29 تامىز, 10:46 801 0 بيزنەس اسەل انۋاربەك

ەلوردا – تۋريستەر مەكەنى

نۇر-سۇلتان قالاسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋعا باسا ءمان بەرىلۋدە

بۇگىندە ءتۋريزمنىڭ تابىس كوزى ەكەنى ەشكىمگە دە جاڭالىق ەمەس. الەم ەلدەرى ءتۋريزمدى دامىتۋ ارقىلى مەملەكەت قازىناسىن قامپايتۋعا الدەقاشان كوشكەن. ءبىزدىڭ ەلدە دە كوپكە كورسەتەر كوركەم جەرلەر جەتەرلىك. وسى رەتتە قازاقستاننىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ارتتىرۋعا باسا ءمان بەرىلىپ وتىر. اسىرەسە، تورتكۇل دۇنيەنىڭ نازارىنا ىلىگىپ ۇلگەرگەن ەلوردامىز – نۇر-سۇلتان قالا­سىن تۋريزم ورتالىعىنا اينالدىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ءجيى ءسوز بولادى.

 

جاھاندىق ءسامميتتىڭ بەرەرى مول

كۇنى كەشە باس قالادا ءتۋريزمدى دامىتۋ جونىندە ارنايى كەڭەس ءوتتى. قالا اكىمى التاي كولگىنوۆ اتالعان سالاداعى جۇمىستى جانداندىرۋ قاجەتتىگىن تىلگە تيەك ەتتى. «پرەزيدەنت «ۇلىتاۋ – 2019» حالىقارالىق تۋريستىك فورۋمىندا ەلىمىزگە جىلىنا 9 ميلليون تۋريست كەلەتىن مەملەكەتتىك باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردى. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى تۋريزم ۋنيۆەرسيتەتىندە بىلىكتى مامانداردى دايىنداۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ءبىز قازىر تۋريزم ۋنيۆەرسيتەتىن اشۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋدامىز. سوندا ءبىز ىشكى نارىقتى كاسىبي كادرلارمەن قامتاماسىز ەتە الامىز»، – دەدى التاي كولگىنوۆ. قالا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، شاھارعا كەلەتىن تۋريستەر قاتارى ارتقان سايىن وتەتىن ءىس-شارالاردىڭ سانىن دا كوبەيتۋ كەرەك. سونداي-اق، تۋريزم سالاسىن ىلگەرىلەتۋدى بەلگىلى ءبىر ماۋسىمدا عانا ەمەس، جىل بويى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن العا تارتتى. ەلوردادا حالىقارالىق اۆيارەيستەردىڭ سانىن ارتتىرۋ، ءىرى حالىقارالىق فەستيۆالدەر مەن جارىستار وتكىزۋدى جوسپارلاۋ، قالانى تۋريستەر ءۇشىن تارتىمدى جانە جايلى ەتۋ قاجەتتىگى دە وسى جيىندا ءسوز بولدى. البەتتە، بۇل ماسەلەنىڭ ءبارى جىل سايىن ايتىلاتىن جاتتاندى تاقىرىپتار سەكىلدى كورىنەر.

