17 قازان, 10:15 415 0 رۋحانيات انار لەپەسوۆا

ميلليونداپ تابىس تاپقان كينو ۇلتقا نە بەرەدى؟

وتكەن اپتادا «توميريس» ءفيلمىن تاماشالاۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. كوپ كۇتكەن كينو ۇدەدەن شىقتى. سىنشى كوزىلدىرىگىمەن قاراعانداعى كەم-كەتىككە كوز جۇمعاندا، اقان ساتاەۆ كورەرمەن كوڭىلى تويارلىقتاي-اق دۇنيە جا­ساپ­تى. باس-اياعى جۇپ-جۇمىر. 2,5 ساعاتقا سوزىلعان فيلم جالىق­تىرعان جوق، ءبىر دەممەن كورىپ شىقتىق. 2,5 جىلدا جۇمسالعان 2,5 ملرد تەڭگەنىڭ اقتالارىنا سەندىك. كينونى دا تاۋار دەسەك، نارىق زامانىندا وندىرۋشىگە ءونىمىنىڭ ءوتىمدى بولعانىنان ماڭىزدى مۇددە بار ما؟

جاسىراتىن نەسى بار، بۇگىندە وتان­دىق فيلمدەردىڭ ساپاسىن پرو­كات­تان تۇسكەن تابىسىمەن تارازى­لاي­تىن سىڭارجاق كوزقاراس قالىپتاسقان. كاسسالىق ءتۇسىمى قوماقتى بولسا، ءفيلمنىڭ كورەرمەنى كوپ بولعانى داۋسىز. الايدا زالدىڭ لىق تولى بولعانى كينونىڭ دەڭ­گەيىنە انىق­تاۋىش بولا المايتىنى ەسكەرىلە بەرمەيدى. ماسەلەن، وتكەن جىلى قازاق كينوسىنىڭ قورجىنى كەز كەلگەن جۇرتقا ۇيالماي كور­سە­تەتىن بىرنەشە تۇعىرلى تۋىندىمەن تولىقتى. اراسىندا كوپكە وي سالارى دا، فەستيۆالداردا جۇلدە العاندارى دا، جاس اكتەرلەردىڭ جۇلدىزىن جاققاندارى دا بارشىلىق. تەك پايدا تابۋدى كوزدەگەن ارزانقول دۇنيەلەر دە جوق ەمەس. الايدا جىل سوڭىندا ءبارىن ساراپقا سالىپ، كورەر­مەن كوڭىلىنەن شىققاندارىن ەكشەگەندە، توپ­جارعانداردىڭ قاتارىنان شىن ۇزدىك­تەردى كورە الماي دال بولدىق. ويتكەنى ءتو­رە­لىكتى كينو كورگەندەر ەمەس، بيلەت سات­قاندار ايتتى.

«تيكەتون» ونلاين بيلەتتەر سەرۆي­سى­نىڭ دەرەكتەرى نەگىزىندە جاسال­عان رەيتينگتە وتاندىق پروكاتتان 573 883 750 تەڭگە جيناعان «افريكاداعى قازاقشا بيزنەس» ءفيلمى كوش باستادى. 390 617 555 تەڭگە تابىس تاپقان «قۇدالار» ءفيلمى ەكىنشى ورىننان كورىنسە، كاس­سا­لىق ءتۇسىمى 195 559 200 تەڭگەنى قۇراعان «بيز­نەس­مەن­دەر» ءۇشىنشى ورىنعا جايعاستى. ۇزدىك وندىققا «ۇلى دالا كومەدياسى»، «مەن – كۇيەۋمىن»، «گۋدباي، موي باي»، «تاي­­لاندتاعى كانيكۋل»، «سيسيتاي» «ءامى­رە»، «سۆادبا.kz» فيلمدەرى كىردى. اتالعان 10 ءفيلمنىڭ جەتەۋى – كومەديا. جەڭىل ستسەناري، ارزان كۇلكىنى اينالشىقتاعان بۇل كومەديالاردىڭ بارلىعى دەرلىك اۋەس­قويلاردىڭ جۇمىسى. اراسىندا ءانشىسى بار، ازىلكەشى بار – اتاعى مەن اقشاسى بارلاردىڭ ءونىمى ءوتىمدى بولىپ تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. جارناماسى جەر جارىپ تۇرسا، كورەرمەننىڭ كوزى مەن قۇلاعى عانا ەمەس، ۋاقىت وتە كەلە تالعامى دا اربا­لا­تىنى وكىنىشتى. ايتپەسە، كوپ قارالعان فيلم­دەر كوشىن كينو سىنشىلارى «ق­ازاق كينوسىنداعى توڭكەرىس» رەتىندە جو­عارى باعالانعان «تالان» نەگە باس­تا­مادى؟ قازاقتىڭ قاراكوزدەرى «تار زامانعا» نەگە تالاسا بيلەت المادى؟ «التىنشى پوستقا» نەگە اسىعىپ بارمادى؟

