15 Qazan, 11:30 570 0 Bilgenge marjan "Túrkistan" gazetiniń avtorlary

Sharyn týrısterdi jyl boıy qabyldaıdy

Qazaq jýrnalısteri otandyq týrızmdi nasıhattaýdy jalǵastyrýda. Qazaqstannyń eń kórikti jerleri Kólsaı, Qaıyńdy, Túrgennen bastaǵan bir top qazaq jýrnalısteri bul joly saıahatty  «Sharyn» ulttyq tabıǵı parkindegi Sharyn shatqaly men Eren toǵaıyna jalǵastyrdy.

Dúnıejúzinde óte sırek kezdesetin tabıǵı kórinisti kórgińiz kelse Sharyn shatqalyna mindetti túrde kelińiz! Bul mıllıon jyldar buryn paıda bolǵan shatqal. Mundaı tabıǵat basqa eshbir aımaqta, jer betinde joq. Iá, dál osyndaı kórinisti álem boıynsha tek Soltústik Amerıkanyń Arızona shtatyndaǵy shatqaldar alqabynan kóre alasyz. Alaıda, ǵalymdar en geologtar Sharynnyń qyzǵylt topyraǵy, ózgeshe oıylymdyq órnekteri, jartas bederleri, tabıǵı jaqpar quzdary Kolorado kanonynan ózgerek ekendigin aıtady.

Osyndaı, ǵajap kórinisti kórgende, Qudaıym, Qazaq jerine tabıǵattyń kóz arbaǵan tańǵajaıyp tartýyn jasaı salǵanyn qarańyzshy dep, keýdeńde maqtanysh sezimi kerneıdi.

Almatydan 2-3 saǵattyq, 200 shaqyrymdyq jerde ornalasqan  Sharyn shatqalyna áp-sátte jettik. Qansha ret bul jerge jol tússe de, ishin aralaýǵa ýaqyt bolmap edi. Bul joly kononnyń ishine túsip, asyqpastan ár tasy men jotasyn zerdelep qarap, ǵajaıyp kórinisterdiń kýási boldyq. Kólik qoıatyn turaqtan tómen qaraı 3 shaqyrym jaıaý júrip, ańyzǵa toly kanondy araladyq. Jyl saıyn osy jalǵyz aıaq Qamaldar ańǵary jolymen 10 myńnan asa saıahatshy júredi. Jol jónekeı kelýshiler úshin demalatyn oryndyqtar jasap qoıylǵan. Qoqys tastaıtyn jáshikter de qarastyrylǵan.

Mıllıondaǵan jyl burynǵy jer betindegi tirshilik nyshandarynan syr shertetin tylsymǵa toly shatqalda kóne zamandardan saqtalǵan alýan pishindi, túrli jartastardy kóre alasyz. Biz bederli kórinisterdiń birin arý qyzǵa, birin mystan kempirge, endi birin aıbarly arystan men batyrǵa, keıbirin qyran qusqa teńep, ertegiler álemine kirgendeı boldyq. Shyn mánisinde, bunda «Mystan kempir», «Aıdahar»,  «Tas qalashyq», «Shaıtan qala» t.b. ataýlarmen atalatyn túrli pishindi jartastar bar eken.  Bul ataýlarmen el arasynda ańyz, ertegi tekti áńgimeler de taraǵan. Bul aımaqpen tanystyrǵan gıdtiń aıtýynsha, bul jerde túrli qubylystar oryn alyp, túnde ár túrli daýystar shyǵady eken. Máselen, yldılap kele jatqan burylystaǵy Mystan saıynda (Ýele vedm)  túnde áıelderdiń jylaǵan daýys estiledi eken. Biz de bul saparda keremet qubylystyń kýási boldyq. Qaıtar jolda bir tamshy jańbyr jaýmasa da, sol jaǵymyzdan aspanda úlken kempirqosaq shyqty (Sýretter tómende). Bárimiz tańqalysyp, tabıǵattyń tylsym kórinisin jaqsylyqqa jorydyq.

         Aıta keteıik, park aýmaǵyn arnaıy mamandar qarap otyrady. Bir jaǵdaı bola qalǵanda raııamen bir-birimen baılanysa alady. Park ókilderiniń aıtýynsha, barlyq ınspektorlar alǵashqy medıınalyq kómekti kórsete alatyn mamandar.   

Nazıra Jumaqulova, jýrnalıst 

Sońǵy jańalyqtar