18 قىركۇيەك, 16:51 476 0 رۋحانيات انار لەپەسوۆا

تايقازان-620: «قايتا ورالعان جادىگەر» اتتى كورمە اشىلدى

«ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن  قاسيەتتى تايقازاننىڭ قۇيىلعانىنا 620 جىل، تاريحي ورنىنا ورالعانىنا 30 جىل تولۋىنا وراي  «قايتا ورالعان جادىگەر» اتتى كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى.

ايتۋلى شارانى "ازىرەت سۇلتان" مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى احمەتجانوۆ نۇربولات قادىرۇلى اشىپ بەرىپ، قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندەگى تاريحي جادىگەرلەردىڭ بىرەگەيى قاسيەتتى تايقازان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ»، «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» باعدارلامالىق ماقالاسىنداعى  «ۇلى دالاداعى ەجەلگى مەتاللۋرگيا» باعىتتارىنىڭ ءمانىن اشاتىنىن جانە قۇندى مۇرانىڭ جاسالۋ تاريحىنان باستاپ، ءاربىر ەلەمەنتتەرىنىڭ ءمان-ماعىناسىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ بۇگىنگى باستى ماقسات ەكەندىگىن جەتكىزدى.

كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور قۇلبەك ەرگوبەك، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، تايقازان تاريحىن زەرتتەۋشى ءدىلداش مۇستاپاەۆا سىندى تاريحشى عالىمدار مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى، قالانىڭ قۇرمەتتى ازاماتتارى، ارداگەرلەر كەڭەسى مەن قوعامدىق ۇيىم مۇشەلەرى، ستۋدەنتتەر مەن جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى، قالا تۇرعىندارى جانە مۋزەيگە كەلۋشى قوناقتار قاتىستى.

«قايتا ورالعان جادىگەر» كورمەسىنىڭ ەكسپوزيتسياسىنا 50-گە جۋىق جادىگەر قويىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا ورىس ساياحاتشىسى ا.كۋننىڭ البومىنداعى 1864 جىلعى فوتوسۋرەتتەر، 1935 جىلى تايقازاندى سانكت-پەتەربۋرگكە  الىپ بارا جاتقانداعى مۇراعاتتىق سۋرەتى، ەرميتاج مۋزەيىنىڭ ەكسپوزيتسياسىنا قويىلعان بىرەگەي فوتوسى جانە 1989 جىلى ەرميتاج مۋزەيىنەن تايقازاندى شىعارىپ جاتقان ءساتىنىڭ مۇراعاتتىق سۋرەتى، قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە كەلگەن تۇلعالاردىڭ فوتوسۋرەتتەرى جانە قورىق-مۋزەيدىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن  2009-2014 جىلدار ارالىعىندا وتكەن جاستار اراسىنداعى  قازاق كۇرەسىنەن رەسپۋبليكالىق «تايقازان» ءتۋرنيرىنىڭ فوتوسۋرەتتەرى، مەدالدارى مەن مۇراعاتتىق قۇجاتتار بار.

كورمەنىڭ ماقساتى -  ورتاعاسىرلىق قۇندى مۇرالاردى دارىپتەۋ ارقىلى جاس جەتكىنشەكتەرگە تاريحىمىزدى تانىتۋ، ولاردىڭ پايىم - پاراساتىن ارتتىرۋ، ەلدىك ساناعا باۋلۋ، وتكەن تاريحىمىزعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتۋ.

قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندە ساقتالعان ورتاعاسىرلىق تايقازان 620 جىل بۇرىن، ياعني 1399 جىلى تۇركىستاننان 25 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان قارناق ەلدى مەكەنىندەگى تۇراننىڭ بيلەۋشىسى ءامىر تەمىردىڭ بۇيرىعىمەن ءابدىل ءازيز شارافۋددين تەبريزي شەبەردىڭ ۇستاحاناسىندا قۇيىلعان. تايقازان التىن، كۇمىس، مىس، قولا، قورعاسىن، مىرىش، قالايى سىندى جەتى ءتۇرلى مەتالداردىڭ  قوسىندىسىنان جاسالعان.

تايقازان 1935 جىلى لەنينگراد، قازىرگى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا وتەتىن يران شەبەرلەرىنىڭ III حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىنا ءۇش ايعا جىبەرىلگەنىمەن 54 جىلدان كەيىن، ياعني 1989 جىلدىڭ 18 قىركۇيەگى كۇنى تاريحي وتانىنا قايتا ورالعان.  تايقازاننىڭ تاريحي مەكەنىنە ورالۋىنا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، عالىم-ەتنوگراف وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ قوسقان ۇلەسى زور. جيىنعا قاتىسۋشىلار تايقازان تاريحى مەن جادىگەردىڭ ماڭىزدىلىعى جونىندە كەلەلى پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.

قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى ىشىنە ورنالاستىرىلعان كورمە ءبىر بويى كەلۋشىلەردىڭ نازارىنا ۇسىنىلادى.

سوڭعى جاڭالىقتار