بىزدىڭشە، وتكەن جىلى وتاندىق پرو­كاتقا شىققان فيلمدەردىڭ كوش باسىندا قازاقتىڭ كينونارىعىنا سونى ءسۇر­لەۋى­مەن ەنگەن «تالان» پسيحولوگيالىق درا­ما­سى تۇرۋى كەرەك. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، رەجيسسەر بولات قالىمبەتوۆتىڭ ءتول تۋىندىسى جازۋشى جۇسىپبەك قورعاسبەكتىڭ «قاسقىر-ادام» حيكاياتىنىڭ جەلىسى بويىنشا تۇسىرىلگەن. «تالان» – كەشەگى كەڭەستىك وتارلاۋ ساياسا­تى­نىڭ كەسىرىنەن تۇس-تۇسىنا تۇرىم­تاي­داي تەنتىرەپ كەتكەن، اشىق اسپان استىندا سۇيەكتەرى شاشىلىپ قالعان قازاقتىڭ قاسىرەتتى تاريحىنىڭ تاعدىرلى كارتي­نا­سى. رەجيسسەر 30-جىلداردىڭ اشتىعىن باستان كەشىپ، اتا-انالارىنان ايىرىلعان تاعاي مەن كەرىم اتتى ەكى بالانىڭ تاۋقىمەتى مول جەكە تاعدىرلارى ارقىلى ۇلت باسىنا تونگەن قاسىرەتتى تەرەڭ ويمەن استارلاي جەتكىزۋدى ءجون كورگەن. باستى رولدەردە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى شىنار جانىسبەكوۆا، وڭ­دا­سىن بەسىكباسوۆ، اسان ءماجىتوۆ جانە ەر­جان نۇرىمبەت وينادى. وكىنىشتىسى، تا­عى­لىمدىق ءمانى زور كينوعا كىرۋ ءۇشىن كەزەك كۇتكەن جاستاردى كورە الماعانبىز.

كوپ كاسسا جيناي الماسا دا، كورەر­مەن­نىڭ جان-جۇرەگىن تەبىرەنتە العان تاعى ءبىر فيلم – «التىنشى پوست». شىنايى وقيعاعا نەگىزدەلگەن تۋىندى ەربول وتار­باەۆ ەسىمدى ساربازدىڭ اسكەردە بورى­شىن وتەپ جۇرگەندەگى ەرلىگى تۋرالى. 2010 جىل­عى 22 ماۋسىمدا اقتاۋ قالاسىنداعى تۇزەۋ كولونياسىنان 21 جازاسىن وتەۋشى قاشپاق بولادى. سوندا ولارعا جالعىز ءوزى توسقاۋىل قويا بىلگەن ەربول وسى ەرلىگى ءۇشىن ول ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن ءىى دارەجەلى «ايبىن» وردەنىمەن ماراپات­تال­عان ەدى. وسى وقيعانى نەگىزگە العان كي­نودا بۇگىنگى كۇننىڭ كۇيىپ تۇرعان، ەڭ وزەك­تى تاقىرىبى – ءدىني ەكسترەميزم ماسەلەسى قاۋزالعان. ءدىندى جەلەۋ ەتىپ، ءتىپتى سىلتاۋ ەتىپ دەپ ايتايىقشى، ارام پيعىلىن ىسكە اسىرىپ جۇرگەندەردىڭ ءىس-ارەكەتى، وبرازى اشىق كورسەتىلگەن.

