16 مامىر 2019, 15:38 964 0 ايماق "تۇركىستان" گازەتىنىڭ اۆتورلارى

شەرحان مەن ناسىر باۋىندا

الماتى-شىمكەنت كۇرە تاسجولىنىڭ بويىندا، ەجەلگى «جىبەك جولىندا» مەنمۇندالاپ تۇرعان ساۋلەتتى تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ ەسكەرتكىشى الدىندا ءبىر توپ وبلىس، اۋدان باسشىلارى قوناقتاردى ارقىن-جارقىن كوڭىلمەن كۇتىپ الدى. قازاقتىڭ كەمەڭگەر ۇلىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتىپ، گۇل شوقتارىن قويدىق. ساپارىمىزدىڭ باستى ماقساتى – «تاۋپىستەلى تاعزىمى» جوباسى بويىنشا پىستەلىدە، ونىڭ كورىكتى دەمالىس ورنى «التىن تاعا» دەمالىس ايماعىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ: بولاشاققا باعدار» باعدارلاماسى اياسىندا وتەتىن «شەرحان مەن ناسىر باۋىندا» دەپ اتالاتىن حالىقارالىق جازۋشىلار كونفەرەنتسياسىنا قاتىسۋ. قاسىمىزدا الاشتىڭ تانىمال اقىنى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى، رەسپۋبليكالىق جازۋشىلار وداعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەسەنعالي راۋشانوۆ، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، جازۋشى نەسىپبەك ءداۋتايۇلى جانە جاس اقىن حاميت ەسامان بار.

پىستەلى اۋىلىنا ويلى-قىرلى تاسجولىمەن زىرلاپ كەلەمىز. تابيعات كورىنىسى كەرەمەت-اق! جانعا جايلى ساف اۋا تىنىسىڭدى اشا تۇسەدى. اۋىلدىڭ بۇرىنعى اتى تاۋپىستەلى ەكەن. ءبىز بۇرىندارى بۇل مەكەندى پىستە – ورىستىڭ «سەموچكا» دەگەن شىكىلدەۋىكتىڭ كوپ وسەتىن جەرى بولار دەپ ويلاپ جۇرسەك، ونىمىز مۇلدە باسقا بولىپ شىقتى. جەرگىلىكتى حالىق قاراتاۋ شاتقالدارىندا جابايى وسەتىن جاڭعاق تۇقىمداس، دانەگى ءدامدى اعاشتاردى «تاۋپىستە» دەيدى ەكەن. ونىڭ دانەگى كادىمگى سىراحانالاردا قۋىرىلىپ بەرىلەتىن «فيستاشكا» بولىپ شىقتى.

پىستەلى دە جاسىل تال-داراققا ورانعان كيەلى قاراتاۋدىڭ تەرەڭ قوينىنا (شاتقا) ورنالاسقان تابيعاتى اسەم اۋىل ەكەن. بۇل اۋىل – قازاقتىڭ بەلگىلى جازۋشىسى مارحابات بايعۇتتىڭ كىندىك قانى تامعان جەر. 1995 جىلى وسى تاۋپىستەلى اۋلىنا قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى شەرحان مۇرتازا مەن وزبەكتىڭ بەلگىلى قالامگەرى، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى بەيبىتشىلىك جانە رۋحاني كەلىسىم سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ناسىر فازىل باستاعان ءبىر توپ قازاق-وزبەك جازۋشىلارى، اقىندارى باس قوسىپ، ارنايى الما اعاشتار باۋىن وتىرعىزعان. سودان 2005 جىلى جانە 2015 جىلدىڭ مامىر ايىندا شەراعا باستاعان ءبىر توپ بەلگىلى قالامگەرلەر باس قوسىپ، قازىرگى ادەبيەتتىڭ بارىسىن ءسوز ەتىپ، جۇرتپەن شۇيىركەلەسكەن. بۇل كۇندەرى كوكبۇلاق جاعاسىنداعى سول الما باق قانات جايىپ، بوي كوتەرىپ، جىل سايىن توگىلتىپ جەمىس بەرىپ تۇر.