بىراق بيىل باس قالانىڭ ايى وڭىنان تۋى ءتيىس. ويتكەنى الدا ماڭىزدى شارا تۇر. قازان ايىندا نۇر-سۇلتاندا قالالىق تۋريزم بويىنشا 8-جاھاندىق سامميت وتەدى. كەزەكتى ءسامميتتىڭ نەگىزگى تاقىرىبى – «اقىلدى قالالار، اقىلدى باعىتتار». بۇل ءسامميتتىڭ نۇر-سۇلتان قالاسىنا بەرەر مۇمكىندىگى زور بولماق. ايتۋلى حالىق­ارالىق شارا ارقىلى ەلوردانى ورتالىق ازيانىڭ جاڭا تۋريزم ورتالىعى رەتىندە تانىستىرۋعا، قالانى دامىتۋداعى جاڭا باعىتتاردى كورسەتۋگە، ءىرى حالىقارالىق قاۋىمداستىقتار جانە كومپانيالارمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا جول اشىلادى. وسىلايشا، ءسامميتتى وتكىزۋ ارقىلى حالىقارالىق ىسكەرلىك جانە وقيعالى ءىس-شارالاردى كوبىرەك ۇيىمداستىرىپ، تۋريستەر اعىنىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك تۋعالى وتىر. وسىنىڭ ناتيجەسىندە قوناق ۇيلەرگە، ءدامحانالار مەن مەيرامحانالارعا كەلۋشىلەردىڭ سانى كوبەيگەلى تۇر. ايتا كەتەيىك، ەلىمىزدىڭ باس قالاسى العاش بوي كوتەرگەندە مۇندا بار-جوعى 3 قانا قوناق ءۇي بولعان ەدى. بۇگىنگى كۇنى ولاردىڭ سانى 231-گە جەتكەن. ولاردىڭ جەتەۋى – 5 جۇلدىزدى، 43-ءى – 4 جۇلدىزدى، 53-ءى – 3 جۇلدىزدى قوناقۇيلەر.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن جاھاندىق سامميت سەۋل، كۋالا-لۋمپۋر، بارسەلونا، ماسكەۋ، ستامبۇل سىندى الەمگە ايگىلى ماڭىزدى شاھارلاردا وتكەن. ال مۇنداي قالالاردان كەيىن سامميت ەستافەتاسىن قابىلداۋ – نۇر-سۇلتان ءۇشىن ماڭىزدى باس­پالداق. دەگەنمەن، يۋنەسكو-نىڭ «الەم قالاسى» سىيلىعىنا يە باس قالانىڭ حالىق­ارالىق ماڭىزدى شارالاردى ۇيىمداستىرۋداعى تاجىريبەسى مول. سونىڭ ناتيجەسىندە نۇر-سۇلتان ورتالىق ازيانىڭ ىسكەرلىك ءارى وقيعالى حابىنا اينالدى.

 

ىسكەرلىك تۋريزم ورتالىعى

ءوزىنىڭ قايتالانباس ساۋلەتى مەن زاماناۋي ينفراقۇرىلىمى بار نىساندارىمەن ايرىقشالاناتىن ەلوردا – بۇگىنگى تاڭدا الەمنىڭ ەڭ جاس جانە قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان استانالارىنىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى. الەم استانالارىنىڭ ىشىندەگى عارىشتىق زاماناۋي كەسكىن-كەلبەتى بار شاھارلاردىڭ ءبىرى – نۇر-سۇلتانعا العاش تابان تىرەگەندەر قالانىڭ ەرەكشەلىگىن بىردەن اڭعارادى. ەلورداعا كەلگەن شەتەلدىك تۋريستەردىڭ باسىم بولىگى بۇل شاھاردى ورتالىق ازيادا فۋتۋرۋستيكالىق عىلىمي-فانتاستيكالىق فيلم ءتۇسىرۋ الاڭىنا بالايدى.

ونىڭ ۇستىنە، نۇر-سۇلتان قالاسى 2016 جىلدان بەرى حالىقارالىق كونگرەستەر مەن كونفەرەنتسيالار قاۋىمداستىعىنىڭ ەلىمىزدەگى جالعىز مۇشەسى. بۇل ۇيىمعا مۇشە بولۋ استانانىڭ ەڭ ءىرى شارالاردى وتكىزۋ ءۇشىن ءتۇرلى بايقاۋلارعا قاتىسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. سوڭعى ۋاقىتتاردا باس قالادا وتكەن حالىقارالىق شارالار نۇر-سۇلتاننىڭ الەم الدىنداعى بەدەلىن بيىكتەتۋگە ۇلەس قوسقانى ايتپاسا دا بەلگىلى. اسىرەسە، 2017 جىلى وتكەن ەكسپو حالىق­ارالىق كورمەسى قازاقستاننىڭ باس قالاسىن جەر جۇزىنە كەڭىنەن تانىستىرىپ، ەلورداعا كەلۋگە نيەتتى تۋريستەر قاتارىن ارتتىردى. ەكسپو-2017-ءنىڭ تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا بارىنشا ىقپال ەتەتىن مول مۇرا قالدىرعانى دا داۋسىز. ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ بىرەگەي نىسانى – «نۇر الەم» مۋزەي-پاۆيلونى. ساراپشىلار پاريجدەگى ەيفەل مۇناراسى، لوندونداعى حرۋستال سارايى سياقتى «نۇر الەم» عيماراتى ەكسپو مۇرالارىنىڭ الەمدىك ۇلگىلەرىنىڭ قاتارىنان ورىن الادى دەگەن پىكىردى العا تارتۋدا.

