوزدەرىممەن جانىن جىلىتا السام قانداي عاجاپ! قازاق قىزدارىن ولەڭ ارقىلى ەڭ بولماسا ەلىن، ەرىن سۇيۋگە، ادامگەرشىلىك قاعيداتتارىن اتتاماۋعا، ولەڭ ارقىلى ادامداردى رۋحاني قۇلازىماۋعا شاقىرا السام – سول باقىت ەمەس پە؟ ادامدار ەلىنە پايداسى ءتيىپ، باقىتتى وتباسىن قۇرۋىنا، ساۋاپتى جاقسىلىقتاردى كوپ جاساپ، ومىرگە دەگەن قۇلشىنىستارىنىڭ ارتۋىنا كىشكەنتاي عانا سەبەپكەر بولا السام، مەن باقىتتىمىن.

بولاشاقتا تىڭدارماندارىممەن تەك پوەزيا كەشىندە عانا ەمەس، كۇنسۇلۋدىڭ پوەزيا كلۋبىندا دا كەزدەسىپ تۇرسام دەگەن نيەتىم بار. ومىردە ونەر ادامى بولامىن دەپ، بىراق ەش ءمۇم­كىنشىلىگى بولماي قالعان ادامداردىڭ ساحناعا شىعۋىنا مۇمكىندىك جاساعىم كەلەدى. ءاربىر ونەرگە عاشىق جان، ءاربىر ولەڭ سۇيگەن جۇرەك مەنىمەن بىرگە ساحنانى باعىندىرىپ، ومىرگە ۇلكەن ءبىر قادام باسسا دەي­مىن. بولاشاققا وتە ۇلكەن جوسپارلارىم بار، ول قانشالىقتى ورىندالادى بىلمەيمىن. دەسە دە مەن اقىرىن ءجۇرىپ انىق باس، ەڭبەگىڭ كەتپەس دالاعا دەگەندەي استە-استە ءوز جولىن ىزدەپ كەلە جاتقان جاننىڭ ءبىرىمىن.

– ءسىز تىڭدارماندارىڭىزبەن ەركىن قارىم-قاتىناس جاسايسىز. قاتىپ قالعان قاعيدالاردى بۇزىپ جۇرگەن اكتريساسىز. پوەزيا كەشتەرىڭىزدە كورەرمەن مەن اكتريسانىڭ اراسىنداعى كوزگە كورىنبەس پەردەنى ىسىرىپ تاستايتىن سياقتىسىز...

– «اكتريسا دەگەن پاڭ بولۋ كەرەك، قولجەتپەس بولۋ كەرەك» دەگەن ۇعىممەن كەلىسپەيمىن. سوسىن ماعان وزىڭىزگە كىمدى تۇلعا تۇتاسىز دەگەن سۇراقتى كوپ قويادى. ءوزىم ىشتەي ۇلگى تۇتقان جانداردىڭ كەيدە ەكىجۇزدىلىك اڭگىمەلەرىن ەستىگەن كەزدەردە، شىنىمدى ايتسام، ەشكىمدى تۇلعا تۇتقىم كەلمەي كەتەدى. ۇلكەندەردىڭ كەيبىر ۇساق-تۇيەك اڭگىمەلەرىن ەستىپ قويسام دا ەستىمەگەن بولىپ، ونى جۇرەگىمە تيگىزبەي وتكىزە سالۋعا تىرىسامىن. جۇرەككە ءتۇسىپ كەتسە، كوڭىل اشتىعىنا ۇشىرايسىڭ.

اكتريسا اۋەلى كورەرمەنىمەن باسىنان باشپايىنا دەيىن شىنايى بولۋى كەرەك. شىنايى بولعان كەزدە دەنە قيىمىلىڭ، ءوزىڭدى-ءوزىڭ ۇستاۋىڭ دا ەركىن بولادى. مەن كەشتەرىمدە ادامداردى سەبەپسىز قۇشاقتاي سالعىم كەلەدى، ادامدارعا باسۋ ايتقىم كەلەدى. بويىمدا ارتىق مەيىرىم، جىلۋدى سوعان مۇقتاج جانمەن بولىسكىم كەلىپ تۇرادى. كورەرمەنمەن ەكى ورتاعا شىمىلدىق قۇرعىم كەلمەيدى. مەنىڭ كەشتەرىمنىڭ ەرەكشەلىكتەرى دە سول، ءوزىم ءتىرى داۋىستا ءان ايتامىن، ءوزىم جۇرگىزەمىن، ايتاتىن رومانستارىم بار، وسىلاي 3-4 ساعات كورەرمەندى جالىقتىرماي ۇستاپ تۇرا الامىن. ۇيلەرىنە قايتقىلارى كەلمەي، تاعى دا ولەڭ، پوەزيا سۇراپ جاتادى. وسى كۇندەرى ءوزىم وينايتىن اسپاپتارمەن ءبارىن تۇرلەندىرسەم دەگەن وي تۋىنداپ ءجۇر. كەشە ۇلكەن ءبىر جيىندا بولدىم، ءبىر بايقاعانىم ۇلكەن كىسىلەر رۋحاني كەشتەردى، پوەزيا كەشىن كوبىرەك اڭسايدى ەكەن.