«تاۋپىستەلى تاعىلىمى» جوباسى 2016 جىلى تۇلكىباس اۋدانى اكىمدىگى مەن ءماسليحاتتىڭ، وبلىس باسشىلىعىنىڭ قولداۋىمەن قولعا الىنىپتى. سول جولى «مارحابات-ميراس» قوعامدىق قورى قۇرىلىپ، ونىڭ توراعاسى بولىپ اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ باسشىسى ءساتباي قاسىمبەكوۆ سايلانعان. قوعامدىق قوردىڭ مۇشەلەرىنىڭ شەشىمىمەن «تاۋپىستەلى تاعىلىمى» باسقوسۋى ءۇش جىلدا ءبىر رەت وتكىزىپ تۇرۋدى ماقسات ەتىپتى. ەندى مىنە ءۇش جىلدان سوڭ تاعى سونداي باسقوسۋ وتكىزىلۋدە. بۇل جولى كەلەلى جيىنعا كورشى مەملەكەتتەر مەن ەلىمىزدىڭ 100-دەن استام قالامگەرلەرى مەن قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرلەرى قاتىستى.

– بيىل قوعام قايراتكەرى، تۇركى دۇنيەسىنىڭ بىرتۇتاستىعىن كوكسەگەن تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ تۋعانىنا – 125 جىل. سول تۇراردىڭ تۇلعاسىن ەلگە تانىتقان شەرحان مۇرتازا اعامىز. قالامگەردىڭ «اي مەن ايشا» شىعارماسى تۇرىك تىلىنە اۋدارىلدى. بۇل تۇركى رۋحانياتىنا قوسىلعان تامشىداي بولسا دا قازاق قالامگەرلەرىنىڭ ۇلەسى دەپ بىلەمىن. ولاي بولسا، رۋحانياتتى تۇگەلدەيتىن وسىنداي فورۋمدار ءداستۇرلى تۇردە ءوتىپ تۇرۋى كەرەك. بۇگىنگى باسقوسۋدىڭ ماقساتى – حالىق اراسىندا كوركەم əدەبيەتتى ناسيحاتتاۋ، بولاشاق جاستاردى پاتريوتتىق رۋحتا تəربيەلەۋ، ولاردى كىتاپ əلەمىنە شاقىرۋ ارقىلى وي-ورىستەرىن كەڭەيتۋ، دامىتۋ، دارىندى جاستاردىڭ شىعارماشىلىعىنا قولداۋ كورسەتۋ بولىپ تابىلادى، – دەپ تۇركىستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى مالىك وتارباەۆ جينالعان قاۋىمعا شىعارماشىلىق تابىس تىلەدى.

– ءبىز ۇرپاعىمىزعا ناسىر فازىلوۆتاي، شەرحان مۇرتازاداي تۇلعالاردىڭ ءومىرى مەن ونەرىن ۇدايى ناسيحاتتاپ وتىرۋىمىز كەرەك. تۇلعالاردى تانىتۋ ارقىلى ءبىز تۋعان جەردى تۇلەتەمىز. بىرلىككە، تۋىستىققا شاقىرعان وسىنداي جيىندار كوپ بولعان سايىن، جاستار وزدەرىنە ۇلگى الار تۇلعالاردى تاني باستايدى، – دەدى قازاقستان جازۋشىلار وداعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى، اقىن ەسەنعالي راۋشانوۆ.

