23 Qańtar, 13:26 792 0 Qoǵam Túrkistan Gazeti

Elvıra Esmuhanova: Volonterlik negizi – shyn nıet, shynaıy amaldar

– «Astana jastary» Jastar resýrstyq ortalyǵy qalaı quryldy?

– «Astana jastary» ortalyǵy 2014 jyly Nur-Sultan qalasy ákimshiliginiń bastamasymen qala jastaryn qoldaý jáne damytý maqsatynda quryldy. Ózim osy ortalyq qurylǵan kúnnen bastap jumys isteımin. Aqpan aıynda ortalyǵymyzdyń qurylǵanyna 6 jyl tolady. Ortalyq qurylǵan kúnnen bastap elordadaǵy aýqymdy is-sharalarǵa atsalysyp kelemiz. Resýrstyq ortalyǵymyz jastar arasynda eriktilik qozǵalysty damytý, aýla klýbtaryn damytý, jastardy jumyspen qamtý jáne kásiptik baǵdar berý, quqyqtyq kómek kórsetý baǵyttaryn qamtıdy.

Ózim Kókshetaý qalasynda týyp-ósip, bilim aldym. Oqý bitirgen soń bolashaǵymdy bas qalamen baılanystyrǵym keldi. Kózimdi jumyp elordaǵa jumys izdep keldim. Baǵyma oraı Nur-Sultan qalasy ákimshiligi qurǵaly jatqan jastar ortalyǵyna jumysqa ornalastym. Alǵash qurylǵan kezde ortalyqta menen ózge qyzmetker bolmady. Meniń aldymda qala jastaryn biriktirý maqsaty turdy. Óıtkeni bul qalada eshkimdi tanymaıtyn edim. Biraq alǵa qoıǵan maqsatty júzege asyrý úshin bilek sybanyp jumysqa kirisip kettim. Sol tusta bir munaı kompanııasy úlken joba bastady. Men osy jobany jasaı alamyn dep ózime senip, basynan-aıaǵyna deıin tegin uıymdastyrý jumystaryn óz moınyma aldym. 3 aı boıy qalamyzdyń eń bilimdi, belsendi jastarymen jumys istedim. Osylaısha meniń komandama erikti bolyp 20-ǵa jýyq jas jınaldy. Alǵashqy jyldary iri saýda ortalyqtarynda fleshmobtar men konertter uıymdastyrdyq. Ortalyq týraly estigen mektep oqýshylary, kolledj jáne joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri ózderi bizdiń ortalyǵymyzǵa jınala bastady. Endigi maqsatymyz qoǵamǵa paıdaly ispen aınalysý edi. Ol ýaqytta volonterlik qyzmettiń qalaı júzege asatynyn eshkim bilmeıtin, adamdardyń tegin kómektesetini jaıynda ǵana estıtinbiz.

– Volonterlik uıym retinde qoǵamnyń qaı salasyna kómek qolyn sozyp jatyrsyzdar?

– Negizinen kóptegen eriktiler uıymy ondaǵan jyldar boıy bir-eki baǵytta ǵana damıdy. «Astana jastary» ortalyǵy qoǵamnyń damýy men suranysyna saı beıimdelip otyr. Ortalyqtyń ár jyl saıyn baǵyty ózgerip otyrady. Óıtkeni HHI ǵasyr mobıldi, jyldam bolýdy talap etedi. Bizdiń uıymnyń negizgi bóligin jastar quraıtyndyqtan olarǵa týra jol kórsetý, durys baǵytta damytý, shıratý mańyzdy. Alǵashynda tegin konert qoıýdan bastaǵan biz keıin balalar úıine kómek kórsetýdi, elordamyzdyń taza qalaǵa aınalýyna úles qosyp, ekologııalyq baǵytqa mán bere bastadyq. Bıyldan bastap áleýmettik baǵyt pen tótenshe jaǵdaılarda kómek qolyn sozýdy maqsat etip otyrmyz. Qalamyzdyń Tótenshe jaǵdaılar departamentimen memorandýmǵa qol qoıyp, járdem berýdi bastap kettik.

Tótenshe jaǵdaı boıynsha jumysymyz eki baǵytta júzege asady. Birinshisi – órt qaýipsizdigi, ekinshisi – sýǵa túsý kezindegi qaýipsizdik. Qalamyz boıynsha jer úıde turatyn soǵys ardagerleri men jalǵyzbasty zeınetkerlerimizge órt qaýipsizdigi sharalary týraly túsindirý jumystaryn júrgizemiz. Ókinishke qaraı, biz aldymen úı turǵyzýdy oılaımyz, al órt qaýipsizdigin keıinge qaldyramyz. Tipti tótenshe jaǵdaı qyzmetkerlerine esik ashqysy kelmeıtin turǵyndar da bar eken. Biraq sol turǵyndar volonterlerge senimmen qaraıdy.