جاسىراتىنى جوق، باس قالانىڭ ىسكەرلىك ءتۋريزمدى دامىتۋعا قاجەتتى الەۋەتى زور. سوندىقتان، ەلىمىز نۇر-سۇلتان قالاسىن ىسكەرلىك تۋريزم ورتالىعىنا اينالدىرۋعا باسا ءمان بەرۋدە. وتكەن جىلى شاھاردا ءىرى ىسكەرلىك شارالاردىڭ سانىن ارتتىرۋدى ماقسات ەتەتىن جاڭا باعدارلاما تانىستىرىلعان بولاتىن. بۇل باعدارلاما الەۋەتتى ىسكەرلىك كەزدەسۋلەردى ۇيىمداستىرۋعا باعىتتالعان. سول ارقىلى نۇر-سۇلتان قالاسىن وڭىرلىك وقيعالار ءوتىپ جاتاتىن حابقا اينالدىرماق.

ال ودان ءبىر جىل بۇرىن ۇكىمەت باس قالادا ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى جول كارتاسىنىڭ جوباسىن بەكىتكەن ەدى. وسى جوسپاردا نۇر-سۇلتاندا مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ قاجەتتىلىگى قاراستىرىلعان. سەبەبى قازاقستان 2016 جىلى مەديتسينالىق تۋريزم بويىنشا تمد ەلدەرى اراسىندا رەسەي مەن ۋكراينادان كەيىن ۇزدىك ۇشتىكتىڭ قاتارىنان كورىندى. ونىڭ ۇستىنە، باس شاھاردا زاماناۋي مەديتسينالىق ورتالىقتار كوبەيىپ قانا قويماي، كارديو، ونكو جانە نەيروحيرۋرگيالىق كومەك كورسەتۋ ءىسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. ونىڭ ۇستىنە، تاياۋدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ باس قالانىڭ مەديتسينالىق تۋريزم ورتالىعى بولۋىنا بارلىق مۇمكىندىگى بارىن، وزگە وڭىرلەردەن كەلىپ، ەلوردادا ەم قابىلدايتىنداردىڭ قاتارى دا مولايىپ كەلە جاتقانىن ايرىقشا اتاپ، باس قالادا مەديتسينانىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ، ونىڭ قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە قالا اكىمىنە تاپسىرما بەردى.

 