– بيىل – وزبەكستانداعى قازاقستان جىلى. ال، قازاق پەن وزبەككە ورتاق جازۋشى، ەكى ەلدىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتىنىڭ دامۋىنا سۇبەلى ۇلەس قوسقان مارقۇم ناسىر فازىلوۆتىڭ تۋعانىنا – 90 جىل. كەشە كەشكە وتىرىپ ەسەپتەسەم، بۇگىن شەرحان مۇرتازانىڭ ومىردەن وزعانىنا 201 كۇن تولىپتى. تۇلكىباستىڭ مىنا تاۋپىستەلىسىندە ناسىر فازىلوۆ پەن شەرحان مۇرتازا ءوز قولىمەن ەككەن الما باۋىن كوردىڭىزدەر، سۇلۋلىعىن تاماشالادىڭىزدار. قوس قالامگەردىڭ ونەگەلى ءومىرى مەن دوستىعىن كەيىنگى جاستارعا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ءبىزدىڭ پارىزىمىز، – دەپ تولعاندى ەكى قالامگەردىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ شىراقشىسىنداي بولىپ جۇرگەن مارحابات بايعۇت. جيىنعا جينالعان جازۋشىلار شەراعا مەن ناسىر قاريا تۋرالى ەستەلىكتەر ايتىپ، ولاردىڭ شىعارماشىلىعىن كوپشىلىككە پاش ەتتى.

– تۇركى دۇنيەسىن جاڭعىرتىپ، قىزعالداقتىڭ وتانى تۇلكىباس اۋدانىندا وسىنداي فورۋمنىڭ ءوتىپ جاتقانى ءبىز ءۇشىن ۇلكەن وقيعا. سەبەبى، تۇركيادا سۇلتان احمەد مايدانىندا (الاڭىندا) 5575 ءتۇپ قىزعالداقتان ورىلگەن گۇل-دەستە كىلەم بار. ال، ونىڭ ءتۇپتامىرى تۇركىستاننان باستالعانىن بىلگەندە ءتىپتى قۋاندىم. تۇركىستان جايلى ەڭ العاش مەن 4-سىنىپتا ەستىپ-ءبىلدىم. ۇستازىمىز «ءبىزدىڭ اتامەكەنىمىز قاي ءوڭىر؟» دەگەندە ءبارىمىز ءوزىمىزدىڭ تۋىپ-وسكەن قالالارىمىزدى، ستامبۋل، انكارا دەپ جامىراسا اتادىق. «دۇرىس ەمەس. ءبىزدىڭ اتامەكەنىمىز – تۇركىستان. ول قازاقستاندا. ول جەردە قوجا احمەت ياساۋي بابامىزدىڭ سۇيەگى جاتىر» دەگەندە مەن سول ارمان قالانى ءبىر كورۋگە ىنتىق بولدىم. سول ارمانىم قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان كەزدە ورىندالدى. مەنىڭ ويىمدا كوكتەن قاراعاندا تۇركىستاننىڭ قىزعالداعىن كەسكىندەيتىن ەڭسەلى مۇنارا ورناتىلسا دەگەن ارمان بار. تۇركى ۇرپاعى جۇمىلساق، بۇل ءىستى جۇزەگە اسىرۋ قيىن بولماس. قىزعالداق – تاتۋلىقتىڭ، بىرلىكتىڭ، بەيبىتشىلىكتى جاقتاۋشى ەلدەردىڭ بەلگىسى بولار ەدى، – دەدى تۇركيالىق جازۋشى-اۋدارماشى اسىل شەمگۋن.

كورىكتى پىستەلىدە وتكەن كەزدەسۋدەن كەرى قايتىپ كەلە جاتىپ ءبىز وڭتۇستىك ءوڭىردىڭ ازاماتتارى جەرگىلىكتى اكىمشىلىكتىڭ قولداۋىمەن وتكىزىپ جاتقان تاعىلىمى مول ءىس-شارالارعا كوڭىلىمىز تولقىپ، باسقا وڭىرلەردە وسىنداي ءماندى كەزدەسۋلەر نەگە جوق دەگەن ويعا بەرىلدىك...

جالعاسى كەلەسى ساندا

ساعىندىق وردابەكوۆ،

مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور،

قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى

 تاراز قالاسى

سوڭعى جاڭالىقتار