– حالىق ءسىزدى پوەزيا ونەرىنىڭ پاديشاسى دەپ اتاپ ءجۇر. بۇگىندە ءسىزدىڭ داۋىسىڭىزعا سالىپ ولەڭ وقيتىن قىزدار وتە كوپ. جالپى ولەڭدى قالاي وقۋ كەرەك؟

– جاستار پوەزيانى كوپ جەردە جالعان ءبىر دىبىستارمەن وقىپ قويادى، كەيدە تىم ويناقى بولىپ كەتەدى. ادەمى داۋىستى جاساپ السام دەپ داۋىسىنا ءمان بەرىپ كەتەدى دە، ناعىز ولەڭنىڭ ايتاتىن ماعىناسى قۇرىپ جاتادى. ولەڭنىڭ ماعىنالىق ورتالىعىنا ءدوپ تۇسپەيىنشە، ولەڭ اراسىنداعى ءپالساپانى تۇسىنبەيىنشە ولەڭ جاقسى شىقپايدى. مەن كوبىنە شاكىرتتەرىمنەن اقىننىڭ ايتار ويىن زەرتتەۋدى تالاپ ەتەمىن.

ەڭ باستىسى، قازاق قىزدارىنا ولەڭ وقىعاندا مەنى قايتالاماڭىزدار دەپ ايتامىن. ويتكەنى ولەڭ ءار ادامنىڭ ءوز داۋىسىمەن وقىلۋى كەرەك. سوندا ول نانىمدى شىعادى، تىڭدار قۇلاقتى جالىقتىرمايدى. پوەزيا – ول ءبىر دەربەس الەم. ول الەمدى ءوزىمنىڭ پەرزەنتىم دەپ سانايمىن. ءار ولەڭ – توعىز اي ون كۇن كوتەرىپ، تولعاتىپ دۇنيەگە اكەلگەن ءبىر ءسابي سياقتى. وعان جەڭىل قاراۋعا بولمايدى.

– اكتريسالارعا دۋبلياج جاساۋ وڭاي، بىراق كاسىبي ءبىلىمى جوق ادامدار دۋبلياج جاساي الا ما؟

– دۋبلياج – ەرەكشە ونەر. وعان وتە مىقتى قابىلەت كەرەك. دۋبلياجدى سۇيگەن، شىن تالانتتى، داۋىس ىرعاعى كەلىسكەن، بىراق كاسىبي ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىگى بولماعان جانداردى دۋبلياج ونەرىنە باۋلۋعا بولادى. بىراق كاسىبي دەڭگەيدەگى ءوز ادامدارىنا جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىنشىلىك بەرسەك دۇرىس بولار ەدى. دۋبلياج بەن پوەزيا حالىق سۇيەتىن ونەردىڭ تارماقتارى بولعاننان كەيىن جانە ءوزىم دە ولشەۋسىز جاقسى كورەتىن بولعاندىقتان وسى ەكى سالانىڭ كاسىبي مامانى بولعانىما قۋانامىن. ءار ادام قولىنان كەلگەنىن جاساعانى ءجون دەپ ويلايمىن.

– ءسىز جاستارمەن كوپ ارالاساسىز، ولاردىڭ پىكىرىن تىڭدايسىز، جاستاردىڭ قازىرگى رۋحاني دەڭگەيى قانداي؟

– قازىر تەك قانا جاستاردىڭ ەمەس، ۇلكەن ادامداردىڭ دا رۋحاني دەڭگەيىنىڭ يممۋنيتەتى سونشالىقتى تومەندەپ كەتكەن. قازىر ءبىزدىڭ قوعام ەكى توپقا ءبولىنىپ تۇرعان سياقتى. الەۋمەتتىك جەلىلەر بۇگىنگى قوعامنىڭ بەت-بەينەسىن كورسەتىپ وتىر. ادامدار ءوز الدىنا توپ-توپ بولىپ رۋحانياتتى قولجاۋلىق ەتىپ، تالاي دۇنيەمەن الا شاپقىن، قىزىل كەڭىردەك بولىپ ءبىر-بىرىمەن قىرىلىپ، قۋعىن-سۇرگىن بولىپ جاتادى. بايىبىنا بارماي بايبالام سالۋشىلار كوبەيىپ كەتتى. ەڭ وكىنىشتى تۇسى وسى شىعار دەپ ويلايمىن. كادىمگى قالام ۇستاپ، ات ۇستىندە جۇرگەن ءىرى ساياساتكەرلەر دە، جازۋشىلار دا، اقىندار دا نەشە ءتۇرلى لاس دۇنيەگە بارا بەرەتىنى، «ءاي» دەيتىن اجە، «قوي» دەيتىن قوجا بولماي كەتكەنى، ونسىز ءارى-بەرى كۇيىمىزدى ودان سايىن ءىرىتىپ-ءشىرىتۋدىڭ قامىمەن جۇرگەن قولجاۋلىقتاردىڭ داۋرەنى ءجۇرىپ تۇر. ال ەندى ساياساتتان حابارى جوق، جالپى كىم نەنى مەڭزەپ، نەنى كوزدەپ وتىرعانىن جاستار تۇرماق، مەنىڭ ءوزىم كەيدە اجىراتا الماي قالامىن. وزىندىك ويى، ىشكى كوكىرەگى، ساناسى قالىپتاسىپ ۇلگەرمەگەن جاستارعا بۇل وتە ۇلكەن قاۋىپتى جاعداي دەپ ويلايمىن. جاستاردى كىنالاي المايمىز، ولار اعا بۋىنعا قاراپ بەت تۇزەيدى. جالپى قازاق قوعامىنىڭ ءدال قازىرگى رۋحاني دەڭگەيى جاراسى اشىق قوتىرداي بولىپ تۇرعانىن جاسىرا المايمىز.

– اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

 سۇحباتتاسقان

ارايلىم جولداسبەكقىزى

سوڭعى جاڭالىقتار