ماڭىزدى مىندەتتەر بار

تۋريستىك ۇيىمداردىڭ دەرەگى بويىنشا، ەلورداعا كەلگەن شەتەلدىك تۋريستەر شاھاردا نەبارى 1 كۇن عانا ايالدايدى ەكەن. ويتكەنى قالادا تۋريستىك ورىندار اناۋ ايتقانداي كوپ ەمەس. شاھارداعى ماڭىزدى نىسانداردى ءبىر كۇندە ارالاپ تاۋىسۋ تۇك تە قيىن ەمەس. نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ينۆەستيتسيالار جانە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، قازىرگى تاڭدا تۋريستەردىڭ قالادا ايالداۋ ۋاقىتىن 3 كۇنگە ۇزارتۋدىڭ تاسىلدەرى قاراستىرىلىپ جاتقانعا ۇقسايدى. ازىرشە باس قالانىڭ باسشىلىعى بۇل ماسەلەگە قاتىستى قانداي ءادىس ويلاپ تابارى ايتىلعان جوق. دەسەك تە، اكىمدىك تاياۋدا قالانىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ارتتىرۋعا جول اشاتىن تاعى ءبىر قۇجاتتى بەكىتتى. نۇر-سۇلتان قالاسىن اكىمشىلىك-باسقارۋ ورتالىعى عانا ەمەس، تۋريستەر ءۇشىن دە تاريحي-مادەني قۇندىلىقتارعا تولى ايماققا اينالدىرۋ ماقساتىندا شاھار باسشىسى مەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى «بوزوق» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىن دامىتۋعا ارنالعان مەموراندۋمعا قول قويدى. «بوزوق» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىن ينفراقۇرىلىمدىق تۇرعىدان دامىتۋ قاجەتتىگىن ەسكەرگەن اكىمدىك الداعى ۋاقىتتا ماڭىزدى جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرماق. اتاپ ايتقاندا، 2020 جىلى «بوزوق» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعى اۋماعىندا ورنالاساتىن نىساندار، ونىڭ ىشىندە ساپار ورتالىعى مەن ارحەولوگيالىق پاركتىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسىن ازىرلەۋ جوسپارى جاسالاتىن بولادى. نىسانعا ينجەنەرلىك جەلىلەرىن تارتۋ، ۇركەر شاعىن اۋدانىنان بوزوق قورىعىنا دەيىن باراتىن جولدى جوندەۋ قولعا الىنادى.

تاعى ءبىر جاڭالىق – ورتالىق ازيادا بالاماسى جوق تۋريزم سالاسىنىڭ ماماندارىن دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورنى الداعى ۋاقىتتا پايدالانۋعا بەرىلەدى. وسى كۇنگە دەيىن نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ كوممۋنالدىق مەنشىگىندەگى تۋريزم كوللەدجى رەسپۋبليكالىق مارتەبەگە يە بولىپ، تۋريزم جانە مەيماندوستىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرىگىپ، ماماندار دايارلايدى.

بۇگىندە ەلوردادا ەكسكۋرسيا جۇرگىزەتىن گيدتەردىڭ رەەسترى جاسالعان. تۋريزم قاۋىمداستىعىندا تىركەلگەن گيدتەر ارنايى كۋالىك الىپ، بارلىق تۋريستىك نىساندارعا اقىسىز كىرە الادى. جەرگىلىكتى گيدتەر قالا قوناقتارىنا ەكسكۋرسيانىڭ بىرنەشە ءتۇرىن ۇسىنۋعا ءازىر. قازىرگى ۋاقىتتا تۋريستەردىڭ كوبى ەكسكۋرسيالىق اۆتوبۋستاردىڭ قىزمەتىنە ءجيى جۇگىنەدى. قوس قاباتتى ەكسكۋرسيالىق اۆتوبۋستار ەلوردالىق قوناقتار مەن جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا قالانىڭ كورىكتى جەرلەرىن ارالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. باعىت 6 ايالدامادان تۇرادى. ايتا كەتەيىك، وتكەن جىلى قوس قاباتتى اۆتوبۋسپەن 200 مىڭعا تارتا تۋريست نۇر-سۇلتان قالاسىن ارالاعان. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت، الداعى ۋاقىتتا ەلوردانىڭ تاريحى باستاۋ الاتىن ەسكى قالادا دا ەكسكۋرسيالىق مارشرۋتتار ىسكە قوسىلۋى مۇمكىن. ال 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ەلىمىزگە كەلەتىن تۋريستەر سانىن 1 ميلليونعا جەتكىزۋ – قالانىڭ قازىرگى باستى جوسپارى.

اسەل انۋاربەك

 

سوڭعى جاڭالىقتار