Taǵy bir aıta keterligi – bizde adamdar shomylýǵa bolmaıtyn jerlerge sýǵa túsedi, qaýipsizdikti eskermeıdi. Sonymen qatar qalada ashyq qalǵan káriz qubyrlarynyń qudyqtary qaqpaqsyz jerlerde turǵyndardyń abaı bolýyn eskertýdi de mindetimiz dep bilemiz. «Astana Tazalyq» kompanııasymen birlesip qalada qar tazalaý jumystaryna da atsalysyp jatqan jaıymyz bar. Tótenshe jaǵdaı boıynsha kómek qolyn sozǵan eriktilerge aptasyna eki ret basseınge barý múmkindigi berilip otyr. Bul – eriktilerdiń eńbegin baǵalaý, jaǵdaı jasaý, qoǵamda oń kózqarastyń qalyptasýy dep túsinemiz.

– Halyqaralyq deńgeıdegi is-sharalardy ótkizýge de atsalysyp júrsizder ǵoı?

– Bizdiń qalamyzda óte qyzyqty is-sharalar jıi uıymdastyrylady. Qala árkez eriktilerge muqtaj bolǵan jáne bola da bermek. Eger buryn qalalyq is-sharalarda boı kórsetsek, qazir respýblıkalyq mańyzy bar jáne Nur-Sultan jáne ýchınsk qalasynda ótetin halyqaralyq deńgeıdegi is-sharalarǵa qatysamyz. Máselen, 2015 jyly uıymdastyrylǵan MýzTV premııasyna TMD elderinen qonaqtar keldi. Bul Qazaqstandaǵy joǵary deńgeıde ótken eń úlken konert bolatyn. Al 2017 jyly EXPO kórmesine atsalystyq. 2018 jyly halyqaralyq G-Global sharasynda robot Sofııany bizdiń 15 jastaǵy volonterimiz alyp júrdi. Trıatlon, kúresten Álem chempıonaty, paýerlıftıng, boks, hokkeı, fýtbol syndy sporttyq sharalardyń ótýine atsalystyq. Forýmdar men mádenı is-sharalardan da qalys qalmaımyz. Biz jylyna 30-40 halyqaralyq sharany ótkizýge qatysamyz, al jalpy jyl boıyna 150-den astam is-sharaǵa atsalysamyz.

Eriktiler qatarynda birneshe til meńgergen jastar barshylyq. Halyqaralyq deńgeıde ótetin is-sharalarǵa eki kúnniń ishinde 200-400 erikti jınaı alamyz. Volonterlerimizdiń aldy shaqyrtýmen Qytaıǵa eki ret, Belarýs, Qyrǵyz Respýblıkasy men ózge de elderge baryp keldi.

– Búgingi qoǵamnyń volonterlerge degen kózqarasy qandaı?

– Osydan on shaqty jyl buryn halyqtyń volonterlerge degen kózqarasy qalyptaspaǵan bolatyn. Keńestik kezeń kúıregennen keıin kóp adam jumyssyz qaldy. Olardyń mıynda tek aqsha tabý kerek degen oı qalyp qoıdy. Qoǵamǵa tegin kómek qolyn sozǵysy kelgen balaǵa ata-anasy «Osynyń saǵan ne qajeti bar? Onyń ornyna jumys istep, aqsha tap» dep aıtady. Tipti «volonter degen qoldaryna tý ustap konertte máz bolyp turatyn jastar ma?» dep suraıtyn.

Biraq 2017 jyly Almaty qalasynda ótken Ýnıversıada men Nur-Sultan qalasynda uıymdastyrylǵan EXPO-dan soń adamdar volonterlik qyzmettiń kerek ekenine kóz jetkizdi. Óıtkeni halyqaralyq is-sharalar volonterlerdiń kómeginsiz júzege asýy qıyn ekenin ýaqyttyń ózi dáleldedi. Jalpy, halyqtyń eriktilerge degen oń kózqarasy qalyptasyp kele jatyr. Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń 2020 jyldy Eriktiler jyly dep ataýy jumysymyzǵa jańa serpin, tyń lep ákeldi. Qazir halyq bir-birine kómek qolyn sozyp, jumyla kótergen júktiń jeńil keletinin kórip júr. Qanshama otandasymyz ózara qaıtarymsyz kómektiń arqasynda shetelde operaııa jasatyp, dertine em taýyp jatyr. Keıbir kópbalaly otbasylar halyqtyń aýyzbirshiligi men qoldaýynyń arqasynda úıli boldy. Sonymen qatar balalar úıine baratyn halyqtyń da qarasy kóbeıgen. Osynyń bári bizdiń qoǵamnyń izgilikke, qaıyrymdylyqqa bet burǵanyn kórsetedi.