كينونىڭ كوتەرگەن تاقىرىبى عانا ەمەس، اكتەرلىك قۇرامى، ولاردىڭ ويناۋ شەبەرلىگى دە كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىققان-دى. باستى رولدەردى سومداعان عاني قۇل­جا­نوۆ، سايات يسەمباەۆ، سانۇرجان سۇلەي­مەنوۆتەردىڭ ويىنى كوپكە دەيىن جۇرت اۋزىندا ءجۇردى. تۋىندىنىڭ تاعى ءبىر ۇتىمدى تۇسى – سوڭى شىنايى ومىردەگى كادرمەن جالعاسىپ كەتەدى. بۇل دا كو­رەر­مەنگە ەرەكشە اسەر سىيلادى. ونى كورگەن قانشاما ادام كوز جاسىن تىيا الماعانىن، ءفيلمنىڭ ەموتسيونالدى اسەرى كۇشتى ەكەنىن ايتىپ، ەرلىك جاساۋعا، وتانعا قىزمەت ەتۋگە جىگەرلەنىپ شىق­قان­دارىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە اسەرلەنە جازعان ەدى. بىراق قانشا جەردەن اسەرلى بولسا دا، ءفيلمنىڭ پروكاتتان جيناعان تابىسى نەبارى 5,6 ملن تەڭگەدەن اسقان جوق. ەسەسىنە، وزگەنىڭ قالتاسىن قالىڭداتتىق. الەمدىك پروكاتتى ءدۇر سىلكىندىرگەن «كەك الۋشىلار: شەكسىزدىك سوعىسى» («مستيتەلي ۆوينا بەسكونەچ­نوس­تي») فيلمىنە تالاسا بيلەت الىپ، ونسىز دا كول-كوسىر تابىسىن 832 305 443 تەڭگەگە ارتتىردىق.

وتاندىق تۇعىرلى تۋىندىلاردىڭ، ۇلتتىق كينوستۋديامىز قوماقتى قار­جى­عا تۇسىرگەن اۋقىمدى فيلمدەردىڭ كوپ كورەرمەن جيناي الماۋىنىڭ سىرىن رەجيس­سەر ەلزات ەسكەندىر ءتۇسىندىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، «قازاقفيلم» كوپتىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ باعىتىندا ەمەس، كورەرمەندى رۋحاني تاربيەلەۋگە جۇمىس ىستەيدى.

«قازاقفيلمنىڭ» ماقساتى – كاسسالىق فيلم ءتۇسىرۋ ەمەس. نەگىزگى باعىت – يدەو­لو­گيالىق، تاريحي، اۆتورلىق-ينتەل­لەك­تۋالدىق فيلمدەر. تۇسىرگەن فيلمدەر نە سەبەپتى كوممەرتسيالىق جەتىستىككە جەتپەيدى دەپ كىنا تاعۋدى ساۋاتسىزدىقتان دەپ ايتار ەدىم. ويتكەنى كاسسانى قۋاتىن بولسا، «قازاقفيلم» كورەرمەننىڭ دەڭ­گەيى­نە تۇسەدى. مەملەكەت اقشا ءبولىپ وتىر­عاننان كەيىن، ماقسات – اقشا تابۋ ەمەس، حالىقتىڭ رۋحاني-مادەني دەڭگەيىنىڭ ءوسۋى» – دەيدى رەجيسسەر.

مەملەكەت بارلىق شىعىندى ءوز موي­نى­نا الىپ وتىرعان سوڭ، كينوستۋديا كي­نو­تەاترلاردىڭ كاسساسىن اڭدىمايتىنى تۇسىنىكتى. دەسە دە، اتقارىلعان ەڭبەكتىڭ قانشالىقتى اقتالعانىن، كينوداعى اي­تىل­­عان ويدىڭ قانشا كورەرمەنگە جەت­كەنىن ءبىلۋ ءۇشىن دە پروكاتتىڭ ناتيجەسىنە تەل­مىرەتىنىمىز اقيقات. سوندىقتان وتان­دىق فيلمدەردىڭ قوماقتى تابىس تاپ­پاۋى­نىڭ سەبەبى نەدە دەگەن ساۋالدى اينالىپ وتە المايمىز.

«قازاقفيلم» تۇسىرگەن تۋىندى­لار­دىڭ كوپ كورەرمەن جيناي الماۋىنىڭ ءبىرىنشى سەبەبى – ولاردىڭ كوركەمدىك با­عى­تىنا بايلانىستى. ۇلتتىق كينو­ستۋ­ديادا كوبىنە اۆتورلىق-ينتەل­لەك­تۋال­دىق باعىتتاعى فيلمدەر تۇسىرىلەدى. ولار ۇلتتىق پروكاتتا ۇزاق ۋاقىت جۇرە قوي­مايدى. فەستيۆالدارعا قاتىسىپ، جۇلدەلى ورىن الىپ كەلىپتى دەگەندى ەستىپ، مارقاياتىنىمىز بولماسا، كەيبىرى ءتىپتى جالپاق جۇرتقا كورسەتىلمەيدى دە.

