4 ماۋسىم, 15:46 701 0 اتاجۇرت Túrkistan Gazeti

انا تىلىندەگى اقپارات اۋاداي قاجەت

حالىقارالىق Túrkistan ساياسي اپتالىعىنىڭ №21 سانىندا شەتەلدەگى قازاقتىلدى اقپارات قۇرالدارى مەن جۋرناليستەردى قولداۋ جونىندە ماسەلە كوتەرىلگەن ەكەن. بۇل رەتتە «وتانداستار قورى» تاراپىنان شەتەلدەگى قانداس جۋرناليستەر ءۇشىن «ۇركەر» ۇلتتىق سىيلىعىنا ءبىر نوميناتسيا قوسۋ جونىندە ۇسىنىس جاسالدى. ۇسىنىس ارنايى حات رەتىندە اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنە جىبەرىلدى.

 اتالعان ماقالادا شەتەلدەگى قازاقتىلدى باسىلىمداردىڭ سانى 150 ەكەنى كورسەتىلىپتى. بۇل ماسەلە دە قازىر ءبىزدىڭ باستى نازارىمىز­دا. «شەتەلدىك جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كوشىپ كەلگەن ەتنيكالىق قازاقتاردى قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋ قىزمەتتەرى» اياسىندا، 2020 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ شەتەلدەگى قانداستار تۇراتىن مەملەكەتتەردەگى 70-كە جۋىق قازاق ءتىلدى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ دەرەكقورى جاسالدى. وسىمەن توقتاعان جوق، دەرەكقور ءتىزىمى ءالى دە جۇرگى­زىلەدى. قانداستار تۇراتىن ەلدەردەگى ەتني­كالىق قازاقتاردىڭ قونىستانۋ جيىلىگى مەن ءار ەلدىڭ ىشكى ساياساتىنا بايلانىستى بۇقارا­لىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ سانى دا ءارتۇرلى.

قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا قازاق تىلىندە ەڭ كوپ حابار تاراتاتىن 24 باق جۇمىس ىستەيدى. (3 گازەت: «شىنجاڭ گازەتى» (كۇندەلىكتى), «ىلە گازەتى» (كۇندەلىكتى), «التاي گازەتى» (كۇندەلىكتى). 9 جۋرنال: «شۇعىلا» (ايىنا ءبىر رەت), «شىڭجاڭ قوعامدىق عىلىمى»، «تاربا­عاتاي»، «التاي اياسى»، «مۇرا»، «ىلە ايدىنى»، «ءتىل جانە اۋدارما»، «ۇلتتار ادەبيەتى»، «قۇ­مىل القابى» (ەكى ايدا ءبىر رەت), 2 اۆتونوميا­لى رايوندىق تەلەارنالار: XJTV-3, XJTV-8, 2 راديو: قحر قازاق راديو تورابى، التىن كوپىر راديوسى. 8 سايت: شىنجاڭ گازەتى سايتى، حالىق تورابى، كۇنلۇن تورابى، تارباعاتاي اقپارات تورابى، nurlejol.org, تيانشان تورابى، اعاجاي-التاي تورابى، ىلە اقپارات تورابى). اتالعان باق قازاقتار ءجيى قونىستانعان التاي، تارباعاتاي، ىلە ءوڭىرى مەن ءۇرىمجى قالاسىندا ورنالاسقان. بۇل تىزىمدە اۋقىمى كەڭ، باستى دەگەن اقپارات قۇرالدارى ءتۇزىلدى. بۇدان باسقا دا، اۋدانداردا دا قازاق ءتىلدى اقپارات قۇرال­دارى جەتەرلىك. جالپى، قىتايداعى قانداستار قازاقتىلدى اقپارات قۇرالدارىنا باي دەۋگە بولادى.

ال موڭعوليادا قازاق تىلىندە حابار تاراتاتىن 14 باق جۇمىس ىستەيدى. 4 گازەت: «مونعول زامان» (ەكى اپتادا ءبىر رەت شىعادى), «شاراپات» (ايىنا ءبىر رەت), «جاڭا ءداۋىر» (ايىنا ءبىر رەت), «ءبىلىم» (ايىنا ءبىر رەت), 4 جۋرنال: «شۇعىلا»، «ارۋ جۇلدىزدار»، «ينابات»، «تارلان تاعزىم» (ايىنا ءبىر رەت). 3 ايماقتىق جەكە تەلەارنالار: «دەربەس»، «سايان»، «تۆ 4»، 1 ءوڭىر­لىك راديو: بايان-ولگەي قازاق راديوسى، 2 اقپاراتتىق سايت: kaz.news.mn, Bai.olke.com). اتالعان باق قازاقتار ءجيى قونىستانعان بايان-ولگەي مەن ۇلان-باتىر قالاسىندا ورنالاسقان.

وزبەكستاندا قازاق تىلىندە حابار تاراتاتىن 8 باق تىركەلگەن. (4 گازەت: «نۇر جول» گازەتى (اپتاسىنا 2 رەت), «كەنيمەح تاڭى» گازەتى (ايىنا 3 رەت), «تامدى شارۋاگەرى» گازەتى (ايىنا 3 رەت), «ۇشقۇدىق» گازەتى (ايىنا 3 رەت). 1 جۋرنال: «ۇشقۇدىق جۋرنالى» («ۇشقۇدىق» گازەتى جىلىنا 3 رەت جاڭا جىل، ناۋرىز، تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىندە جۋرنال بولىپ شى­عا­رىلادى). «وزبەكستان ۇلتتىق تەلەراديوكومپانياسىنا» قاراستى «قازاق راديوسى» (دۇيسەنبى-بەيسەنبى ارالىعىندا، كەشكى 22:00-دە 20 مينۋت قازاق تىلىندە حابار تاراتادى). «وزبەكستان ۇلتتىق تەلەراديوكومپانياسىنا» قاراستى قازاق تىلىندەگى «ديدار» حابارى (ەكى اپتادا 1 رەت، 15 مينۋت قازاق تىلىندە حا­بار تاراتادى). 1 سايت: وزبەكستان ۇلتتىق اقپا­راتتىق اگەنتتىگى http://uza.uz/kz كۇندە­لىكتى قازاق تىلىندە اقپارات تاراتادى). اتال­عان باق قازاقتار ءجيى قونىستانعان تاش­كەنت قالاسى، كەنيمەح، تامدى، ۇشقۇدىق اۋ­دان­دارىندا ورنالاسقان.

يران يسلام رەسپۋبليكاسىندا مەملە­كەتتىڭ ساياسي، ەكونوميكالىق جانە ءدىني ۇستا­نىمىن بىلدىرەتىن قازاق تىلىندە اقپارات تاراتاتىن www.parstoday.com/kz سايتى، قازاق تىلىندە اقپارات تاراتاتىن 5, پارسى جانە ورىس تىلىندە اقپارات تاراتاتىن 1 باق انىق­تالدى. يران ەلىندەگى شەكتەۋلەرگە بايلانىس­تى مەملەكەت اۋماعىندا قازاق تىلىندە اقپارات تاراتاتىن جەكە ازاماتتاردىڭ پا­راق­شالارى زەردەلەندى. يرانداعى قاندا­سى­مىز جۇرگىزەتىن قازاق تىلىندەگى 2 بلوگ پاراقشا http://jake66.blogfa.com,  http://hmshadkam.blogfa.com/ جانە قازاقستان تۋرالى پارسى تىلىندە اقپارات تاراتاتىن http://kaziran.com/ سايتى مەن ينستاگرام الەۋمەتتىك جەلىسىندە قانداستارىمىز جۇرگىزەتىن kaz_iran, shadkam.jafar پاراقشالارى انىقتالدى. الىستا ءجۇر­گەن قانداستار ءتۇرلى شەكتەۋلەرگە قاراماس­تان الەۋمەتتىك جەلىنىڭ مۇمكىندىكتەرى ارقىلى ءوزارا بايلانىسىپ، سالت-ءداستۇرىمىز بەن ءتىلىمىزدى ۇمىتپاۋعا كۇش سالادى.