– Adamdar volonterlikpen aınalysýǵa qaı kezden bastap kiriskeni durys dep oılaısyz?

– Volonterlik tárbıe otbasynan, mektep jasynan berilgeni durys dep sanaımyn. Mektep jasyndaǵy jasóspirim bireýge kómek qolyn sozǵysy kelip turady, óıtken bul jasta olar meıirimdi ári zerdeli. «Meniń aqsha tabýym kerek» degen oı joq. Volonterliktiń ne ekenin kórgen jas bolashaqta qaıyrymdylyq jasaýdy ómir saltyna aınaldyrady. Ózińiz kórip turǵan myna qoraptaǵy aıaq kıimder jańa ǵana keldi. Meniń janymda 6 jyl boıy volonter bolǵan jigit búgin muqtaj jandarǵa dep osy aıaq kıimderdi syıǵa tartyp jiberdi. Aıta bersek, mundaı mysaldar kóp. Volonter bolǵan adam artylǵan bir zatty kórse, «muny bireýge berip, kómektesý kerek» dep oılap turady. Óıtkeni erikti bolý – ózgeniń ómirin jaqsartýǵa úles qosý, qaıtarymsyz kómek berý.

– Jeke tájirıbeńizge súıene otyryp, volonterlik qyzmettiń jastarǵa qalaı áser etetinin aıtyp berińizshi?

– Volonterlik ár adamǵa árqalaı áser etedi. Óte qatty ózgeretinder, jaılap ózgeretinder jáne  qansha jyl volonter bolsa da, izgilikti jumys atqarsa da ózgermeıtinder bar. Bul endi minezge baılanysty dúnıe. Ózgere alatyn jáne ózgerýdi qalamaıtyn adamdar bolady. Ómirde qansha qıyndyq kórse de, ózin joǵaltpaı saqtap qalǵan keremet jandar bar. Al jamandyqty kóp kórgennen keıin jaqsylyqtyń baryna senbeıtinder de bar. Olar ómir boıy «mende bári jaman bolǵan jáne aldaǵy ýaqytta da bári jaman bolady» dep oılaıdy. Ózi ózgerýdi qalamaǵan adamǵa qol ushyn berý qıyn.

Keıde erikti jastar ózderiniń jaqsy jaqqa qaraı ózgergenin ózderi bilmeı qalady. Ózgelerge kómektese júrip ózine jaqsylyq jasap júrgenin baıqamaıdy. Volonterlik qyzmette júrgen jastar ýaqytty tıimdi ótkizedi, aınalasyndaǵylarmen jáne qoǵammen durys qarym-qatynas qurady, ózine jáne ózgege kóterińki kóńil kúı syılaıdy. Men bizdiń ortalyqqa kelgen árbir jasqa «Óz-ózińmen bol! Qandaı adam bolǵyń keledi, osy jerde sondaı adam bol. Bul jerde ómirińniń jańa paraqtaryn bastaı alasyń» dep aıtamyn.

«Astana jastary» bazasynda  2 800 erikti tirkelgen. Biz eshqashan bizdiń sanymyz kóp dep aıtpaımyz. Óıtkeni bizdiń ortalyq úshin aldymen volonterdiń ózi mańyzdy, sodan keıin baryp is-sharalarǵa qatysamyz. Volonterlik jastarǵa ómirde tańdaý jasaýda adaspaý jáne ózin joǵaltpaý úshin kerek.

Eriktiler – jaqsylyqtyń jarshysy, meıirim dánin sebýshi. Adam óziniń adam ekenin túsiný úshin de qoǵamǵa kómektesýi tıis. Óıtkeni izgi qoǵam ózara kómektiń arqasynda qalyptasady. Qaıyrymdy adam ata-anasyna da, qoǵamǵa da, qorshaǵan ortaǵa da, tipti janýarlarǵa da qaıyrymdy.

 

Suhbattasqan

Araılym JOLDASBEKQYZY

Sońǵy jańalyqtar