15 تامىز, 15:59 1597 0 ادەبيەت "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

قالي سارسەنباي: كەزىندە ءبىر اۋىلدى ءبىر باي اسىراپ، ءبىر اقساقال باسقاراتىن

بىزدەگى جالقاۋلىقتى ەكى تۇرگە ءبولىپ قاراۋعا بولادى. ءبىرىنشىسى، رۋحاني جالقاۋلىق. ول الگى مىرجاقىپ دۋ­لا­توۆ­تىڭ «ويان قا­زاق» دەپ جۇرگەنى سول. ەكىنشىسى، ماتەريالدىق جالقاۋلىق. بۇل دا تۇسىنىكتى ماسەلە. بىزگە بۇل جالقاۋلىق سوتسياليستىك جۇيەدەن قالعان ادەت. ول كەزدە بارلىعى تەگىن بولدى. اۋىرساڭ تەگىن ەمدەيدى، جۇمىسسىز بولساڭ جۇمىس­قا شاقىرادى. بارلىعىن ۇكىمەت ءوزى ۇيىم­داستىرادى. سوندىقتان دا «ۇكى­مەتىم ولتىرمەيدى» دەپ وتىرا بەرگەن.  ال شىن مانىندە ءبىزدىڭ حالقىمىزدا نە­گىزىن­دە جالقاۋلىق بولماعان ەدى. ماسە­لەن وسىدان ءبىر عاسىر بۇرىن الاش وردا كوسەمدەرى شىقتى، تاريح ساحناسىنا. جانە ولار ءبىرلى-جارىم ەمەس لەك-لەگىمەن، توپ بولىپ شىقتى. ارقاي­سىسى ەرەكشە قابىلەتتى، دارا تۇلعالار بولدى. بارلىعى حالقىن ونەر-بىلىمگە، عىلىمعا، وركەنيەت­كە شاقىردى. ولار ازعانتاي ءومىر­لەرىندە ارتىنا مول مۇرا قال­دىردى. سول سياقتى 1986 جىلعى ءدۇمپۋ دە ءبىزدىڭ حالقىمىزدان شىقتى. ەگەر ەشبىر ويسىز، ۇيقىدا جاتقان جالقاۋ حالىق بولساق، مۇنداي تاريحي وقي­عا­لار ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بولماعان بولار ەدى. سوندىقتان بۇل جەردەگى اتالىپ وتىرعان جالقاۋلىق شارتتى تۇردەگى نارسە.

ءبىز سوتسياليستىك جۇيەدەن كەيىن بىردەن نارىقتىق قوعامعا وتتىك. جانە ەشقانداي دايىندىقسىز وتتىك. كەزىندە ءبىر اۋىلدى ءبىر باي اسىراپ، ءبىر اقساقال اقىل ايتىپ باسقاراتىن. حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتىن ارتىرۋدا، نارىققا بە­يىم­­دەۋدە ۇلتتىق بۋرجۋازيا جۇ­مىس ىستەۋ كەرەك ەدى. ۇلتتىق يدەولوگيا دۇرىس جولعا قويىلمادى. مۇنىڭ بارلىعى كەشەندى جوبالار ارقىلى ىسكە اساتىن اۋقىمدى جۇمىستار. ال مەملەكەت حالقى­نىڭ ءالسىز توبىنا كومەك قولىن سوزادى. بۇل تۇسىنىكتى. بىراق تۇرعىن­داردىڭ 70-80 پايىزى ۇكىمەتتەن كومەك كۇتەتىن بولسا بۇل دۇرىس تۇسىنىك ەمەس.

سوڭعى جاڭالىقتار