«وتانداستار قورى» شەتەلدەگى قانداستار تۇراتىن رەسەي، اقش، تۇركيا، ۋكراينا، قىرعىز رەسپۋبليكاسى جانە تاعى باسقا مەملەكەتتەردەگى قازاق تىلىندە اقپارات تاراتاتىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ دەرەكقو­رىن جاساۋ جۇمىستارىن ءارى قاراي جالعاس­تى­رۋدا. وسى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە «وتانداستار قورى» جانە «قازاقپارات» حاا بىرلەسىپ شەتەلدەگى قازاقتىلدى باق-تىڭ ATAJURT (شارتتى اتاۋى) بىرلەستىگىن قۇرۋ جوسپارلانۋدا. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – بىرلەستىككە مۇشە باق پەن قازاقستاندىق جانە حالىقا­رالىق باق اراسىنداعى ارىپتەستىكتى ۇيلەستىرۋ (اقپاراتتىق-ساراپتامالىق ماتەريالدارمەن الماسۋ، تاجىريبە الماسۋ، بىرلەسكەن كونفەرەنتسيا، سەمينار، ترەنينگتەر وتكىزۋ). شەتەلدەگى قازاق ءتىلدى باق-قا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ (اقپاراتتىق جاڭا تەحنولوگيالارمەن قامتاماسىز ەتۋگە كومەكتەسۋ، ماتەريال­دىق، قارجىلىق جاعىنان قولداۋ كورسەتۋ، قازاقستانداعى باق-قا ارنالعان سىيلىقتار مەن بايقاۋلارعا «شەتەلدەگى قازاق ءتىلدى باق-تىڭ ۇزدىك ءجۋرناليسى» اتتى نوميناتسيا ەنگىزۋ), بىرلەستىككە مۇشە باق ارقىلى الەمدەگى قانداستاردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى مەن جەتىستىكتەرىن سارالاۋ (تۇرىپ جاتقان ەلىندەگى تۇيتكىلدى ماسەلەلەرگە نازار اۋدارۋ، قازاق­ستانداعى كوشى-قون، قانداستاردى قولداۋعا باعىتتالعان زاڭدارعا بايلانىستى ۇسىنىس­تاردى سارالاۋ، ايتۋلى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەن دۇنيەجۇزىندەگى قانداستاردى كەڭ تانىستىرۋ), بىرلەستىك قۇرامىنداعى باق-تىڭ ۇزدىك ماتەريالدارىن ەلىمىزدەگى اقپارات قۇرالدارى مەن سايتتاردا، الەۋمەتتىك جەلى­لەردە جان-جاقتى جاريالاپ وتىرۋ (اقپا­رات، ماقالا، تەلەونىم، دەرەكتى فيلم، فوتو),
وتانداستار فورۋمى مەن قانداستار قۇرىلتاي­لا­رىندا تۇراقتى تۇردە بىرلەستىكتىڭ پلەنار­لىق وتىرىسىن وتكىزۋ (شەتەلدەگى قازاقتىلدى باق-تىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ، بىرلەسكەن جوبالاردى پىسىقتاۋ، جوسپار-مىندەتتەردى سارالاۋ). بۇل بىرلەستىك ارقىلى شەتەلدەگى قانداستارىمىزعا تاۋەلسىز ەلىمىزدەگى جەتىستىكتەر مەن جاڭالىقتاردى جان-جاقتى جەتكىزىپ وتىرۋعا مۇمكىندىك جاسالادى. شەتەلدەگى قازاقتىلدى اقپارات قۇرالدارىنىڭ ATAJURT بىرلەستىگى «وتانداستار قورى» جانە «اباي ءۇيى»-قازاق مادەني-ىسكەرلىك ءۇيى جوبا­سىنىڭ ءبىر باعىتى رەتىندە دە جۇمىس ىستەمەك.

شەتەلدەگى قازاقتىلدى اقپارات قۇرالدارى­نىڭ بارلىعى وسى ۋاقىتقا دەيىن قانداس­تاردىڭ جەكە قاراجاتتارىنا شىعارىلىپ كەلەدى. ولار قازاقستان تاراپىنان قارجىلاي كومەك بەرىلۋىن سۇرايدى. بۇل اقپارات قۇرال­دارىنا ناقتى قارجىلاي كومەك كورسەتۋدى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى جۇزەگە اسىراتىن مەملەكەتتىك ءتىلدى قولداۋ باعدار­لامالارى مەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ىسكە اسىراتىن ەلىمىزدى شەتەلدەرگە تانىتاتىن يميدجدىك اقپاراتتىق جوبالار باعدارلا­مالارى ارقىلى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ «شەتەلدىك جانە قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنا كەلگەن ەتنيكالىق قا­زاق­­تاردى قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى قىزمەتتەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قاراس­تى­رۋ ۇسىنىلادى. شەتەلدەگى قازاقتىلدى اق­پارات قۇرالدارى ءوز جۇمىستارىن تولىقتاي قارجىلاندىرۋدى سۇراپ وتىرعان جوق، تەك جىلىنا ءبىر رەتتىك قارجىلاي كومەك كورسە­تىلسە، جەتكىلىكتى دەپ وتىر. سوندىقتان مۇنداي كومەكتى بارىنە بىردەن ەمەس، بىرتىندەپ ءار جىلعا ءبولىپ بەرۋگە دە بولادى. جوعارىدا اتاپ وتكەن ءۇش مينيسترلىكتىڭ ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى قولداۋعا ارنالعان گرانتتارىن ءبولۋ جولدارىن قاراستىرۋ دا ۇسىنىلادى.

قارجىلىق قيىندىقتارعا بايلانىستى شەتەلدەگى قازاقتىلدى گازەت-جۋرنالداردىڭ تيراجى قىسقارىپ، كەيبىرى جابىلۋ الدىندا تۇر. تەلەارنالار مەن راديولارداعى جۇرگىزىل­گەن قازاقتىلدى حابارلاردىڭ سانى دا قىسقار­عان. قازاقستان مەن قانداستار تۇراتىن ەلدەردەگى ەكى-جاقتى ىنتىماقتاستىقتى ورىستەتۋگە باعىتتالعان قۇجاتتار مەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى، اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى جانە Nur Otan پارتياسى ارقىلى مەملەكەتارالىق كەلىسىمدەر شەڭبە­رىندە قول قويىلعان قۇجاتتار نەگىزىندە شەتەلدەردەگى قازاقتىلدى باق-قا قولداۋ كورسەتۋ تەتىكتەرى قاراستىرىلسا دەگەن ۇسىنىستار بار.

ەركىن بايعابىلۇلى،

«وتانداستار قورى» كەاق-نىڭ

رەسمي وكىلى

سوڭعى جاڭالىقتار