«اۆتورلىق فيلمدەر كينوتەاتردان كورسەتىلسە، پايدا اكەلەدى دەي المايمىز. سەبەبى ول فيلمدەردىڭ كورەرمەنى – كينوتەاترعا كوپ بارمايتىن اۋديتوريا. بىراق ءبىزدىڭ مادەني-رۋحاني كەڭىستىگى­مىز­دەگى بوس قۋىستى تولتىراتىن اسا قاجەت دۇنيەلەر بولەك قوي. ماسەلەن، بيىل كوك­تەمدە پروكاتقا «ايكا» ءفيلمى شىققاندا، الەۋمەتتىك جەلىلەردەن زالدا 5-6 ادام عانا وتىردىق دەگەن جازبالار وقىدىم. بىراق بۇعان قاراپ «ايكانىڭ» دەڭگەيىن «برات يلي براك» فيلمىمەن سالىستىرۋعا بول­مايدى عوي. «ايكا» – اۆتورلىق باعىت­تاعى تۋىندى. كورەرمەندى ءوزىنىڭ دەڭگەيى­نە شاقىرادى. قوعامدا ءبىز بىلەتىن، ءبىل­مەي­تىن قانداي ادامدار تىرشىلىك ەتەدى جانە قالاي ءومىر سۇرەدى دەگەن سۇراقتى قويادى، سول ارقىلى ادامنىڭ ساناسىنا وي سالىپ، جۇرەگىن قوزعايدى. ال ايتىپ وتىرعان كومەديانىڭ ماقساتى كورەر­مەن­نىڭ دەڭگەيىنە ءتۇسىپ، سول ارقىلى اقشا تابۋ. ەكەۋىنىڭ باعىتى ەكى ءتۇرلى بولعان سوڭ سالىستىرۋعا مۇلدە كەلمەيدى»، – دەيدى رەجيسسەر ەلزات ەسكەندىر.

ۇلتتىق كينووندىرىستىڭ تابىسىن ور­تاي­تاتىن تاعى ءبىر تۇيتكىل – ەلىمىزدىڭ حا­لىق تىعىز قونىستانعان، مادەني شا­رالار ءجيى وتەتىن ءۇش-ءتورت قالاسىنان وزگە ءوڭىر­لەردە كينوعا بارۋ مادەنيەتىنىڭ كەنجە دامۋى. اۋىلداردىڭ كوپشىلىگىندە كينوتەاتر جوقتىڭ قاسى. قازاقستاندا 60-70 كينوتەاتر بولسا، امەريكادا 6000, رەسەي اۋماعىندا 4000-عا جۋىق كينوتەاتر بار. وسىعان قاراپ-اق، وتاندىق كينو­ين­دۋستريا نەلىكتەن قارىشتاپ دامي الماي وتىرعانىن ۇعۋعا بولاتىنداي.

«كوش جۇرە تۇزەلەدى» دەيدى قازاق. قا­زاق كينوسىنىڭ سانى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلە جاتقانى كوڭىلگە مەدەۋ. سان ارتقان سايىن باسەكە كۇشەيەدى. باسەكە بار جەردە ساپا بولادى. ال ساپا – بيىك تالعام مەن مول تابىستىڭ كەپىلى.

2018 جىلى پروكاتتان ەڭ كوپ تابىس تاپقان وتاندىق فيلمدەر

ءفيلمنىڭ اتاۋى تابىسى
افريكاداعى قازاقشا بيزنەس

(بيزنەس پو-كازاحسكي ۆ افريكە)

573 883 750 تەڭگە
قۇدالار 390 617 555 تەڭگە
بيزنەسمەندەر (بيزنەسمەنى) 195 559 200 تەڭگە
ۇلى دالا كومەدياسى 183 463 410 تەڭگە
مەن – كۇيەۋمىن! (يا – جەنيح) 161 742 400 تەڭگە
گۋدباي، موي باي! 146 089 950 تەڭگە
تايلاندتاعى كانيكۋل (كانيكۋلى ۆ تايلاندە) 127 101 927 تەڭگە
سيسيتاي 99 408 465 تەڭگە
امىرە 74 803 200 تەڭگە
سۆادبا.kz 73 028 323 تەڭگە

 

 

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار